گزارش پانا از نشست تخصصی در پروژه های نفتی؛

بومی سازی تمام اجزای ابر پروژه های نفت رمز موفقیت نیست

خبرگزاری پانا: یک مدیر برنامه ریزی در مگا پروژه های نفتی با بیان اینکه مگا پروژه صنع نفت در ایران با فاز یک پارس جنوبی کلید خورد، گفت: هنوز دانش مدیریت ابر پروژه ها بومی نشده و لزوماً برای موفقیت نباید تمام اجزای پروژه را بومی سازی کنیم.

کد مطلب: ۳۵۹۶۴۲
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری پانا، صادق روزبهی یکشنبه شب در نشست تخصصی «چالش های مدیریت مگا پروژه در ایران» که به صورت مجازی در گروه «گفت و گوی نفتی» تشکیل شد، اظهار کرد: مدیریت پروژه بصورت جنرال پروژه هایی با حجم سرمایه ای بیش از ١ میلیارد دلار را با عنوان مگا پروژه یا ابر پروژه معرفی می کند که البته این تعریف در صنایع مختلف می تواند در ساختار تفاوت هایی داشته باشد اما بصورت جنرال، این معیاری است كه برای اكثر صنایع كاربرد دارد.

وی ادامه داد: از دیگر مشخصات این پروژه ها می توان به پیچیدگی پروژه اشاره كرد كه در تعریف پیچیدگی موارد زیادی مثل مدت زمان پروژه، پیچیدگی فنی و تكنولوژیكی، تعدد ذینفعان و از همه مهمتر چند تخصصی بودن پروژه قابل توجه است.

مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی در خصوص علت تعریف این نوع از پروژه ها توسط کارفرمایان اظهار کرد: باید یادآور شد که در ابتدا در سطح جهانی و با توجه به سابقه تاریخی پروژه هایی که تعریف می شدند با توجه به محدودیت بسیار کوچک بودند بودند اما با پیشرفت تكنولوژی، پروژه ها كم كم پیچیده تر شدند. این پیچیدگی همزمان با افزایش ریسك پروژه ها همراه شد.

روزبهی افزود: بالتبع كارفرمایان كه اوایل پروژه ها را عمدتا بصورت امانی اجرا می كردند برای انتقال ریسك پروژه ها، انها را به پیمانكاران واگذار كردند.

وی در خصوص اجرای پروژه های مگا در حوزه نفت و گاز در سطح جهاین خاطر نشان کرد: روش اجرا یا استراتژی اجرای پروژه ارتباط تنگاتنگی با طبیعت پروژه و ریسك پروژه دارد.

مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی تصریح کرد: با بزرگ شدن پروژه ها و تخصصی شدن اونها كارفرمایان توان اجرایی و مدیریتی این پروژ ها را نداشتند و به سمت پروژه های دو عاملی و سه عاملی رفتند.

ابر پروژه در ایران با فاز یک پارس جنوبی کلید خورد
روزبهی که طبق تعریف بین المللی فازهای پارس جنوبی را جزء مگا پروژه ها دانست، ادامه داد: بصورت كلی تا قبل از شروع پروژه های پارس جنوبی ما دانش مدیریت ابر پروژه ها را نداشتیم اولین تجربه ما در اجرای مگا پروژ ها مربوط به فاز ١ پارس جنوبی است.
وی افزود: در اون زمان دانش مدیریت این پروژ ها در كشور وجود نداشت به همین دلیل پتروپارس به عنوان اپراتور اصلی طرح از دانش متخصصان شركت كاورنر برای مدیریت پروژه استفاده کرد.

مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی با بیان اینکه دانش مدیریت پروژه در حال حاضر دریافت شده از کلید خوردن فاز یک پارس جنوبی است، تأکید کرد: این روند با اجرای بقیه پروژه های پارس جنوبی به خوبی طی شد بگونه ای كه در سال های بعد توتال این دانش را بصورت كامل به کشور ما منتقل كرد.

نداشتن نگاه کلان نگر مشکل مدیریت پروژه های بزرگ نفتی
روزبهی درخصوص مشکلات موجود در اجرای پروژه های پارس جنوبی اعلام کرد: یكی از مشكلات عمده ما در این پروژ ها یكی ریسك بسیار زیادی است كه این پروژ ها دارند یكی دیگر از مشكلات حجم بالای سرمایه گذاری مورد نیاز برای این پروژ ها است كه با توجه به ریسك بالایی که دارند، برای پیمانكار قابل تحمل نیست.

وی به ضرورت توجه به مدیریت نرم افزاری اشاره و تصریح کرد: بحث بعدی هم لزوم داشتن دید و بصیرت كلان نگری و هماهنگی بین اجزای مختلف پروژه و همچنین ذینفعان پروژه است كه ما در این قسمت هم عمدتاً دچار مشكل هستیم.

مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی خاطر نشان کرد: شما وقتی با شركت هایی مثل دایلیم، هیوندایی، تكنیمونت و غیره كار می كنید، احساس می كنید كه از همون ابتدای آماده سازی سازی سایت، با نگاه كلانی كه دارند، انتهای پروژه و مشكلاتش را می بینند.

روزبهی ادامه داد: اما متاسفانه این دید هنوز به خوبی در مدیران ما نهادینه نشده و فقط مشكلات چند ماه اتی پروژه ها را پیش بینی می کنند.

تحریم بین مدیریت اصولی ابرپروژه ها فاصله انداخت
وی همچنین گفت: در مورد كار با شركت های خارجی، متاسفانه با تحریم و خروج شركت های بین المللی و ضرورت مدیریت در شرایط جنگی كمی از مدیریت اصولی ابرپروژها دور شدیم و همین باعث تحمیل هزینه های زیادی به پروژه ها شده است و عملا ما در چندسال گذشته در مدیریت ابرپروژه ها عقب گرد داشتیم.

مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی در خصوص مدیریت کارآمد در مگا پروژه های نفتی اذعان کرد: احاطه كل بر اجزا ناشی از تجربه است و عدم ورود به جزییات در این مهم از سویی مدیر ابر پروژه باید ضمن اینكه شناخت عمیق از كار دارد به شدت از ورود به جزییات خودداری كند و صرفا وقتش را صرف مدیریت اجزای كار کند.

در ابر پروژه ها عقب گرد داشتیم
روزبهی افزود: این احاطه بر كار، خودش را از همون شروع پروژه كه قرار هست بسته های كاری تعریف بشه، آغاز میشه و تا انتهای راه اندازی و هماهنگی بین بسته های كاری ادامه دارد.

وی در توضیح علت افت و توسعه مدیریت مگا پروژه هایصنعت نفت کشور در سالهای اخیر اظهار کرد: یكی از دلایل عقب گرد به شرایط جنگی پروژ ها مربوط است كه یك پروژه را باید تحت هر شرایطی ولو با هزینه بالاتر از حد معقول و كیفیتی نازل تر و تكیه بر توان داخلی انجام بدهیم.

مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی ادامه داد: یكی دیگر از دلایل افت هم مربوط به نظم گریزی ذاتی كه در بین بسیاری از ما وجود داره و تمایل داریم بیشتر كارها بصورت هیاتی پیش رود تا منطبق بر اصول مدیریتی و درست.

روزبهی با نقل قولی از مرحوم مصدق درخصوص تأثیر رفتار بر نظام مدیریت در کشورمان گفت: نقل قولی از آقای دكتر بازرگان: « ایشون توی جلسه ای می گفت كه در زمان گذشته خارجی ها پروژ ه اجرا می كردند و كارها خوب جلو می رفت، كمكم با رفتن خارجی ها خودمون روش كار را تغییر دادیم و ایرانیزه كردیم ولی ریشه در همان اصول خارجی ها داشت، امروز دیگه اصول مدیریتی ما كاملا ایرانی شده و از بهتر بدتر نمیشه».

همچنان مدیریت توتال در پروژه حاکم است اما ناقص
وی گفت: هم اکنون در این شرایطی هستیم كه اصول كاری که صورت می گیرد همچنان بر اساس اصول بنا شده توسط توتال هست اما در غیاب شركت های بین المللی با توجه به شرایط دستکاری شده و تغییرات زیادی که به خواست خودمان اعمال کردیم در عمل ازمسیر اصلی پروژه منحرف شده ایم.

مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی تأکید کرد: یكی از مهمترین مسایل كارگروهی، ضرورت هماهنگی و نگاه یكپارچه به همه اجزای پروژه است از هزینه و زمان و كیفیت گرفته تا مسایل زیست محیطی و مسوولیت اجتماعی و دیگر مسائل اثر گذاری در اجرای پروژه ها اگر شما از ابتدای پروژه استراتژی صحیح اجرایی نداشته باشی این مشكلات در ادامه ایجاد می‌شود که قابل توجه است.

انتخاب وندورهای داخلی ریسک زیادی را به پروژه ها تحمیل کرد
روزبهی در خصوص میزان موفقیت در رفع نیاز مگا پروژه با تجهیزات و کالای ساخت داخل بیان کرد: به نظر حقیر قرار نیست برای موفقیت در پروژه شما همه اجزای پروژه را داخلی سازی كنید شما باید به زمان و هزینه همزمان نگاه كنی، ممكنه در این بین برای تمام ریسك به سراغ وندور داخلی رفته و یا برعكس وندور خارجی را انتخاب کنید.

وی افزود: اینكه بنده میگم نگاه جنگی داریم یعنی همین كه خودمان را مجبور كنیم حتما از وندور خاص خرید كنیم.

مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی اظهار کرد: همیشه تامین كالا مسیر بحرانی هست. اما باید با توجه به واقعیات تصمیم گرفت نمونه های زیادی هست كه شما با خرید داخلی این ریسك را كاهش دادی و بالعكس نمونه های فراوانی كه با خرید از وندور داخلی ریسك زیادی را به پروژه تحمیل كردید.

روش اجرای پروژه های بزرگ در شرایط عادی را نمی دانیم
روزبهی با بیان اینکه شرکت های بزرگ نفتی هم بدون حمایت وزارت نفت امکان توسعه و ادامه کار ندارند گفت: نباید انتظار داشت كه یك شركت ایرانی در شرایط تحریم مثل توتال و شل با همان هزینه ها كار كند.

وی با بیان ایم موضوع که در شرایط عادی هم شرکت های ایرانی نمی توانند مانند شرکت های مطرح جهانی صنعت نفت را پروژه های بزرگ پیش ببرند عنوان کرد: ما یاد گرفتیم پر خرج و پر هزینه و در شرایط چریكی كار كنیم اما یادمون رفته در شرایط نرمال چطور باید كار كرد لذا در دوران پسا تحریم، قطعا تاب رقابت با این شركت ها را نداریم.

مدیران نفت آموزش مدیریت را تئوری می دانند
مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی خاطر نشان کرد: بخش زیادی از این مشكل به عدم اعتقاد مدیران ارشد ما به لزوم نظم پذیری سازمانی كه در سازمان های پروژه مجور خودش را در قالب ضعف دانش مدیریت پروژه نشان می دهد، مربوط است.
روزبهی در خصوص آموزش و توسعه مدیریت در پروژه های نفتی گفت: آن چیزی كه الان در ذهن مدیران ما از آمرزش شكل گرفته محدود به چند دوره تئوری هست كه البته اگرچه بی اثر نیست اما به اندازه هزینه ای كه می شود اثرگذاری ندارد.

وی ادامه داد: در مورد دانشگاه ها هم متاسفانه وضع از این اسفناك تر است و همین آموزش های نیم بند را هم موسسات آموزشی غیر دانشگاهی ارایه می دهند شما الان در پروژ ها چند استاد دانشگاه میبینید كه بتواند تجربه اجرایی خودش را در دانشگاه متتقل كند.

دانش فنی در ابر پروژه های نفت به طور کامل بومی نشد
مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی در خصوص دستاوردهای مگا پروژه توسط شرکت های داخلی در دوران تحریم گفت: با توجه به حجم پروژ ها یی كه در مدت تحریم توسط ایرانی ها اجرا شده میشه گفت كه در بخش طراحی تفصیلی پیشرفت خیلی خوبی داشتیم و دانش خوبی كسب شده اما در طراحی پایه و FEED همچنان مشكل داریم.

روزبهی به نبود دانش فنی در مگا پروژه های نفتی اشاره کرد و افزود: بارها مسئولین نفت اذعان كردند كه ما تا بحال حتی ٧-٨ بار یك لایسنس را خریداری كردیم اما هنوز وابسته ایم مشکل در اینجا است که دانش فنی را خود تولید نکردیم و در صدد مهندسی معکوس آن هستیم اما نه به طور کامل.

تحریم توان شرکت های ایرانی را بالا برد
وی یادآورد شد: تا قبل از تحریم دانش مدیریت پروژ های نفت و گاز به خوبی توسط شركت های بین المللی به كشور منتقل شد اما با شروع تحریم و خروج این شركت ها و محدودیت های ناشی از تحریم از یك سو و عدم نهادینه شدن این دانش از سوی دیگر عملا در مدیریت ابر پروژ ها مسیر مناسبی را طی نكردیم و استراتژی مشخصی نداشتیم.

مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی در خصوص دستاوردهای دوران تحریم اظهارکرد: البته در این مدت به لطف تحریم شركت های پیمانكاری و اجرایی و همچنین مشاورین مهندسی با توجه به اجرای پروژه ها و ضرورت داخلی سازی رشد كردند اما شركت های پیمانكار عمومی كه عملا بار مدیریت ابرپروژ ها را به دوش می‌كشند، دچار مشكلات فراوان شدند و قطعا این شركت ها در دوران پسا تحریم برای اجرای پروژه در شرایط رقابتی دچار مشكل خواهند شد.

در اجرای مگا پروژه ها نقص جدی داریم
روزبهی در پاسخ به پرسش خبرنگاری مبنی بر میزان اثر گذاری سیستم و مدیریت بر توسعه مگا پروژه ها در صنعت نفت گفت: تنها راه در مسیر قرار گرفتن مجدد این شركت ها، نه رقابت بلكه شراكت با این شركت های بین المللی است با این شراكت ها هم مشكل سرمایه اجرای ابر پروژ ها حل خواهد شد و هم دانش فنی به داخل کشور منتقل می‌شود.

وی تصریح کرد: مشكل در مگا پروژه ها در ساختار است كه اجازه میدهد عوامل فردی در این تصمیم گیری ها دخیل باشند متاسفانه در تمام دنیا الزامات خاصی برای مدیران پروژ ها با توجه به حجم پروژه واگذاری وجود دارد كه ما در این بخش دچار نقصان جدی هستیم و همین عامل یكی از مهمترین دلایل تكرار شكست ها در پروژه ها وافزایش هزینه های آن است.

پروژه های ای پی اس به نفع کارفرماست
مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی درخصوص پیشرفت ۹۲ درصدی مگا پروژه های در صنعت نفت بدون کمترین خروجی و بهره وری عنوان کرد: معمولا در پروژ ها خصوصا ایر پروژها در مراحل پایانی پروژه درصد پیشرفت، تصویر روشنی از میزان پیشرفت پروژه به شما نمیده و ناچار به استفاده از سایر شاخص ها برای پایش پیشرفت پروژه هستید.

روزبهی همچنین در خصوص پیشرفت بالای پروژه هاو نرسیدن به حفاری نیز گفت: هماهنگی بین سه بخش حفاری فراساحل و خشكی یكی از مهمترین وظایف پیمانكار است. مشكل اینجاست که وقتی كارفرما چنین پروژ هایی را بصورت epc واگذار میكنه باید انتظار چنین مشكلاتی كه البته بسیار شایع هم هست را داشته باشد.

وی افزود: شما در پروژ ها ی بیع متقابل و یا امتیازی یا مشاركت در محصول چنین نگرانی را ندارید چون با وجود این ناهماهنگی ها در نهایت پیمانكار متضرر می شود اما در پروژه epc پیمانكار هرچقدر پیشرفت کند اعتبار می گیرد و بالتبع راحت تر است انرژی خود را در جایی صرف كند كه زودتر درآمدزا باشد.

پول پرداختی به فاز ۱۳ به بعد خارج از عرف است
مدیر برنامه ریزی در پروژه های نفتی همچنین در مورد فرمت قرارداد و تحویل پروژه به عنوان چالش های مگا پروژه ها اظهارکرد: تنها راه حل شریك كردن پیمانكار در محصول و یا عواید حاصل از فروش محصول است كه دچار اشتباهات فاحش در حفاری نشود در این پروژ ها با توجه به ریسك كاهش یا عدم دستیابی به تولید برای پیمانكار، پیمانكار تمام توجه خود را صرف این بخش ها می كند.

روزبهی ادامه داد: مثال واضح این وضع در پروژه ٦،٧،٨ بود مه استات اویل با عملكرد بسیار خوب در حفاری تونست میزان تولید را ٣٠ درصد افزایش بده و الان این پالایشگاه علیرغم سه فازی بودن برابر ٤ فاز تولید دارد.

وی با پیش بینی از مشکلات احتمالی در فاز ۱۳ به بعد پارس جنوبی گفت: از نظر بنده تغییر نوع قرارداد در این پروژه ها اشتباه بسیار بزرگی بوده كه نتایج اون را در زمان راه اندازی این پروژه ها خواهید دید همین الان حجم پرداختی به بخشی از این پروژه ها فراتر از پیشرفت اونها است در حالیكه هیچ چشم انداز روشنی از راه اندازی اونها وجود ندارد.
گزارش: اکرم سادات حسینی

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار