پانا از به کارگیری هزاران کودک کارگر در کارگاههای زیر زمینی گزارش می
کارگران کوچک نان آوران بزرگ خانه
خبرگزاری پانا: بر اساس آمار سازمان جهانی کار، سالانه ۲۵۰ میلیون کودک ۵ تا ۱۴ ساله در جهان از کودکی محروم میشوند، طبق این آمار ۱۲۰ میلیون نفر از آنها وارد بازار کار شده و مشغول به کار تمام وقت هستند، ۶۱ درصد این کودکان در آسیا، ۳۲ درصد در آفریقا و۷ درصد در آمریکای لاتین زندگی میکنند. کودکانی که وظیفه دارند بخشی از زندگی پر مصیبت خانواده را بچرخانند، کودکانی که شناسنامه ندارند، گاهی اوقات در ازای مقداری پول معامله میشوند . این نان آوران آوران کوچک خانواده های فقیر روزگار سختی را می گذرانند.
به گزارش خبرنگار اجتماعی پانا، اما آمارها از منابع غیر رسمی از وجود هزاران کودک کارگر در کوره پز خانه ها و کارگاه های کوچک زیرزمینی خبر می دهد .با وجود متفاوت بودن آمارها گفته می شود بین ۱۷۰ تا ۲۵۰ میلیون کودک در کشورهای مختلف به کار گرفته می شوند و طبق آمار ارائه شده توسط مرکز آمار ایران که در سال ۸۵ ارائه شد ۱ میلیون و ۷۰۰ هزار کودک به صورت مستقیم در ایران درگیر کار هستند.
فاطمه دانشور فعال اجتماعی در این باره می گوید: طبق آمارهای بدست آمده ۹۱۵ هزار کودک به عنوان کودک خانه دار به ثبت رسیده که از این تعداد ۹۸.۹ درصد دختر هستند و آمار بهزیستی در سال ۸۹ نیز نشان می دهد که تنها ۶ هزار کودک خیابانی ساماندهی شده است که نشان می دهد عملکردها در این بخش ناچیز بوده است.
او به دلایل بروز پدیده کارگران کوچک اشاره می کند و می گوید: در زمینه دلایل اشتغال به کار کودکان باید از نظرات کارشناسی جامعه شناسان و پژوهشگران استفاده کرد، اما آنچه مسلم است اشتغال به کار کودکان با افزایش معضلات اجتماعی، اعتیاد، طلاق، مهاجرت روستاییان به شهرها، بیکاری و... که حاصل توزیع نابرابر ثروت و شکاف روزافزون طبقاتی هستند نسبت مستقیم دارد چرا که با وخیم شدن وضعیت خانواده ها از لحاظ اجتماعی و اقتصادی، بخشی از بار سنگین تامین درآمد خانواده ها روی شانه های نحیف کودکان سنگینی می کند و هزاران کودک از هموطنان ما به رغم میل باطنی و به دلیل فقر خانواده هایشان در چرخه زودرس کار و تلاش جانفرسا قرار گرفته و نان آوران کوچک خانواده ها هستند که دلایل این امر را باید در سیاست های اقتصادی و اجتماعی اتخاذ شده جست و جو کرد. در درازمدت و کوتاه مدت اثرات مخرب شان را به اشکال مختلفی نشان می دهند که کار کودکان یکی از زیانبارترین این آثار است.
مریم پناهی عضو كانون فرهنگی، حمایتی كودكان كار نیز به تحقیقی پیرامون ۲۰ مورد از انواع كار كودكان اشاره میكند و میگوید: کودكان گلفروش، كودكان حملكننده موادمخدر، كودكان بزرگراهی، كورهپزخانهها، كودكان كار خانگی، كارخانهها، مزارع، دامداریها و كودكان ازدواج كرده از جمله مواردی هستند كه مورد بررسی قرار گرفته و شرایط آنها سنجیده شده است.
او در پاسخ به سئوالی پیرامون آمار مربوط به این كودكان، ادامه میدهد: بزرگترین معضل مربوط به این قبیل كودكان خلاءهای آماری است؛ چرا كه كار كودك در خانهها نادیده گرفته شده و تعداد بیشماری از كودكان در شرایط بسیار نابسمان كاری و دور از چشم مردم و مسوولان مشغول به كار هستند.
به گفته او وقتی ده سال گذشته كار خود را در محله پامنار آغاز كردیم، تعداد كودكان به ۳۰ نفر نمیرسید، اما در حال حاضر بعد از گذشت ده سال، هزار و ۲۰۰ كودك در پامنار تحت حمایت انجمن هستند و این روند در سایر انجمنهای حمایتی پراكنده در كشور كه پیرامون كودكان فعالیت میكنند، نیز مشاهده میشود.
پناهی به تحقیقات صورت گرفته اشاره میكند و ادامه میدهد: روستاهای تبریز، بالاترین آمار مربوط به كودكان كار در قالیبافخانهها و یا كارگاهها را دارند كه بهترین قالیها را با ارزانترین قیمت میبافند؛ چرا كه گرههای در هم تنیده شده توسط انگشتان ریز كودكان به خوبی بافته میشود.
عضو كانون فرهنگی ـ حمایتی كودكان كار به هفته كارگر اشاره میكند و به حرفهای تكراری ده سال گذشته میرسد و میگوید: تمام انجمن و كانونهای حمایتی مربوط به كودكان مانند جزیرهای متروك تلاش میكنند اما این كار از وظایف مسلم دولت است؛ چرا كه ایران از نظر منابع ثروتمند است.
فاطمه قاسمزاده عضو كمیته هماهنگی شبكه یاری كودكان كار نیز در این باره میگوید: این امكان وجود دارد كه كودكان كار ۱۵ سال به بالا مورد نظارت و حمایت قرار گیرند اما چون وزارت كار، نانآوری كودكان زیر ۱۵ سال را مجاز نمیداند، نظارتی هم بر روند اجرای این قوانین نمیكند. در عین حال هیچ نظارتی هم بر كارگاههایی كه تعداد كارگرهای شاغل در آن كمتر از ۱۰ نفر بوده، نیست چرا که این کارگاهها را از شمول قانون كار خارج میدانند و به این بهانه كه تعداد نیروهای نظارتی كم است، از این امر مهم سر باز میزنند.
این فعال حوزه كودكان با اعلام اینكه فقر مالی خانوادهها باعث افزایش تعداد نانآوران كوچك شده است، میگوید: سازمانهای دولتی باید برای كاهش رنج كودكان گام بردارند چرا كه متاسفانه كار كودك قابل حذف نیست و از روی تفنن انجام نمیشود، بلكه فقر، كودكان را به كار وا میدارد.
او ادامه میدهد: كودكان كار تشكیلاتی ندارند كه منافع خود را در چارچوب اتحادیهها حفظ كنند، در حالی كه باید برای كودكان كار نوجوان در سنین ۱۵ تا ۱۸ سال، جایگاهی در نهادهای غیردولتی در نظر گرفته شود تا بتوانند مشكلات خود را مطرح كنند. چرا كه این نوجوانان با نداشتن اتحادیه و ارگان نظارتی از بسیاری حقوق مسلم، محروم میشوند.
قاسمزاده به معضل دیگری اشاره میكند و میگوید: نظارت وزارت كار بر روی كارگاهها هم از نظر كیفی مشكل دارند و هم از نظر كمی؛ به طوری كه با كم بودن تعداد نیروهای نظارتی توانایی نظارت بر كار كودكان از عهده وزارت كار ساقط است.
عضو كمیته هماهنگی شبكه یاری كودكان كار ایران تاكید میكند: سالها از مصوبه هیات دولت مبنی بر اینكه كارگاههای كمتر از ده نفر جمعیت از شمول قانون كار خارج هستند، میگذرد در حالی كه این مساله با وجود تعداد زیادی كودك شاغل در كارگاههای اینچنینی یك نقص بزرگ است.
او به ضعف قوانین نیز میپردازد و ادامه میدهد: از ناحیه قانون هم به كودكان اجحاف میشود چرا كه تنها در دنباله قانون كار بزرگسالان، چند ماده به كودك كار اشاره كرده و از دیدگاه قانونی تدبیری برای كودكان كار نشده است و زمان كار كودكان تنها نیم ساعت با كار بزرگسالان تفاوت دارد، در حالی كه نیم ساعت مشكلی از معضلات عدیده كودكان كار كم نمیكند و در طی نیم ساعت نمیتوانند مهارتی یاد بگیرند و كودكی كنند.
اما در این میان قانون ایران در مورد کار کودکان چه میگوید؟ قانون کار در ماده ۷۹ به صراحت در چند کلمه اعلام کرده است: «به کار گماردن افراد کمتر از ۱۵سال تمام ممنوع است.» در ماده ۸۰ نیز پیش بینی شده کارگری که سنش بین ۱۵تا۱۸ سال تمام باشد، «کارگر نوجوان» نامیده می شود و در بدو استخدام باید توسط سازمان تامین اجتماعی مورد آزمایش های پزشکی قرار گیرد.
همچنین ماده ۸۱ قانون کار بر این موضوع تاکید دارد که آزمایش های پزشکی کارگر نوجوان حداقل باید سالی یک بار تجدید شود و مدارک مربوط در پرونده استخدامی وی ضبط شود. پزشک درباره تناسب نوع کار با توانایی کارگر نوجوان اظهارنظر کند و چنان چه کار مربوط را نامناسب بداند کارفرما مکلف است در حدود امکانات خود، شغل کارگر را تغییر دهد.
ماده ۸۲ قانون کار مطرح می کند که ساعات کار روزانه کارگر نوجوان، نیم ساعت کمتر از ساعات معمولی کارگران است که البته ترتیب استفاده از این امتیاز با توافق کارگر و کارفرما تعیین خواهد شد. در ماده ۸۳ نیز ارجاع هر نوع کار اضافی و انجام کار در شب و نیز ارجاع کارهای سخت و زیان آور و خطرناک و حمل بار با دست، بیش از حد مجاز و بدون استفاده از وسایل مکانیکی برای کارگر نوجوان را ممنوع اعلام کرده است.
در ماده ۸۴ قانون کار عنوان می شود که در مشاغل و کارهایی که به علت ماهیت آن یا شرایطی که کار در آن انجام می شود برای سلامتی یا اخلاق کارآموزان و نوجوانان زیان آور باشد حداقل سن کار ۱۸سال تمام خواهد بود و تشخیص این امر با وزارت کار و امور اجتماعی است.
اما در حال حاضر آمار مشخص و دقیقی از تعداد کارگران کودک در ایران وجود ندارد هرچند که برخی منابع و سازمانها از وجود دو میلیون کودک کار در ایران خبر میدهند ولی آمارهای غیررسمی تعداد کودکان کار ایرانی را ۷ میلیون نفر تخمین میزند که گفته میشود ۴۰ درصد این کودکان را کودکان مهاجر تشکیل می دهد.
گزارش از فرشته مرادی
ارسال دیدگاه