اقتباس باید به فرهنگ در سینما و هنر ایران تبدیل شود

خبرگزاری پانا:اقتباس عبارت است از انتخاب یک موضوع برای فیلم از منابع گوناگون ادبی و بیان آنها از طریق علائم و قراردادهای موجود در سینما است.

کد مطلب: ۳۶۵۹۹۵
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرنگار فرهنگی پانا، مساله اقتباس از متون ادبی نویسندگان ایرانی، از همان ابتدای به وجود آمدن سینما مورد توجه بسیاری از فیلم سازان چون مسعود کیمیایی قرار گرفته است. رابطه ادبیات و سینما می تواند در تعاملی دو گانه از طرفی باعث معرفی آثار نویسندگان و از طرفی باعث رشد استفاده از شیوه روایت گری داستان ادبی برای ساخت فیلم های سینمایی شود.

اما امروزه این برداشت به نوعی کمرنگ شده و نتوانسته آنطور که شایسته ادبیات کلاسیک و بسیار از آثار ادبی ماست خود را به نمایش بگذارد.و تا کنون اقدام موثری برای تبدیل کردن آنها به نسخه نمایش یا همان فیلمنامه نشده است.در همین خصوص با ضیا الدین دری نویسنده و کارگردان سینما و تلویزیون و مصطفی رحماندوست شاعر و نویسنده در مورد این مقوله به گفتگو نشستیم.

دری با اشاره به اینکه آثار زیادی در کشور هست که میتوان از آن برداشت کرد توضیح داد:در سینمای ایران ما هنرمندان زیادی را داریم که نویسنده های خوبی هستند و می توان از آثار همین نویسندگان معاصر و حاضر برداشت کرد اما مساله چیز دیگری است و سوال این جاست که چرا تا به حال رمان های مسعود کیمیایی به صورت فیلم نمایش داده نشده اند؟خوب این معنایش این نیست که قابلیت فیلم شدن را ندارد.

دری ادامه داد:این مساله برمیگردد به بازخورد همان کتاب و رمان نوشته شده چرا که اگر این اثر با تیراژی بالا فروش برود قطعا می تواند به صورت نسخه نمایشی هم مخاطب پیدا کند پس در حال حاضر مشکل ما برداشت کردن نیست، بلکه به فعلیت رساندن نسخه های ادبی به فیلمنامه و نمایش است که در ایران این نسخه های ادبی مورد توجه قرار نمی گیرند.

اقتباس از اثار ادبی نیاز به یک باز اندیشی و درک اساسی دارد

کارگردان کیف انگلیسی با توجه به بازخورد همین مقوله در کشور های دیگر توضیح داد:در کشورهای دیگر اگر بخواهند همچین اقتباسی را از آثار ادبی انجام دهند اول تمام حق و حقوقی را که این اثر دارد را می خرند پس در اینجا حق مولف ضایع نمی شود.

وی افزود:مساله دیگر کار فیلم نامه نویس است که چقدر توانایی در بازآفرینی همان اثر ادبی را در قالب فیلم دارد و یا اصلا شدنی هست؟که این مساله خود نیاز به باز اندیشی و بازشناخت و درک این نکته که این عمل تا چه حد می توند در سینمای حاضر قابلیت به وجود آمدن را داشته باشد،دارد.

نویسنده سینما سینماست در پایان با اشاره به وضعیت فعلی سینمای ما برای مقوله اقتباس تصریح کرد:با توجه به وضعیت فعلی سینما ایران،ما اساسا برای این کار تربیت نشده ایم .چرا که از مقوله ریشه ای این کار یعنی همان آثار ادبی هنوز به جایگاه بالایی نرسیده ایم .هم به خاطر مطالعه نکردن کتاب ها ،وهم اینکه خود کتاب ها داری یک سری مشکلات از جمله جنجالی بودن و محدودیت هایی که برای یک نوینده است که همه اینها باعث می شود نه اثر ادبی از این ایده شکل بگیر و نه اقتباسی از این اثر.

آثار محمود دولت آبادی قابلیت تبدیل به نسخه نمایشی دارد

دری افزود:از سویی دیگر این کار تابع شرایط زمانی و پولی خاصی هست چرا که هم زمان بر است و هم هزینه هایی سنگین دارد و یک کارگردان برای ایجاد یک همچین فضاهایی باید بسیار حرفه ای و پشتوانه مالی داشته باشد. اگرچه ما آثار بالقوه ای چون محمود دولت آبادی در این زمینه داریم که قابلیت تبدیل شدن آثارش به فیلم در حد بسیار بالا و خوبی است .

گفت و گو را با مصطفی رحماندوست که نویسنده و شاعر شناخته شده در حوزه کودک و وجوان است ادامه دادیم که به نکات قابل توجهی در این زمینه اشاره کردند.

این نویسنده کتاب های کودک و نوجوان با اشاره به اینکه اقتباس در هر دوره ای متناسب با شرایط روز اتفاق افتاده توضیح داد:در طبقه بندی آثار ادبی ما با دو نوع از این آثار سر و کار داریم که یکی آثار کلاسیک متون کهن و دیگری آثار فولکوریک است که دهان به دهان و به صورت شفاهی به آیندگان رسیده است. ما می بینیم همه آثار در زمانه خود به نوعی باز نویسی شده اند مثلا شاهنامه خوانی و قصه گویی هایی که از نظامی و فردوسی به کرات اتفاق افتاده است.و این سنت همیشه از قدیم در بین مردمان ما باب بوده است.

باز آفرینی بهترین نوع برای برداشت از یک اثر ادبی است

رحماندوست با توجه به انواع بازسازی هایی که در ادبیات موجود هست گفت:ما سه نوع عنوان بازسازی داریم که نوع اول آن ساده نویسی است در اینجا نویسنده یا فیلمنامه نویس بدون اینکه تغییری در شخصیت ها ایجاد کند به بازساری اثر می پردازد مثل حسنک وزیر که این نوع بازسازی باعث از دست رفتن زیبایی های خاص این ادبیات می شود و فقط قصه در ذهن مخاطب می ماند.نوع دیگر بازنویسی است که در اینجا نویسنده سعی می کند شمایی از اثر ادبی بماند و فاخر بودن اثر انتقال یابد بدون تغییر در محتوای داستان که این نوع بازنویسی هم خوب است.

وی ادامه داد:نوع سوم این عنوان باز آفرینی است که در این مقوله ما آثار بسیار کمی داریم در این نوع یک ایده خلاقانه صورت می گیرد نویسنده با حفظ شخصیت و لوکیشن های اثر،شیوه و رابطه جدیدی را خلق می کند که رسیدن به همچین بازسازی هم بسیار ایده آل است و برای حوزه کودک ونوجوان بسیار ضروری به نظر می رسد.

این شاعر با توجه به خلاء اقتباس از نوع باز آفرینی خاطر نشان کرد:در این نوع اقتباس قصد نویسنده این است که قصه های قدیمی را به زندگی امروزه نزدیک کند ولی رگه هایی از اصل داستان را هم حفظ کند .متاسفانه ما فقط در حوزه ساده نویسی و باز نویس آثاری چون داستان پیامبران و داستان های کلیله و دمنه داریم و لی در زمینه بازآفرینی نتوانسته ایم اثر کهن را با شرایط امروز به یک اثر نوشتنی یا یک نسخه نمایشی تبدیل کنیم.

اقتباس از متون کهن ادبی کودکان را نسبت به مسائل زمانه آگاه می کند

مترجم کتاب های نوجوانان در خصوص ضرورت بازآفرینی آثار ادبی در قالب نسخه نمایشی برای کودکان امروز گفت:متخصصان و فعالان حوزه کودک و نوجوان می توانند با وام گیری از بازی های رایانه به خلق یک فیلم و یا یک متون ادبی بپردازند و یا با برداشت از بازی های گروهی کودکان در مهدکودک یک اثر خلاقانه نمایش را خلق کنند.در واقع این باز آفرینی ها باعث می شود خود نوجوان و کودک از بسیاری از مسائل آگاه می شود مثلا با بازآفرینی " گرز گران"در قالب نمایش می توان به بچه شیوه های دفاع در برابر دشمن را یاد داد پس حتما این چنین نمایش هایی که مخصوصا اقتباس شده از آثار باستانی ما باشند،لازم و ضروری است.و امیدوارم بتوانیم با استفاده از نمودهای فرهنگی حاکم در کشور به باز افرینی اثر نمایشی و ادبی بپردازیم.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار