توسط خبرگزاری پانا تشریح شد:
کد اصلاحی ۳.۱ و پروتکل الحاقی که ایران ملزم به اجرای آن خواهد شد
خبرگزاری پانا: ایران و ۵+۱ طی بیانیه پایانی نشست لوزان بر این امر به اشتراک نظر رسیدند که در صورت رسیدن به توافق، ایران اجرای کد اصلاحی ۳.۱ و پروتکل الحاقی را به صورت داوطلبانه بپذیرد.
به گزارش خبرنگار سیاسی پانا، در بخشی از بیانیه پایانی نشست لوزان که توسط وزیر امور خارجه ایران محمد جواد ظریف و فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در نشست خبری در دانشگاه پلی تکنیک لوزان قرائت شد آمده است: مجموعه تدابیری برای نظارت بر اجرای مفاد «برجام» شامل کد اصلاحی ۳.۱ و اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی مورد توافق واقع شده است. آژانس بین المللی انرژی اتمی از فن آوری های مدرن نظارتی استفاده خواهد کرد و از دسترسی های توافق شده بیشتری از جمله به منظور روشن کردن موضوعات گذشته و حال برخوردار خواهد شد.
بر این اساس ایران خود را موظف به اجرای کد اصلاحی ۳.۱ و پروتکل الحاقی در صورت رسیدن به توافق نهایی هسته ای با گروه ۵+۱ کرده است.
کد اصلاحی ۳.۱، یک بند اضافه شده به توافق پادمان است. توافق پادمان در سال ۱۹۷۵ میلادی تصویب شد و بر اساس بندی از این توافق، هر فعالیت هسته ای در هر مقیاسی، ۶ ماه قبل از تزریق مواد به دستگاه های سانتریفیوژ، باید به اطلاع آژانس برسد اما بر اساس کد اصلاحی ۳.۱ هر کشوری از زمانی که تصمیم به ساخت یک برنامه هسته ای می گیرد موظف می شود که آژانس را مطلع کند.
به عنوان مثال زمانی که یک کشور عضو پادمان تصمیم می گیرد، یک پروژه هسته ای را به مرحله اجرا بگذارد، احتمال دارد ساخت این پروژه چندین سال به طول انجامد. با این حال بر اساس توافق پادمان، این کشور موظف است ۱۸۰ روز قبل از آغاز فرآیند غنی سازی اورانیوم، آژانس بین المللی انرژی اتمی را در جریان قرار دهد ولی در صورت پذیرش کد اصلاحی ۳.۱، از بدو طرح ریزی برنامه هسته ای باید آژآنس و به تبع آن سایر کشورها مطلع شوند.
شاید بتوان این گونه تحلیل کرد که کد اصلاحی ۳.۱ ابزاری در اختیار کشورهای دارای فناوری هسته ای است که بتوانند با آگاهی از ابعاد برنامه هسته ای دیگر کشورها و در شرایطی که هنوز فرآیند ساخت یک برنامه هسته ای جدید در کشورهای عضو ان پی تی آغاز نشده، با استفاده از ظرفیت های نظارتی آژانس در ایجاد این برنامه هسته ای مانع تراشی و یا از طرف دیگر از دستیابی کشور دارای دانش غنی سازی برای دستیابی به تسلیحات هسته ای جلوگیری کنند.
همچنین در همین بند از بیانه پایانی نشست لوزان از اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی سخن به میان آمده است. پروتکل الحاقی به منظور تقویت کارآمدی و بهبود کارآیی نظام پادمانهای آژانس در ۱۵ مه ۱۹۹۷ به تصویب رسید. کشورهایی که دارای موافقتنامه پادمانی جامع با آژانس هستند، میتوانند این پروتکل را نیز منعقد کنند.
لازم الاجرا شدن پروتکل برای کشورها منوط به تصویب آن در مجالس قانونگذاری است. هرچند برخلاف INFCIRC/۱۵۳ پیوستن به این پروتکل داوطلبانه است، اما نحوه عملکرد آژانس و کشورهای غربی و آمریکا بهگونهای بوده که آن را اجباری نشان میدهد. آژانس از طریق پروتکل الحاقی دسترسی کاملتری به کل فعالیتهای مرتبط به امور هستهای کشورهای عضو داشته و قادر خواهد بود که از فعالیتهای اظهار نشده نیز بازرسی کند.
بر اساس پروتکل الحاقی، بازرسی حق آژانس است و نیازی به تصویب شورای حکام (برخلاف بازرسی ویژه) ندارد. از طرف دیگر، آژانس در بازرسیهای خود بر مبنای پروتکل الحاقی حق دارد به هر مکانی که برای انجام وظایف خود ضروری میداند، دسترسی پیدا کند. این نوع بازرسی بیشتر برای فعالیتهای اظهارنشده طراحی شده و در واقع، میتوان آن را به بازرسیهای سرزده تعبیر کرد.
در ماده ۵ پروتکل الحاقی آمده است که هر مکان تعیین شده توسط آژانس به غیر از مکانهای اشاره شده در بندهای الف و ب این ماده جهت انجام نمونه برداریهای محیطی مختص آن مکان، چنانچه کشور عضو نتواند امکان دسترسی به این مکانها را فراهم آورد، باید فورا تلاش معقول خود را جهت برآوردن خواستههای آژانس از مناطق مجاور یا از طریق روشهای دیگر به کار بندد.
این بازرسیها شامل بازرسیهایی است که بدون اطلاع قبلی در مورد زمان فعالیتها یا مکانهای مورد بازرسی، در یک بازرسی انجام میشود.
آژانس در زمان اجرای ماده ۵، میتواند فعالیتهای زیر را انجام دهد:
برای دسترسی، مشاهدات عینی، جمعآوری نمونههای محیطی؛ استفاده از دستگاههای آشکارسازی و اندازهگیری پرتوها؛ به کارگیری انواع مهر و موم و دیگر وسایل شناسایی و تشخیص دستکاری تعیین شده در آئیننامههای اجرائی و دیگر اقدامات عملی که از نظر فنی قابلیت آن ها به اثبات رسیده و استفاده از آن ها مورد موافقت شورای حکام و مشورتهای بعدی میان آژانس و کشور مربوطه قرار گرفته باشد.
همچنین بر اساس این پروتکل این اطلاعات باید سالیانه به روز شود:
اطلاعات سالیانه در مورد صادرات و واردات مواد هستهای، هنوز به مرحله اعمال پادمان نرسیدهاند؛
اطلاعات سه ماهه در مورد صادرات و واردات تجهیزات و مواد هستهای مشخص شده در ضمیمه دو پروتکل الحاقی؛
اطلاعیه در مورد تغییرات در مکانهای نگهداری پسمانهایی با پرتوزایی بالا و اطلاع قبلی به آژانس در مورد طرحهای فرآوری بعدی این پسمانها.
به گزارش پانا، ماده ۴ پروتکل الحاقی نیز در مورد دسترسیهای تکمیلی صحبت میکند که از موارد اساسی و پایهای اقدامات تحت این پروتکل است. این ماده تشریح می کند که چرا و چه موقع دسترسیهای تکمیلی باید انجام شود.
این دسترسی میتواند جهت اطمینان از فقدان هستهای و فعالیتهای انجام نشده و رفع سوالات در ارتباط با صحیح و کامل بودن اطلاعات فراهم شده و یا حل هر گونه تناقض در رابطه با این اطلاعات باشد. دسترسیهای تکمیلی همچنین میتواند جهت تایید وضعیت برچیده شدن یک موسسه یا مکان خارج از موسسات که معمولا مواد هستهای در آنها به کار رفتهاند، باشد. این دسترسی باید به جز در مواردی که مربوط به بازدیدهای بررسی اطلاعات طراحی یا بازرسیهای ویژه یا معمولی از آن سایت باشد و حداکثر دو ساعت یا کمتر از آن و در بقیه موارد حداقل ۲۴ ساعت قبل به اطلاع کشور مورد نظر رسانیده شود.
ارسال دیدگاه