یک کارشناس جمعیت شناسی در گفت و گو با پانا
جمعیت بالای شصت سال تا۳۵سال آینده به۲۶درصدمی رسد/بحران سالمندی درایران
خبرگزاری پانا: یک کارشناس جمعیت شناسی با اشاره به روند سالمندی در کشور گفت: ایران کشور جوانی نیست، ما وارد میانسالی شدیم و تا چند سال آینده با یک کشور سالخورده مواجه خواهیم شد.
محمدجواد محمودی در گفت و گو با خبرنگار اجتماعی پانا در ارتباط با نرخ رشد جمعیت گفت: از سال ۱۳۶۸ که با افزایش موالید مواجه شده بودیم و تقریبا هر خانواده ۶ فرزند زنده به دنیا می آورد، بر مبنای برنامه اول توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی کشور تصمیم گرفته شد این تعداد را به چهار نوزاد تا سال ۱۳۹۰ برسانیم.با اقداماتی که انجام شد به این هدف رسیدیم . در سال ۱۳۸۵ نرخ باروری کل کشور به ۱.۸ رسیده است یعنی هر ده خانوار ۱۸ فرزند یا هر خانوار ۱.۸ فرزند دارند و این نشان دهنده کاهش زیاد نرخ رشد جمعیت است.
این کارشناس جمعیت شناسی در ادامه افزود: از نظر علمی به ۲ شرط ، نرخ رشد جمعیت به صفر و یا به منفی متمایل می شود. شرط اول این است که سطوح باروری به کمتر از سطح جانشینی متمایل شود که متاسفانه این اتفاق افتاده است، دوم اینکه ساختار سنی جمعیت به سالخوردگی گرایش پیدا کند که درحال حاضر این روند درحال شکل گیری است.
وی افزود: ایران کشوری جوان نیست، ما وارد میانسالی شدیم و تا چند سال آینده به یک کشور سالخورده تبدیل خواهیم شد. طبق برآوردهای سازمان ملل در سال ۲۰۵۰ جمعیت بالای ۶۰ سال به ۲۶ درصد خواهد رسید.
محمودی همچنین گفت: سال ۱۴۲۰ نرخ رشد جمعیت ما منفی خواهد شد. طبق برآوردهای سازمان ملل اگر با همین نرخ رشد، جمعیت کاهش یابد، با بحران کاهش نیروی انسانی در سن کار، مواجه می شویم. در این شرایط تنها راه تن دادن به مهاجرت های بین المللی خواهد بود یعنی اگر درحال حاضر پذیرفتن نیروی کار خارجی درایران یک ترجیح یا انتخاب است، زمانی فراخواهد رسید که باید برای کار کردن این افراد در ایران خواهش کنیم و این دیگر انتخاب نیست بلکه اجبار است.
وی افزود : طبق آمارهایی که از سازمان ملل دراختیار داریم، اگر با همین روند میزان باروری کل کاهش یابد یعنی ۱.۸ فرزند به ازای هر خانواده ،در سال ۱۴۲۰ نرخ رشد جمعیت صفر خواهد شد و در سال ۱۴۲۵ نرخ رشد جمعیت منفی می شود.
سیدجواد محمودی با بیان اینکه رشد جمعیتی یک مساله ساختاری است، گفت: این مساله به تدریج و با تغییرات در ساختار اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه میسر خواهد بود و امکان افزایش جمعیت صرفا با بسته های تشویقی و بدون ایجاد تغییرات ساختاری وجود ندارد.
وی در پاسخ به نگرانی برخی افراد از افزایش افسارگسیختگی جمعیت گفت: این مشوق های جمعیتی به هیچ وجه باعث افزایش افسارگسیخته جمعیت نخواهد بود و طبق برآوردهای صورت گرفته اگر خیلی همت کنیم باروری کل کشور در سال ۱۴۱۰ به نرخ جانشینی خواهد رسید. یعنی این راهکاری که ارائه داده شده برای حل مشکل سالمندی، کاهش نیروی انسانی در سن کار، منظور رسیدن به ۶ فرزندی که پیش از این بود، نیست در آن زمان سیاست کنترل موالید صورت می گرفت و کاملا درست بود. هرچند داشتن ۶ فرزند زیاد بود اما هدف رساندن تعداد فرزندان به ۴ نوزاد در هر خانواده بود که متاسفانه در حال حاضر به ۱.۵ فرزند رسیده و اگر این نرخ را افزایش دهیم طبق پیش بینی ها درسال ۱۴۲۵ نرخ رشد جمعیت به ۲.۵ فرزند می رسد، بنابراین بحث افزایش جمعیت به آن صورت که مطرح می شود و عده ای با آن مخالفت می کنند، موضوعیت ندارد.
وی افزود: کاهش حجم باروری جمعیت،بحران سالمندی و بحران نیروی انسانی در سن کار و مهاجرت های بین المللی عواقب الگوی مابعد گذار جمعیتی است که به محض عبور از نرخ جانشینی باروری این الگو مطرح می شود.
سیدجواد محمودی در ادامه گفت: افزایش موالید تنها راه از بین بردن این عواقب است، اما سیاست های جمعیتی فقط بحث کنترل موالید نیست بحث اشتغال ، آموزش و بهداشت و مواردی از این قبیل نیز مطرح می شود.
کارشناس جمعیت شناسی همچنین افزود:اگر وضعیت فعلی باروری مطلوب جامعه نیست منظور تن دادن به هر افزایش جمعیتی نیست، بلکه منظور افزایش جمعیتی است که موجب تولید ملی شود به این معنی که باید بازده نهایی آن مثبت باشد همانطور که فرزند صالح در اسلام مطرح می شود و الگوی اسلامی سیاست های جمعیتی افزایش فرزند صالح را می طلبد و اگر فرزند صالح نباشد یعنی بازده مثبت نیست و این افزایش جمعیت توصیه نمی شود.
وی در ادامه گفت: آقای سیمون کودنلز برنده جایزه نوبل سال ۱۹۷۱ رشد اقتصادی ۲۰۰ ساله کشورهای توسعه یافته را به افزایش جمعیت منتصب می کند و حتی الگویی ارائه می دهد که نرخ رشد جمعیت برابر با بازده به جمعیت منهای یک است که این بازدهی را نیروی انسانی باید داشته باشند.
محمودی تصریح کرد: در حال حاضر برای جامعه هیچ تفاوتی میان زن و مرد برای نیروی کار وجود ندارد و هر کدام می توانند بازدهی مثبت داشته باشند و این از نظر جامعه شناسان مهم است یعنی یک نیرو محرکه برای رشد اقتصادی که علاوه بر کار کردن مصرف هم می کند.
محمودی همچنین بیان کرد: یکی از چالش های اقتصادی کاهش نرخ رشد جمعیت در دنیا و بحران هایی که در غرب اتفاق افتاده اصطلاحی با عنوان تقاضای غیر کافی دارد یعنی کالا تولید شده اما برای کالاهای تولید شده تقاضا موجود نیست.
یکی از علت ها کمبود جمعیت است.
وی افزود: کشور های غربی اکثرا دنبال افزایش نرخ رشد هستند و موفق بوده اند به طور مثال فرانسه، نیوزلند، آمریکا، نروژ، دانمارک، ایتالیا، آلمان و روسیه در این کشورها نرخ رشد باروری افزایش یافته است ، سوالی که پیش می آید این است که چرا این کشورها صحبت از تهدید موالید برای کشور ما دارند.
این بحث ژئوپولوتیک است که از دهه ی ۴۰ میلادی ، کشورهایی که پیروز جنگ جهانی دوم شدند خطر افزایش جمعیت را در دو منطقه استراتژیک جهان یعنی آمریکا لاتین و آسیا احساس کردند و افزایش جمعیت در این دو منطقه را عاملی دانستند که ثبات سیاسی آنها را در معرض خطر قرار می دهد. به شدت از جنگ جهانی دوم سعی در محدود کردن جمعیت این مناطق داشتند.
اما بعنوان حرف آخر سدیدجواد محمودی گفت:باید تک تک استان ها را بررسی کنیم در استان هایی که نرخ باروری پایینی دارند تشویق به فرزندآوری و در استان هایی که نرخ باروری بالایی دارند تشویق به کاهش فرزندآوری داشته باشیم.درواقع باید یک سیاست تنظیم خانواده ی هوشمند داشته باشیم نه اینکه الگویی برای تمام ایران دیکته کنیم.
ارسال دیدگاه