علی رفیعی در نشست نمایش «خاطرات و کابوس های یک جامه دار...»:

۳۸ سال است آرزوی داشتن یک مکان برای تمرین و ورک شاپ را دارم

خبرگزاری پانا: نشست خبری نمایش «خاطرات و کابوس های یک جامه دار از زندگی و مرگ میرزا تقی خان امیرکبیر» با حضور دکتر علی رفیعی کارگردان این نمایش، رضا سعیدی پور مدیر تالار وحدت، مجید گیاهچی مجری طرح و جمعی از اصحاب رسانه امروز ۷ مهرماه در تالار وحدت برگزار شد.

کد مطلب: ۴۰۴۱۸۶
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، در ابتدای این نشست علی رفیعی اظهار کرد: نمایشنامه «خاطرات و کابوس های یک جامه دار» یک نمایشنامه قدیمی است که اجرای اول آن به سال ۱۳۵۶ برمی گردد. آن زمان من مدیریت تئاتر شهر را برعهده داشتم و در طول زمانی بود که تئاتر به حالت متروکه بود و داشت مرمت می شد من بسیار مشتاق بودم متنی ایرانی را اجرا کنم و به فکر این نمایشنامه افتادم.

وی افزود: سال ۵۳- ۵۴ به ایران آمده بودم و اولین نمایش که به روی صحنه آوردم «آنتیگونه» بود، بعد از آن که ریاست تئاتر شهر به من واگذار شد تصمیم گرفتم اولین نمایشی را که به روی صحنه می برم یک نمایش ایرانی باشد. در طول ۱۰ ماهی که تمرینات همراه با مرمت تئاتر شهر ادامه داشت گروه بازیگران شهر را تشکیل دادم تا اینکه سالن چهارسو ساخته شد و در نتیجه نمایش «خاطرات و کابوس های یک جامه دار» به روی صحنه آمد.

این کارگردان تصریح کرد: این اجرا، اجرای پر سروصدایی بود، وقتی که به من خبر دادند که برای دیدن این نمایش خانم فرح دیبا برای دیدن این نمایش به تئاتر ما می آیند ما هم چون دیگر مهمانان بدون هیچ تشریفات خاصی میزبان ایشان شدیم. تئاتر را دیدند و در پایان اجرا در حالی که تمام امرای کشوری اطراف ما حلقه زده بودند دو جمله به من گفتند؛ اول اینکه شما تئاتر ایران را با این شکل اجرا و این کارگردانی و عوامل صحنه ۵۰ سال جلو بردید و دیگر اینکه گفتند من فکر می کنم شما بیشتر دارید عصر حاضر را زیر سوال می برید تا زمان و دوره امیرکبیر را، در پاسخ گفتم این بستگی به نگاه تماشاگر دارد، تماشاگر می تواند هرطور که دلش می خواهد با اثر روبه رو شود و آن را ببیند.

وی ادامه داد: صبح روز بعد زنگ در خانه مان به صدا در آمد و یک جیپ ارتشی مرا با خود به خیابان پاستور امروز و سلطنت آباد آن زمان برد و تا شب مرا سین جیم کردند در مورد آنچه که روز قبل بدون غرض خانم فرح گفته بود. این پرس و جو چندین ساعت ادامه داشت تا سرانجام یک کاغذ سفید روی میز گذاشتند و مرا وادار به امضای استعفا نامه ام از تئاتر شهر کردند من با خوشرویی گفتم استعفایم را به کسی می دهم که ریاست اینجا را به من واگذار کرده است آقای قطبی مدیرعامل سازمان تلویزیون ایران. در جلسه هیئت مدیره ای که در تئاتر شهر جمع شدیم می دانستم کارم تمام است و هیچ مقاومتی نمی توانم داشته باشم و به گونه ای هم از قید و بند رها شده بودم ولی آقای قطبی مداخله کرده و گفتند که شما سیستم آبونمان را به وجود آورده اید و تماشاگران بلیت چند نمایش دیگر را هم خریداری کرده اند که دو نمایش را قرار است خودتان به صحنه ببرید تکلیف آن ها چیست و این سبب شد استعفای من به تاریخ ۲۹ اسفند ۵۶ موکول شود و دو کار «استغاثه پای دیوار بزرگ شهر» و «جنایات و مکافات» داستایوفسکی را به صحنه ببرم.

رفیعی گفت: سال ۸۶ بعد از ساختن فیلم «ماهی ها عاشق می شوند» ۶ نفر از مسوولان تلویزیون به دفتر آقای تخت کشیان آمدند و از خواستار اجرای نمایش «خاطرات و کابوس های یک جامه دار» با شرایط خیلی خوب و ویژه شدند و آماده بودند همه امکانات را برای ما فراهم کنند ولی من از اینکه کارم وسیله مستمسک قرار بگیرد انتناع کردم تا اینکه خودم تمایل پیدا کردم این نمایش را به روی صحنه ببرم. آن زمان آقای پارسایی همه امکانات را در اختیار من قرار داد و تاریخ را برای اجرا مشخص کرد و تمامی راه ها برای اجرای نمایش هموار شد و یک گروه ۳۰ نفری آماده شدند منتها من در ماه نخستین تمرین ها متوجه یک مشکل شدم که از درون خود حرفه ما نشات می گیرد و آن مشکل بازیگر بود.

وی توضیح داد: بازیگرانی که با من قرارداد امضا کرده بودند با چند جای دیگر هم قرارداد بستند. و من با بازیگرانی مواجه بودم که در تلویزیون کار کرده بودند و از صدایشان هیچ استفاده ای نکرده بودند و قادر به حرف زدن هم نبودند. با یک مشت بازیگرانی که در گذشته بازیگران طراز اول بودند و حال تبدیل شده اند به تفاله های حرفه خودشان از اینرو من با ضعف تیم بازیگر مواجه شدم و هرچقدر هم که بازیگران نقش های بزرگ تری داشتند به همان نسبت ضعیف تر بودند. به همین دلیل در بیست و هشتمین روز تمرین نزد آقای پارسایی رفتم که به مدیریت بنیاد رودکی درآمده بودند و گفتم من نمی خواهم این کار را اجرا کنم شکایتی هم از امکانات ندارم و تنها دلرم نمی خواهد یک نمایش مثله شده و مریض را به روی صحنه ببرم. گفتم یک ورک شاپ می خواهم برگزار کنم و بازیگرانی جدید تربیت کنم.

کارگردان نمایش «یرما» افزود: یک آزمون سخت برگزار کردم و از میان تعداد زیادی شرکت کننده ۴۰ بازیگر را پذیرفتم و هفته ای ۶ روز با آن ها کار می کردم که نتیجه آن روی صحنه رفتن نمایش «یرما» بود. در طول دهه ۸۰ تالا روحدت همچون خانه ام و مکان حرفه ای من شده بود به گونه ای که آن را دوران طلایی حرفه خودم می نامیدم. از پایین ترین درجه فنی تا مدیریت های بالا رتبه همدلی و همراهی بی نظیری با من داشتند. این سالن یکی از بهترین سالن هایی است که می توان پیدا کرد و من احترام زیادی برای آن قائلم. اینجا مکانی است که تئاتر و موسیقی می توانند پا به پای هم با همزیستی زیبا و درست پیش بروند.

وی درباره پروژه «خاطرات و کابوس های یک جامه دار» در سال جاری اظهار کرد: همکاری جدید ما از‌‌ همان ابتدا مثل یک زایمان بدون درد پیش رفت وگرچه مسئولان آشنایی چندانی با آثار من نداشتند اما امور به درستی پیش رفت. آشنایی نداشتن هم به این معنا بود که ابتدا از من سوال کردند «فکر می‌کنید نمایش میرزاتقی‌خان امیر کبیر در این عصر هنوز مورد توجه نسل جوان قرار می‌گیرد یا خیر؟»؛ که من در پاسخ گفتم نمی‌دانم، اما خوب می‌دانم اجرای من مورد توجه است. ما در برابر تاریخ خود یا باید مقهور باشیم و مدام ستایش کنیم یا منتقدانه پیش برویم چون وقتی به شخصیت‌های تاریخی نگاه می‌کنیم انواع و اقسام القاب از جمله کبیر و والا مقام و... برای پادشاهان تاریخی در نظر گرفته شده و به یک عده از شخصیت‌های تاریخی هم وصله‌های ناجور می‌چسبانند؛ اما این شخصیت‌های خلق شده‌زاده ذهنی افراد پس از دوران ظهور خودشان است.

این کارگردان بیان کرد: اتفاق مهمی که بناست رخ دهد اسطوره زدایی است. این اسطوره زدایی است. ‌سوالی که ابتدا برایم مطرح شد که این کبیر بودن امیرکبیر در چیست؟ اگر واقعا امیرکبیر چنین بود پس چرا این همه شکست‌های مداوم خود آن هم از افراد دربار که اصلا موجودات قدرتمندی نبودند. آیا این شکست‌ها از بیرون می‌آمد یا از درون آرمان‌خواهی میرزاتقی‌خان؟ یک شخصیت دلاک کنار میرزاتقی‌خان قرار دارد که فکر می‌کنم زمانی کیسه‌کش او بوده و در هنگام قتل او را همراهی می‌کرده است. این فرد تنها شاهد قتل جز قاتلان است. فرضیه من بر این اصل استوار شد که ۲۰ سال از قتل میرزاتقی‌خان می‌گذرد و این جامه‌دار همچنان به شغل خود در حمامی در کاشان ادامه می‌دهد. این در حالی است که بعد از ۲۰ سال همچنان دلایل قتل امیرکبیر نامشخص است و این دلاک همچنان رازداری می‌کند، اما از این اتفاق دچار کابوس‌های شده است. تحقیقات من نشان می‌دهد قتل امیرکبیر ۴۰ سال بعد از وقوع پنهان می‌ماند و نمایش بر همین اصل بنا شده است. به همین دلیل هم تمام اتفاقات در حمام رخ می‌دهد و حتی شاه در آب تاج‌گذاری می‌کند.

وی در درباره طراحی صحنه این نمایش توضیح داد: برای من طراحی صحنه مجرد از دیگر عناصر صحنه‌ای نیست و اگر این کار را انجام نمی‌دادم دلم می‌سوخت. در شیوه اجرایی قائل به طراحی می‌نی‌مالیستی بودم و تمام اکسسوار زائد را از کار حذف کردم. از ابتدا تا انتهای نمایش در حمام می‌گذرد چرا که وقتی فردی دلاک باشد هر آنچه از جهان پیرامون برای او توصیف کند از همین زاویه دید نگاه می‌کند و حتی تاجگذاری شاه نیز در حمام رخ می‌دهد.

رفیعی در پایان خاطر نشان کرد: باوجودی که الان در سن ۷۷ سالگی دارم این نمایش را روی صحنه می برم به قدری شورو اشتیاق دارمانگار ۴۰ ساله ام. ۳۸ سال است که در آرزوی داشتن یک مکان تمرین و یک ورک شاپ برای تربیت نسل جوان و با استعداد مملکتم هستم. در تمام دورانی که در ورک شاپ برگزار می کردم هیچکس نیامد بگوید چکار می کنی و فعالیتت چیست ولی نماینده های کشورهای دیگر آمدند و دیدن کردند و با بچه های گروه صحبت می کردند. دوست داشتم با همان بچه های ورک شاپ کار می کردم آنوقت می دیدیم چه می شد، افرادی که داعیه سریال های آبگوشتی تلویزیون و باز ید رفیلم فارسی های سینما را ندارند.

در بخش دیگری از این نشست مجید گیاهچی مجری طرح اظهار کرد: شروع نمایش از ۱۴ آبان ماه آغاز و تا پایان آذرماه ادامه خواهد داشت. سیامک صفری از بازیگرانی که توسط خود استاد رفیعی تربیت شده اند بازیگر نقش جامه دار خواهد بود و بازیگر نقش امیرکبیر نیز مهدی سلطانی است که اولین همکاری شان را با دکتر رفیعی انجام می دهند. دو ساعت و نیم طول زمان نمایش است.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار