درس

ویراستاری کنید ۱

خبر گزاری پانا:زبان هویت ملی و فرهنگی یک ملت را می سازد بوسیله آن ارتباطات فکری و فرهنگی در جامعه و حتی بین ملل صورت می گیرد. احترام به زبان که از طریق کاربرد اصولی آن میسر است؛ احترام به فرهیختگی یک ملت است که به ماندگاری و دوام آن کمک شایانی می کند. بنابراین ضروری است که نهادهای مسوول از ˝زبان˝ به عنوان یک عنصر مهم˝فرهنگ جامعه˝ پاسداری کنند. از جمله نهادهای مسوول در این رابطه، رسانه ها هستند. رسانه ها اگر قادرند باورهای ما و جهان ما را شکل دهند؛ به کمک زبان و ادبیات است. آنها زبان و ادبیات جام

کد مطلب: ۳۸۸۳۴۱
لینک کوتاه کپی شد

اهمیت و ضرورت

تاثیرگذاری رسانه ها وقتی امکان پذیر می شود که نویسندگان، خوب بنویسند؛ یعنی بتوانند معانی مدنظر خود را انتقال دهند. بخش مهمی از انتقال معانی بوسیله انتخاب درست کلمات و البته با توجه به قواعد درست نویسی میسر است؛ لذا باید به ویراستاری و درست نویسی در مطبوعات و متن های رادیویی و تلویزیونی توجه ویژه داشت، زیرا مخاطب این رسانه ها از اقشار مختلف جامعه با سطح اطلاعات و سواد متنوع هستند. بنابراین درست نویسی و ساده نویسی در اولویت مهم نوشتن در مطبوعات است .

ویراستار کیست؟ ویراستاری چیست؟
در فرهنگ معین می خوانیم؛ "ویراستن معادل پیراستن عبارت است از: زینت دادن به کاستن، کم کردن برای خوبی و زیبایی و آراستن.
ویراست + ار=ویراستار (سوم شخص گذشته)
ویراستار+ ی=ویراستاری (حاصل مصدر)
ویراستار در روزنامه نگاری به ادیتور/ editor ، مدیر یا سردبیر گفته می شود. در حالی که دایرۀ فعالیت ویراستار در امر چاپ و نشر کتاب با روزنامه نگاری تفاوتهایی دارد. گرچه برخی از وظایف آنها در ظاهر مشترک است. دلیل عمده این تفاوت را باید در ماهیت این دو حرفه و نیز تفاوت در مخاطب جستجو کرد.
تفاوت ویراستاری در مطبوعات و کتاب
هر کتاب با توجه به محتوا، مخاطب خاص خودش را دارد؛ در حالیکه مخاطب مطبوعات اقشار مختلف جامعه هستند از این رو باید درست نویسی و ساده نویسی را به عنوان دو اصل طلایی نوشتن برای متون رسانه ای قرار داد تا همگان این متون را بخوانند و درک کنند.
دلیل دیگر تفاوت در عرض ستون های کتاب و روزنامه یا مجله است. عرض ستون در روزنامه ها و مجله ها به نسبت کتاب کمتر است. به طوری که عرض هر ستون ۳ و نیم تا ۸ سانتی متر است و همین مسئله باعث می شود نوع ویرایش مطبوعات با کتاب متفاوت باشد. تفاوت دیگر ویراستاری در کتاب با مطبوعات، فشارکاری و کمبود وقت است. در مطبوعات به اندازه کتاب فرصت و زمان کافی وجود ندارد که بتوان یک متن را با ظرافت و دقت زیاد ویراستاری کرد. به دلیل همین سرعت در مطبوعات و کمبود وقت برای آنکه متون صحیح تری به خواننده ارائه دهیم لازم است خبرنگاران با آموزش ویراستاری در نقش یک ادیتور نسبت به اصلاح متون مطبوعاتی خود اقدام کنند و آن را تنها وظیفه ویراستار ندانیم.
در اینجا به برخی از موارد شایع ویراستاری را اشاره می کنیم.
جدانویسی خوب یا بد ؟
یکی از کارهایی که در ویرایش مطبوعات باید به آن توجه کرد،جدانویسی است. این کار باعث می شود مخاطب بهتر و راحت تر بتواند متن را بخواند و با آن ارتباط برقرار کند.انجام چنین کاری از نظر استادان صرف و نحو و دستور زبان منطقی نیست و خیلی از جدانویسی هایی که در مطبوعات وجود دارد مورد تایید اساتید نیست، ولی برای سهولت در خواندن مجبوریم رعایت کنیم؛ یکی از این موارد برای علامت جمع "ها" انجام می شود که با یک نیم فاصله به وسیله کیبورد کامپیوتر این حرف در کنار واژه مورد نظر قرار می گیرد. مثل کتاب‌ها، دست نوشته‌ها و ... که در متون مطبوعاتی به صورت بهم چسبیده نوشته نمی شود.
همچنین در مطبوعات بر خلاف کتاب، صفت تفصیلی "تر" و "ترین" را با رعایت نیم فاصله می نویسند تا متن راحت تر خوانده شود.
"می " علامت فعل استمراری یکی دیگر از مواردی است که در مطبوعات برجدانویسی آن از فعل تاکید می شود. بسیاری از واژه های ترکیبی مثل فرصت طلب، عافیت خواه، حاجت مند و ... در مطبوعات از قانون جدانویسی با رعایت نیم فاصله پیروی می کنند.
عددنویسی در متون رسانه ای
رعایت اصول عدد نویسی سبب سهولت خواندن متن می شود. در مطبوعات هزارگان به بالا را جدا می کنیم مثلا یک عدد ۸ رقمی هیچ گاه به شکل عدد پشت سرهم نمی آید: (۱۷۲۴۸۳۰۷) بلکه به جای آن می نویسیم ۱۷ میلیون و ۲۴۸ هزار و ۳۰۷ ،(از حروف بین اعداد استفاده می شود.) یا مثلا در بسیاری از متن های اداری تاریخ را به شکل عدد و خط مورب می نویسند در حالیکه در مطبوعات این کار درست نبوده و مشترکا از حروف و عدد استفاده می شود یعنی به جای ۱۲/۲/۹۳ می نویسیم ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۳ همچنین به کار بردن علامت درصد کنار عدد درست نیست (۰/۲۹ --بلکه می نویسیم ۲۹ درصد )
نوشتن ساعت در مطبوعات نیز نسبت به سایر متون متفاوت است و از علامت «:» نباید استفاده شود بلکه می نویسیم ۱۲ و ۲۳ دقیقه.
در بکاربردن کلمات اسیردست خبرسازان نشوید
گاهی اوقت غلط نویسی در بین خبرنگاران و روزنامه نگاران به دلیل استفاده نابه جا و نادرست واژه ها در بین خبرسازان شکل می گیرد و متاسفانه با نشر آنها بوسیله رسانه ها در جامعه رواج و برخی اوقات تثبیت می شود.
برخی سیاستمداران، اهل صنعت، ورزشکاران و اهل هنر به دلیل عدم آشنایی با دستور زبان برخی واژه ها را به اشتباه در غیر از جای خود بکار می برند مثلا واژه "مسئله" را "نادرست" در کنار واژه های دیگر قرار می دهند مثل مسئله شکست تیم فوتبال یا مسئله تامین امنیت شهر که کلمه مسئله در کنار این واژگان جایگاهی ندارد.
مثال دیگر کلمه"کنکاش" است که برخی مسئولان آن را معادل جستجو می دانند در حالیکه کنکاش به معنای مشورت بوده و "کنکاش کردن" به معنای "گفتگو کردن به قصد چاره اندیشی" است و نباید معادل جستجو بکار رود.شاید معادل جستجو،"کاوش" (کاویدن) باشد.
اخیرا یک واژه نادرست در بین خبرسازان رواج پیدا کرده است؛ برخی واژه "صبغه" را به جای کلمه "سابقه" بکار می برند مثلا می گویند "صبغه کاری" به جای "سابقه کاری" که جایگزینی غلطی است.
مثال دیگر استفاده از واژه "بحث "در جملات مختلف است برای مثال در "بحث کاراته تیم های زیادی را تربیت کردیم "استفاده از بحث در این جمله کاملا نادرست است چون تربیت کنیم یک کار محسوب می شود . متاسفانه بسیاری از خبرنگاران بدون تصحیح،این واژه ها را به شکل نادرستی که خبرسازان می گویند در مطالب خود می آورند. و ناخواسته باعث نشرو تثبیت آن در جامعه می شوند.
کاربرد "برعلیه" درجمله
واژۀ "علیه" به معنای "به زیان" و "برضد"، در مقابل "له" به معنای "به سود"کاربرد دارد. می گوییم: "در اجلاس حکام، آمریکا علیه ایران و سوریه له ایران رای داد." این دو واژه در حقیقت جایگزین "بر" و "با" که در ادبیات قدیم کاربرد داشته اند، شده است. در قدیم همین معنا چنین بیان می شد: "در اجلاس حکام، امریکا بر ایران و سوریه با ایران بود."
حرف اضافۀ علیه (یا: برعلیه) را نخستین بار حدود یک قرن پیش مترجمان تُرک زبان به ازای contre فرانسوی و against انگلیسی به کار بردند و مترجمان ایرانی نیز به تقلید از آنها این کلمه را در فارسی رواج دادند (نجفی ،۱۳۸۲: ۲۷۱).
در زبان فارسی کلمه هایی برای بیان این مفهوم از قدیم وجود داشته است. مثلا کلمۀ "با" در شرایط مبارزه و ضدیت به کار می رود: "جنگ عراق با ایران" یا حرف اضافه "بر" که هنگام شورش، طغیان، حمله و ضدیت و مخالفت می توان به کار برد:"گفتا ز که نالیم که از ماست که بر ماست".
با وجود این برخی از صاحب نظران معاصر شاید به علت آنکه بیرون کردن این واژه از زبان فارسی به راحتی ممکن نیست آن را به معنای "برضد" قابل پذیرش می دانند. آنچه به عنوان غلط فاحش مورد توافق همگان است به کارگیری حرف اضافه "بر" در کنار "علیه" است که در این صورت تکرار بی مورد می شود و غلط است. به این عبارت توجه کنید: "ایران بر علیه امریکا به دادگاه لاهه شکایت می کند."در اینجا دیگر غلط کاملا محرز شده است. این جمله به این معناست که بگوییم: "ایران علیه علیه آمریکا به دادگاه لاهه شکایت می کند." چرا که "بر" همان طور که در بالا گفته شد به معنای علیه است. وقتی به دوستمان می گوییم: "من با تو هستم نه بر تو" یعنی: "من طرف تو هستم و نه علیه تو ".
از آنجا که واژه "علیه" هیچگاه در فارسی جایگاه اصلی خود را نیافته است، در بسیاری از موارد حتی بدون دلیل نیز به کار برده می شود. به این جمله توجه کنید: "دولت مبارزه علیه گران فروشی را از ابتدای ماه آینده آغاز می کند." در حالیکه هیچ نیازی به ذکر کلمۀ "علیه" نیست و می توانیم به جای آن بگوییم: "دولت مبارزه با گران فروشی را از ابتدای ماه آینده آغاز می کند."
چراکه خود کلمۀ مبارزه جنبۀ منفی را تداعی می کند.
----------------------------------------------------------------------------
منابع : *ویراستاری و مدیریت اخبار- مجله رسانه شماره۱
*شیوه نگارش در رسانه ها- دکتر احمد توکلی
*سایت مدرسه روزنامه نگاری همشهری


ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار