نویسنده کتاب ˝نورالدین پسر ایران˝ در گفت و گو با پانا:
هر رزمنده یک کتاب خاطره دارد
خبرگزاری پانا: معصومه سپهری نویسنده دو کتاب موفق ˝نورالدین پسر ایران˝ و ˝لشکر خوبان˝ در حوزه دفاع مقدس با تاکید بر رویکرد خاطره نگاری در کتاب هایش خاطره را شرح قصه واقعی زندگی انسان ها و آن را متفاوت از قصه خواند.
متولد اسفند ماه ۱۳۵۳ است. جنگ را از نزدیک تجربه نکرده است. اما نویسنده دو کتاب موفق در حوزه دفاع مقدس است. او موفقیت یک نویسنده جنگ را در روحیه پرسشگری اش می داند. معتقد است خاطره با داستان تفاوت های بسیار دارد و در نگارش خاطرات باید وفادار تر از هر زمان دیگری عمل کرد. متنزی ر شرح گفت و گوی ما با معصومه سپهری نویسنده دو کتاب شناخته شده و تقدیر شده از سوی مقام معظم رهبری است: نور الدین پسر ایران و لشکر خوبان.
به نظرتان چقدر در ساخت آثار سینمایی و تلویزیونی با مضمون دفاع مقدس به مساله اقتباس از کتاب های موفق و شناخته شده این حوزه اهمیت داده می شود؟
بدون تردید اگر فیلمنامه نویسان ما همت کنند و کتاب های جدی حوزه دفاع مقدس را دنبال کنند و اطلاعات کامل و دقیقی نسبت به آثار منتشر شده در این حوزه داشته باشند، می توان شاهد آثار بهتری در حوزه سینمای دفاع مقدس و کارهای تلویزیونی با این مضامین بود. چراکه داستان های این کتاب ها به دلیل برگرفته شدن از واقعیت باورپذیرند. روابط منطقی میان آدم های داستان دیده میشود و می توان روحیه رزمندگان را از آن ها به خوبی برداشت کرد.
این چارچوب اصل و بن مایه کتاب هایی از این دست را تشکیل می دهد و اغلب کتابهای این حوزه هم بر پایه مستندات نوشته شده اند.
آیا سراسر متن کتاب "لشکر خوبان" که توسط مقام معظم رهبری هم تقریظ شده، برگرفته از مستندات سال های دفاع مقدس است؟
البته در بخش هایی از کتاب برای انتقال بهتر عواطف و احساسات از کلماتی که بیشتر بیانگر آنند استفاده کرده ام. در واقع در بخشهایی این حس به قدری زیاد است که حتی وصف آن هم دشوار می شود و بسنده کردن به کلمات ممکن است نتواند آن لحظه را به خوبی تصویرسازی کند اما من سعی کردم که با شاخ و برگ دادن به لحظه های حسی و عاطفی خاطرات آن ها را برای خوانندگان ملموس تر و به ذهنشان نزدیک تر سازم اما در هر دو کار "لشکر خوبان" و "نورالدین پسر ایران" به واقعیت های جنگ پایبند ماندم و هیچ لحظه ای از خاطرات نیست که از واقعیت وام نگرفته باشد. بلکه تنها این لحن، زاویه دید و نوع نگارش متن از سوی نویسنده است که می تواند یک کتاب را جذاب و پرکشش کند یا برعکس نتیجه قابل قبولی نداشته باشد.
فکر می کنم رویکرد خاطره گویی در کتاب شما این رویکرد را برجسته تر کرده باشد.
درست است. خاطره با داستان تفاوت های زیادی دارد. خاطره داستان واقعی انسان هاست. برای همین می توان در توصیف برخی از صحنه های طبیعی و یا حالات روانی آدم ها به منظور جذاب تر کردنش کمک گرفت اما بیشتر محوریت کتاب های شرح خاطره پیرامون راوی آن می گردد و مسائلی که در گفته هایش به آن اشاره دارد.
اگرچه حوزه دفاع مقدس سوژه های بکر و تجربه نشده بسیاری دارد، اما تلاش هایی هم در جهت مکتوب و مستند سازی وقایع جنگ اتفاق افتاده است. البته از این میان تنها تعداد محدودی از کتاب های آن نظیر کتابهای شما یا کتابی مثل "دا" با اقبال بسیار زیاد مخاطبان رو به رو شده اند. وجه ممیزه آثارتان نسبت به کتاب هایی از این دست را در چه می دانید؟
من متولد اسفند سال ۱۳۵۳ هستم. در واقع زمانی که جنگ پایان یافته است ۱۴ سال بیشتر نداشته ام. طبیعتا به اقتضای سن و جنسیتی که دارم، جنگ را تجربه نکرده ام و در فضای آن حضور نداشته ام. ضمن این که متولد و بزرگ شده تبریز هستم. شهری که تنها در معرض بمباران های آن دوران قرار می گرفت اما چندان درگیر جنگ نبود. بنابراین برای نوشتن کتابی در این حوزه آنچه این میان اهمیت بیشتری پیدا می کند، روحیه پرسشگری نویسنده است. من در نگارش این دو کتاب تلاش می کردم تا به نکته هایی ورای پرسش هایم از راوی پی ببرم. همچنین دلسوزی، صرف زمان زیاد، طراحی و پرسیدن سوالات جزئی هم بسیار تاثیرگذار و مهم است. برای مثال خود من برای توصیف هر صحنه شاید گاهی بیش از ۵۰ سوال را از کسی که خاطرات جنگ را بازگو می کرد، می پرسیدم. ضمن این که پیش از شروع گفت و گو زمان زیادی هم صرف می شود تا در فرد مقابل حس اعتماد به نویسنده ایجاد شود. در این شرایط او به راحتی به مکالمه تن می دهد. در بحث شرکت فعالانه تری خواهد داشت و تا آنجا که ذهن او یاری بدهد نویسنده را کمک و همراهی می کند اما مهم ترین رکن در موفقیت یک کتاب شرح خاطره، همان داشتن روحیه پرسشگری و خلاقیت
در طرح پرسش هاست. نویسنده باید پیش از پرداختن به یک صحنه یا موضوع خود آن را درک کرده و بفهمد، باورش کند و بعد دست به قلم ببرد. شاید به جرات می توان گفت حتی نوشتن یک کتاب با این حساسیت ها و شرایط ۱۵ سال هم زمان ببرد.
اما این زمان به ندرت در نگارش کتاب های حوزه دفاع مقدس صرف می شود. البته صرف آن هم از طرف دیگر کم تر شدن آثار این حوزه را به دنبال دارد.
نه این طور نیست. ما می توانیم به تعداد رزمنده های دوران دفاع مقدس، خاطره داشته باشیم. کتاب هایی که سرشار از واقعیت اند. اگر با همه خاطرات رزمندگان خوب برخورد شود، به این معنی که پرداخت مناسبی داشته باشند می توان شمار کتاب های این حوزه را هم افزایش داد. این در حالی است که متاسفانه در عرصه سینما یک فیلم ۹۰ دقیقه ای درباره جنگ در مدت کوتاهی ساخته می شود. هیچ تحقیق و پژوهشی پیش از آن صورت نمی گیرد یا اگر هم این اتفاق بیافتد تنها به چند کتاب یا مختصری از رویدادها بسنده می شود. در حالی که ما باید شناخت درستی از آدم هایی که زندگی شان را به تصویر می کشیم آن هم در رسانه ای با این برد و میزان مخاطب داشته باشیم. این شناخت در حوزه چاپ و نشر ممکن است سال ها طول بکشد. اما یک فیلم ۹۰ دقیقه ای با شتاب زیادی ساخته میشود و سینماگران توجه چندانی به آثار مکتوب حوزه دفاع مقدس ندارند و از آن به میزان کافی بهره نمی برند. در حالی که می توان رویدادهای بزرگ را به شیوه های مختلفی در سینما بازنمایی کرد و در عین وفاداری به نحوه وقوع آن ها تصویرهایی پرکشش، لحظه هایی عاطفی و حسی را برای مخاطب رقم زد.
ارسال دیدگاه