درس دوم
مهارتهای خبرنگاری
حتما میدانید که روزنامهنگاری در مجامعحرفهای در شمار مشاغل سختدنیا تعریف شدهاست و طبیعیاست فردی که این حرفه سخت را برمی گزیند باید دارای ویژگیها و مهارتهایی باشد. در درس اول با ویژگیهاییکروزنامهنگار حرفهای آشنا شدید و در این درس مهارتهای این حرفه را مرور خواهیمکرد!
یک خبرنگار حرفه ای چه مهارت هایی باید داشته باشد؟
۱) روزنامهنگار بوِیژه گزارشگر باید از نظر جسمی سالم و توانا باشد. بی بخوابی،انرژی و تلاشهای بدنی فراوان، حضور در موقعیتهای دشوار و موقعیتهای غیر عادی، درگیرشدن با حوادث غیر منتظره لازمه این شغل است و کسی که به دلایل جسمی نتواند این دشواریها را تحمل کند نخواهدتوانست به وظیفۀ حرفهای خود به درستی عمل کند، خبرنگار باید در صحنه های خشنی مثل زمین لرزه های هولناک، قتلهای بیرحمانه و درگیریهایخشن، حوادثطبیعیفاجعهبار و حتی حضور در صحنه های جنگ و خونریزی برای گرفتن خبر و گزارش حضور یابد. او باید سرما، گرما، انتظارهای طولانی برخورد با خشونتهای اجتنابناپذیر را تحمل کند و همه اینها جسمی سالم و توانا و قوی را میطلبد.
گزارشگری که باید به خود انسولین تزریق کند، حساسیت دارد، به سبب ناراحتی گوارشی باید سرموقع غذا بخورد و یا رژیم غذایی خاصی دارد یا پزشک او را از تحریک عصبی منع کرده، هر قدر هم که علاقمند و با استعداد باشد قادر به انجام کار حرفه ای خود نیست.
۲) غیر از آمادگی بدنی و جسم سالم، مقاومت روحی و روانی نیز برای خبرنگاران از ضروریات است خبرنگاران برخی حوزه ها- همیشه در معرض رویارویی با صحنه های تکاندهنده هستند آنها چون در نقش چشم و گوش مخاطبانشان حاضر میشوند ممکن است با صحنههای تلخ و تکاندهنده رو بهرو شوند البته رونامهنگار هم انسان است و دارای عاطفه انسانی، قرار نیست نسبت به گرفتاریهای مردم بیتفاوت باشد. درست برعکس خبرنگاران "دغدغۀ انسانی" قوی دارند امّا ...
به این مثال توجه کنید: در اواخر دهه ۶۰ هجری چند دختربچۀ دبستانی به دلیل نقص فنی در استخر پارک شهر غرق شدند و شاهدان نتوانستند کمک زیادی برسانند عکاسی که به همراه یک خبرنگار پس از حادثه در محل حاضر و کار کرده بود تعریف میکرد که خبرنگار به محض رسیدن به پارک فعالانه با شاهدان و مسوولان گفتگو میکرد و مینوشت بعد از ۲ یا ۳ ساعت خسته به اتومبیل روزنامه بازگشت پس از گذر از دو خیابان بشدت تحت تأثیر قرار گرفته و اشک میریخت به او گفتم تو تا به حال داشتی کار میکردی حالا که دور شدیم، گریه میکنی! او پاسخ داد: تا الان بایدروی گزارش تمرکز میکردم اگر خود را کنترل نمیکردم نمیتوانستم کار کرده و گزارش تهیه کنم.
این توان روحی مقاوم یک جنبۀ دیگر هم دارد مقاومت در برابر موانع اجرای اصیل وظیفه، گزارشگری که در برابر تهدید، نوازش، وعده و... تسلیم شود و نتواند استوار بماند روح ضعیفی دارد.
۳) تسلّط به مهارتهاینگارشی بوِیژه برای گزارشگران زیرا گزارش بدون جاذبههای کلامی و ادبیاتی؛ توصیف، فضاسازی، رنگآمیزی صحنهها، خلق مفاهیم زنده و پرکشش، تناسب با موقعیت متن نخواهد نتوانست با مخاطب ارتباط برقرارکند. بنابراین روزنامهنگار باید دایره لغت وسیع داشته و اهل خواندن و نوشتن و مسلط بر مهارتهای نگارشی باشد.
۴) گزارشگران باید خود را "بروز" نگاه دارند بویژه در هر حوزه خبری که کار می کنند روزنامهنگار خوب است خود را به آمار، پیشینه ها، استنادها و اطلاعات تکمیلکننده مجهز کند مثلاً خبرنگاری که در حوزه سینما مشغول است باید از فیلم های مهم در حال نمایش، کارگردانان مطرح، پرفروشترین فیلمهای روز جهان، جشنوارهها و ... آگاه باشد. و نیز بداند که اطلاعات و نکتههای تکمیلی را چگونه بهدست آورد. از این جهت باید دارای حافظه قوی و هوشمندی زیادی باشد.
۵) پیش تر در کلاسهای روزنامهنگاری گفته میشد که روزنامه نگار باید بکوشد تا از همه علوم و فنون روز بهرهمند باشد با این جمله "فیلسوف باید به همه علوم مجهز باشد و روزنامه نگار باید فلسفه بداند!" البته منظور این نیست که روزنامهنگار در ذهن خود همه دانستنیها را انباشته کند که این نه مقدور است و نه شدنی! بلکه توصیه این است:"دانستن انواع دانستنیها برای گزارشگر، الزامی نیست. امّا گزارشگر باید بداند پاسخ پرسشهای خود را کجا میتواند بیابد."
۶) دارابودن برخی مهارتهایعمومی برای رفع نیازهای روزمره و مهم حرفه مثل:رانندگی، تایپ، تندنویسی، شنا، دوچرخهسواری و موتور سواری، سوارکاری، آشنایی با زبان دوم (ترجیحاً انگلیسی) و زبان سوم و نیز آشنایی با مهارتهای فنی روزنامهنگاری مثل عکاسی، صفحه بندی برای خبرنگاران لازم است. ای بسا ممکن است نداشتن یک مهارت (مثل رانندگی) گزارشگر را از یک حرکت لازم و به موقع محروم کند.
۷) آشنایی با مهارتهای ایمنی و بهداشت کار- اصول کمکهای اولیه-مهارتهای فرار از خطر برای خبرنگاران لازم است و به حفظ جان و سلامت خبرنگاران کمک میکند. باید پذیرفت که روبه روشدن با مرگ، رویدادهای دراماتیک و فشارهای شدید روانی بخشی از کار خبرنگاری است. در عین حال خبرنگاران بنا به طبیعت کارشان ممکن است در معرض صدمات و جراحات جسمی هم قرار بگیرند آشنایی با روشهای درست روبه روشدن با ضایعات روحی و جراحات جسمی اولین قدم در راه حفظ سلامت جسمی و روحی در حین کار است و این مهارتها را باید آموخت.
۸) آشنایی با مهارتهای ارتباط انسانی خبرنگاران با افراد بسیاری از طبقات، اقشار، قومیتها و صنوف و رجالو ... سرو کار دارند مخاطبانی متنوع و متکثر و از هرکدام از آنها اطلاعاتی دریافت میدارند که رمزگشایی هر یک از آنها نیازمند آشنایی با مهارتهای ارتباط انسانی است- لذا روزنامهنگاران باید ذاتاً روابط عمومی خوبی داشته و علاقمند به ارتباط انسانی بوده و این مهارتها را به شکل حرفهای بیاموزند.
۹) آشنایی ابتدایی با مردمشناسی، فرهنگشناسی و جامعهشناسی به برقراری ارتباط پویایی انسانی کمک شایانی میکند.
۱۰) آشنایی ابتدایی و اولیه با اصول سرپرستی و مدیریت مثل برنامهریزی- هماهنگی و سازماندهی به برنامهریزی در انجام کارها کمک شایانی میکند در نظر داشتهباشید که یک خبرنگار همیشه تنها یک خبرنگار باقی نمیماند و بتدریج ممکن است دبیر سرویس یا سردبیر شود علاوه بر آنکه مدیریت زمان و مدیریت خود نیز از دایره اصول مدیریت دور نیست و دانستن آن برای هر فردی لازم است بویژه برای خبرنگاران که کار فشرده و زمان محدود در اختیار دارند.
نکته مهم: توجه داشته باشید برخی از این مهارتها توانمندیهای اولیه و پیش نیاز است که داشتن آنها از ضروریات واردشدن در این حرفه است و برخی از این مهارتها را باید قبل از ورود و حین کار آموخت امّا در هر حال آموختن و یادگیری این مهارتها نیز تنها برای افراد علاقمند و مستعد نتیجه بخش خواهدبود و در اینجاست که شما را مجدداً به تأمل در حرفه ای که انتخاب میکنید و یا انتخاب کردهاید فرا میخوانیم شاید لازم است که بازنگری اساسی داشتهباشید.
۱. بند ۱ تا ۶ این درس از کتاب گزارش نگاری نوشته دکتر علی اکبر قاضیزاده برگرفتهشدهبود. بند ۷ از مدرسه روزنامهنگاری و بندهای بعدی کاری از واحد آموزش پانا بودهاست.
ارسال دیدگاه