سید عطا هاشمی رئیس کانون مداحان شمال شرق تهران و دارای دیوان شعر عاشورایی در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی پانا با دسته بندی اشعار این بخش گفت: به طور کلی شعر به چهار دسته قابل دسته بندی است. غزلیات که معنای و محتوای آن عاشقانه و عاطفی است. این عشق می تواند به امور دنیایی یا به اصطلاح مجازی و الهی باشد. دوم شعر حماسی که به لحاظ محتوا شامل رویدادهای حماسی، تاریخ ها و تاریخ سازها می شود. نوع سوم شعر عبادی و عرفانی است. شعرهایی که درباره ماورا الطبیعه و علاقه مندی به خداوند است. در واقع مصداق این آیه که من شما را برای عبادت خودم خلق کرده ام. نوع چهارم شعر نیز ترکیبی از این سه را در بر می گیرد. در گذشته بزرگان توحیدیه می سرودند که همان شعر عرفانی بود. بعد از آن به غزل گویی روی اوردند و رفته رفته به سمت اشعار حماسی حرکت کردند و بعد از آن به اشعار آیینی و رصایی روی آوردند.
وی شعر آیینی را مهم ترین نوع در مداحی عنوان و بیان کرد: آنچه در جامعه مداحی کنونی مورد نظر ماست، شعر آیینی است. اگر این نوع از شعر تنها نقل تاریخ باشد بهتر است سروده نشود. زیرا تاریخ که در دسترس است و کتاب های زیادی روایت های آن را شامل می شود. واقعه عاشورا اگر بر اساس همان روایت منثور به نظم هم در آید تاثیرگذاری کمتری خواهد داشت.
هاشمی ادامه داد: اما اگر در سرایش اشعار آیینی مربوط به کربلا، ماه رمضان، فاطمیه و... چاشنی های مختلفی را در نظر بگیریم موفق عمل کرده ایم. از این رو باید عرفان در شعر ما وجود داشته باشد. رگه هایی از حماسه از آن برداشت شود. در حالی که اکنون در رسانه تنها مرثیه می دانیم. مداح بلافاصله به شرح حادثه می پردازد بدون آن که در نظر بگیرد مردم برای چه اتفاقی می گریند. من یک بار در جامعه مداحان عنوان کردم آقایان شما بسیار زیبا برای حضرت فاطمه (س) مداحی می کنید اما اگر از شما بخواهند ۵ دقیقه درباره شان و شخصیت ایشان صحبت کنید چه خواهید گفت؟! حضرت فاطمه (س) تنها به دلیل سیلی ای که خورد به این جایگاه نرسید. بلکه بسیاری از ویژگی هایشان چنین عظمتی و بزرگی را در طول تاریخی برایشان به همراه داشت.
وی افزود: درست نیست که اشعار ما خالی از عرفان و شناخت باشد. البته این شناخت در حد فهم و بینش و درک محدود خودمان است. به قول این بیت که آب دریا را اگر نتوان کشید...پس به قدر تشنگی باید چشید. بنابراین در شعرگویی شاعران باید توجه داشته باشند شعر آیینی باید واجد وجه توحیدی، عرفانی، حماسی و غزلی و عشق به اهل بیت باشد. همچنین برخوردار از جنبه رصایی باشد. حال آن که این روزها تنها دو بعد عاشقانه و رسایی آن برجسته است. متاسفانه واژه هایی در شعرها به کار برده می شود که بعضا جایز نیست. گاهی حتی از شعر و ریتم آهنگ های پاپ برای مداحی امام حسین (ع) الگورداری می شود و این حالتی دو پهلو را ایجاد می کند.
هاشمی ادامه داد: اگرچه موسیقی پاپ به خودی خود مذموم نیست بلکه ژانری از موسیقی است و طرفداران زیادی هم دارد. اما باید در زمینه لازم از آن بهره برداری شود و مناسب با مداحی و نوحه خوانی برای اهل بیت (ع) نیست. پاپ دارای جنبه شیش و هشت است و در اینجا به غنا تبدیل می شود و هر آنچه با غناخوانده شود حرمت دارد.
وی افزود: موسیقی آیینی اگر با شعر خوب و دارای جنبه های مختلف همراه شود قطعا تاثیرگذاری بالاتری خواهد داشت. همانطور که بزرگان گفت اند گا با یک بیت شعر تاثر یک منبر انجام می شود. در ادبیات به این ابیات فرد یا مفرد گفته می شود. برای مثال:
دل از بلبل ربودن شیوه هر گل نمی باشد.... ز هر صاحب جمالی دلربایی بر نمی آید
مخواه از ناتوان کار توانان گر تویی دانا....که هرگز از مگس فر همایی بر نیم اید
عزیزی مصر یوسف در مقام صبر شد ار نه... ز هر فرمانبری فرمانروایی بر نمی آید
اگر دقت کنید همین سه بیت شعر می تواند چند صد صفحه تحلیل داشته باشد.
این شاعر و مداح با اشاره به ابیات و مصادیق دیگری بیان داشت: اما شعرهایی هم هست که بسیار سطحی است و ارزش معنایی و پیام خاصی ندارد. مثال دیگری می زنم. در حال حاضر بحث تبعیض نژادی یک بحث جدی است. امام حسین (ع) اما در وقعه کربلا پیامی ضد این داشته اند و شاعری در وصف آن سروده اند:
نازم حسین را که چو در خون خود تپید... زیباترین حماسه عالم بیافرید
یکسان رخ غلام و پسر بوسه داد و گفت.... در دین ما سیه نکند فرق با سفید
دیدی بزرگ باید و فکری بزرگتر......تا پی برد به نهضت آن خسرو شهید
هاشمی منش حسینی را لازمه تمامی سئون زندگی دانست و گفت: امام حسین (ع) برای عزاداری ما و بری شدن از گناه به شهادت نرسیدند. بنابراین باید به تمام معنا و در همه ابعاد زندگی پیرو آن حضرت باشیم. من معتقدم مداح امام حسین (ع) صدا و سیما اهل بیت (ع) است. کلام رفتار و همه شئون زندگی او باید در مسیر آموزه های حسینی باشد. بی سوادی کج فهمی بی سلیقگی روضه های دروغین ما را خوار می کند و نخواهیم توانست نقش و جایگاه اهل بیت (ع) را درست و آن طور که باید به مردم معرفی کنیم.
رئیس کانون جامعه مداحان شمالشرق تهران محدود شدن به مداحی صرف را آسیبی در این حوزه خواند و یادآور شد: اگر ما صرفا در مدح ویژگی های ظاهری ائمه و وصف آنها مداحی کنیم از اصل قضیه غافل می مانیم. در حالی که ممکن است هیچ کدام ندانیم که حضرت ابوالفضل (ع) پیش از واقعه کربلا چه حرفه ای داشته اند چگونه زندگی می کرده اند. شاید مداح نداند ایشان تاجر عطریات بوده اند و با کار و تلاش خود اصل خمس و زکات را رعایت می کردند. ایشان بزرگترین سفیر امام علی (ع) بوده اند. هر جا قرار بوده فردی هوشمند و سیاس حضور داشته باشند ماموریت به ایشان واگذار می شد.
وی در پایان عنوان کرد: ایشان بصیرت و مقامی داشتند که همه شهدا بهشت به آن غبطه می خورند. مداح امام حسین (ع) باید قوت صرف و نحوی، صدایی و معرفتی داشته باشد. متاسفانه در حال حاضر مداحان کمی در منبرهای خود احادیث و کلام بزرگان دین را بیان می کنند. تنها شعرهایی بر کاغذ نوشته اند و از روی آن به مداحی می پردازند.
ارسال دیدگاه