سعدی خوانی در استكهلم؛
مدیر مرکز سعدی شناسی :آوازه گلستان به ایران و سرزمین فارسی زبانان محدود نشده است
خبرگزاری پانا: كوروش كمالی با پرداختن به ویژگیهای گلستان سعدی ، راز جاودانگی او را در توجه به نیازهای روزمره انسانی دانست و افزود : گلستان، آمیزش حیرتانگیز دو سبك نثر ماندگار ادب فارسی است.
نشست «سعدی و سعدیشناسی در جهان» در استكهلم سوئدبا حضور كوروش كمالی سروستانی مدیر مركز سعدی شناسی و علی اصغر محمدخانی معاون فرهنگی شهر كتاب تهران، و یوهان هرملینفرزند خوانده و برادرزاده اریک هرملین ،نخستین مترجم بوستان سعدی به زبان سوئدی و دكتر حاجی یوسفی رایزن فرهنگی ایراندر جمع اساتید، سعدیپژوهان و سعدیدوستان برگزار شد.
در ابتدای جلسه امیرمحمد حاجییوسفی، رایزن فرهنگی ایران به توضیح برنامه همکاری رایزنی فرهنگی كشورمان و موسسه شهر کتاب برای گسترش مناسبات فرهنگی ایران و سوئد پرداخت و گفت: به زودی با همکاری رایزنی فرهنگی ایران در سوئد و موسسه شهر کتاب، نشستی برای بزرگداشت «اریک هرملین»، مترجم و پژوهشگر سوئدی که بیش از ۱۰ هزار بیت شعر فارسی و از جمله بوستان سعدی را به سوئدی برگردانده، در تهران برگزار خواهد شد.
در ادامه علی اصغر محمدخانی به تبیین مفاهیم عشق، دوستی و صلح در اشعار سعدی پرداخت و گفت: سعدی بیش از هر شاعر دیگری به دوستی پرداخته است و بسامد واژه دوستی و ترکیبات آن بیش از ۶۰۰ بار در کلیات سعدی تکرار شده است.
وی سپس به رویکرد شهر کتاب به بزرگان ادب کلاسیک فارسی در سالهای اخیر پرداخت و گزارشی از درس گفتارهایی پیرامون مولانا، سعدی، حافظ، نظامی و فردوسی و ... پرداخت و افزود: برنامه های بین المللی سعدی و دیگر شاعران بزرگ جهان از جمله پوشکین، سروانتس، یونس امره، ویکتورهوگو، متنبی، کنفوسیوس و ... با همکاری مرکز سعدی شناسی و نهادهای فرهنگی ایران و جهان از سال ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۰ برگزار خواهد شد.
محمدخانی در پایان سخنان خود بر توجه به کرسی های زبان فارسی در دانشگاههای جهان و تجلیل از مترجمان آثار زبان فارسی اعم از کلاسیک و معاصر تاکید کرد.
در ادامه كوروش كمالی ضمن پرداختن به ویژگیهای گلستان سعدی، راز جاودانگی او را در توجه به نیازهای روزمره انسانی دانست و افزود : گلستان، آمیزش حیرتانگیز دو سبك نثر ماندگار ادب فارسی است.
مدیر مرکز سعدی شناسی ابراز داشت: در قرن هفتم دو شیوة ممتاز و مشخص، یعنی نثر مرسل و نثر فنی رواج داشت، سعدی در این سده برای نخستین بار توانست این دو قطب مخالف را به یكدیگر نزدیك و از حسنها و مزایای هر یك از این دو سبك استفاده كند و از عیبهای هر دو شیوه بپرهیزد و سبك خود را پی ریزد؛ سبكی كه براساس «سنتشناسی و سنت آفرینی» سعدی پیریزی شد. سبكی كه شیوه «سهل و ممتنع و ایجاز» را در برابر «اسلوب اطناب و دشوار نویسی مقامات» قرار داد.
وی اضافه كرد: زبان فارسی وامدار فردوسی است و كاخ بلند او، بی گزند، از ورای هزار سال همچنان میدرخشد،اما از قرن چهارم تا هفتم، تحولات زبان فارسی، بار دیگر این زبان نیازمند بازآفرینی كرد. با ظهور سعدی، زبان فارسی حیات تازهای یافت.
کمالی سروستانی ادامه داد: سعدی به راستی سنتشناس و سنتآفرین بود و گلستان، بی شك تاثیرگذارترین اثر سعدی. سعدی با نبوغ خود اصل «سادهنویسی و ایجاز» را كه از اركان نثر و اندیشه ادب معاصر است در گلستان خود به كار بست و در درونمایه نیز به خلق شخصیتهای واقعی با همة فضیلتها و رذیلتها پرداخت.
اودر توصیف اهمیت گلستان در زبان و ادب فارسی گفت: اهمیت گلستان به گونهای است كه سالها در كنار قرآن كریم در مكتبخانهها خوانده میشد، گلستان كتاب آموزش زبان فارسی شد و در شبه قاره و آسیای میانه و هر جا كه سخنی از زبان فارسی بود، گلستان خوش میدرخشید,گلستان سفیر زبان فارسی شد و سالهای سال، آموزگاران با گلستان زبان فارسی را به نوآموزان یاد میدادند.
كمالی در خصوص چاپ اولین نسخههای كتاب گلستان افزود: برای شما جالب است كه بدانید گلستان نخستین كتاب فارسی است كه در سال ۱۶۳۴ میلادی بار نخستین بار توسط آندره رییر فرانسوی ترجمه شد.
وی بیان کرد: این ترجمه سبب شد تا فرانسویان پیش از هر شاعر ایرانی دیگری باسعدی آشنا شوند و در سال ۱۲۳۸ ه.ق كه اولین چاپخانه در شهر تبریز تاسیس شد، نخستین كتابی بود كه در ایران به چاپ رسید.
مدیر مرکز سعدی شناسی در ادامه افزود: آوازه گلستان به ایران و سرزمین فارسی زبانان محدود نشد. در آلمان «فردریش اکسن باخ» و«ادام اولئاریوس» در سال ۱۶۵۴ به ترجمه آثارسعدی همت گماشتند.
وی خاطرنشان کرد: «استفن سولیوان» گزیدهای از «گلستان» را ترجمه کرد و در اختیار انگلیسیزبان ها قرار داد و در آمستردام، «ژانتیوس» متن فارسی را با ترجمه لاتینمنتشر کرد. ترجمه آثار سعدی به هر زبانی، بزرگی از آن دیار را به احترام و تكریم او وامیداشت. در فرانسه ،كارنو، خاندان انقلابی فرانسه ، نام سعدی را بر خود مینهند و بعدها سعدی كارنو برای مدتی رییس جمهور فرانسه شد.
این پژوهشگر در ادامه پیرامون بازتاب ترجمه آثار سعدی در جهان گفت: نویسندگان شهیر جهان به ستایشش پرداختند، هنریدیود ثورو ـ شاعر و نویسنده بزرگ آمریکایی در قرن نوزدهم، نویسنده کتابمعروف والدن ـ كه از عاشقان سعدی بوده و گفته است که: «من همان سعدی هستم کهپس از شش قرن باز آمدهام و یا سعدی همان ثورو است که شش قرن پیش به نامسعدی در جهان زیسته است!».
وی افزود: امرسون ـ شاعر و نویسنده آمریکایی ـ نیزاز ستایشگران سعدی بوده و او را در کنار شکسپیر و دانته و هومر و در شمارشاعرانی قرار داده است که سخنانشان پیوسته تازه و باطراوت است.نیکلسون انگلیسی نیز شعری با عنوان « هوراس پارس» در مدح سعدی سروده است.
کمالی سروستانی متذکر شد: ویكتور هوگو در ابتدای «شرقیات» خود پیرامون گذران بودن همه چیز میآورد: «شرقْ عظمت خود را از دست داده است. غرب نیز به زودی از دست خواهد داد». پس چه باید كرد؟ همان كاری كه سعدی شیراز كرده است: باید «گلستانی» ساخت كه «باد خزان را بر ورق او دست تطاول نباشد و گردشِ زمانْ عیشِ ربیعش را به طیش خریف مبدل نكند».دیدرو از پیشگامان اندیشه نوزایی در فرانسه، سعدی را از هماندیشان خود میدانست، در آلمان گوته، شیللر و نیچه به احترامش برخاستند. در روسیه پوشكین كه زبان روسی به او مدیون است ، در برابر سعدی كلاهش را به احترام برمیدارد.
مدیر مركز سعدی شناسی در ادامه به خوانش و تحلیل برخی حكایات گلستان و تبیین روزآمد آنان پرداخت.
در پایان این نشست نیز یوهان هرملین مطالبی را درباره علل پرداخت ناریک هرملین به ترجمه اشعار فارسی ارایه کردوگفت: هر چند پدر اریک، ملاکی بزرگ بود و می خواست فرزندش نیز ملاک شود، اما مادر اریک فردی علاقه مند به شعر و ادب بود و اریک راه مادر را طی کرد و به ترجمه آثار زبان فارسی از جمله بوستان سعدی پرداخت.
دومین جلسه سعدی خوانی در سوئد در جمع دانشجویان ایرانی دانشگاه لوند در مرکز مطالعات خاورمیانه این دانشگاه برگزار شد. در این نشست پس از توضیحات محمدخانی پیرامون فعالیت های شهر کتاب با رویکرد به نقد و بررسی کتاب و نیز ایجاد رابطه با نهادهای فرهنگی و ادبی جهان، كوروش كمالی مدیر مركز سعدی شناسی درباره اهمیت سعدی و معاصر بودن او در جهان امروز گفت: شاعران بزرگ و نامی این سرزمین همچون سعدی، هم بر سنت دیرپا و غنی گذشتگان استوارند و هم خود سنت آفرین می شوند. گاه نیز در این میان برخی از این شاعران به جهت غنای فرهنگی و اندیشگانی خود نیز فراتر از دوران خود، به خلق آثاری دست میزنند که امروزه از آن با عنوان نوآوری اندیشگانی شاعر یاد می کنیم. این نوپردازی در درونمایه، زبان و بیان در همه آثار سعدی به ویژه در گلستان به وضوح قابل دریافت است.
او در ادامه افزود : سعدی به سنتهای ادبی پای بند است و تاثیر آثار گذشتگان را در آثار وی به روشنی می توان یافت. سنتهایی که هویت فکری و فرهنگی ایرانی ـ اسلامیداشته در آثار سعدی متجلی است.
وی اشاره كرد كه سعدیاصل ساده نویسی را که یکی از ارکان رمان عصر تجدد بود، در نثر خویش به کار گرفت و ایجاز را که یکی دیگر از این ارکان بود، به یکی از بارزترین ویژگی های سبک روایی خویشبدل کرد. این سبک روایی به ویژه در گلستان سعدی چنان مورد توجه قرار گرفت که آن را به نوعی همان قصار گویی در غرب میدانند؛ چنانکه بعدها آثار پاسکال و نیچه در این امر سرآمد شدند.
همچنین با باور به اینكهآشنایی زدایی نیز از دیگر ویژگی های نو آوری در آثار سعدی است گفت: شگرد هنری سعدی در ساختار آثارش، موجب پدیداری اشعاری ناب در تلفیق با اندیشههای ظریف و حكیمانه شده است؛ از همین روست كه حتی اگر عبارتی، واژهای و كلامی را پیش از این بارها شنیده باشیم، اما در سخن ناب او، این عبارت و كلام، تازه و نو مینماید .همچنین زبان سهل و ممتنع، روانی و سادگی کلام، بهرهمندی از ایجاز به ویژه در پرداخت حکایتها که امروزه در داستانهای کوتاه و مینی مال اساس کار است، نزدیکی زبان شعر و نثر او به زبان قابل درک عموم مردمان،نزدیک ساختن شعر به نثر و نمایش نیز از مقوله های نوآوری در آثار سعدی است. شاید به همین خاطر است كه منتقد نكته دانی بر این باور پای میفشرد كه « گلستان سعدی پر از داستانهایی است كه نمونه زیباترین داستانهای كوتاه دنیاست».
كپنهاك آخرین میزبان سعدی خوانی در کشورهای اسکاندیناوی بود که در آن نشستی با حضور سعدی دوستان و دانشجویان برگزار شد.
در این نشست کوروش کمالی در اهمیت خوانش متون کلاسیک از جمله آثار سعدی گفت: ایتالو كالوینو نویسنده نامدار ایتالیایی در مقاله «چرا باید كلاسیكها را خواند»، مینویسد: «آثار كلاسیك را نه به عنوان وظیفه یا از روی احترام، بلكه باید از سر عشق خواند» و میافزاید: «اثر كلاسیك كتابی است كه جایگاه خود را در استمرار فرهنگی یافته است و هر بار بازخوانیاش كشفی است همانند نخستین بار»... «كتابها تغییر نمیكنند، اما خوانندگان هر روز در حال تغییرند. تغییر در باورها، داشتهها، اندیشهها و آرمانها... و به همین دلیل است كه هر بازخوانی از آثار كلاسیك تجربه و كشف تازهای برای خواننده به ارمغان میآورد».
او افزود: خواندن كلاسیكها در جهان امروز سنتی پسندیده است. مگر میتوان اسپانیولی بود و سروانتس را نخواند، روسی بود و پوشكین را نخواند؟ مگر میتوان در یونان زیست و هومر را نخواند؟ مگر میتوان به زبان انگلیسی سخن گفت و شكسپیر را نخواند؟ مگر میتوان آلمانی بود و گوته را نشناخت؟ مگر میتوان ایرانی بود و شاهنامه و گلستان را نخواند؟
مدیر مرکز سعدی شناسی ضمن ابراز خرسندی از بیان این که تمدن جدید، ماهواره، اینترنت، فیس بوك... مانع از آن نشد كه جوانان و اندیشمندان و هنرمندان جهان از كلاسیك های خود روی برگردانند، گفت: اما نمیدانم ما چرا كمتر به كلاسیكهای خود توجه میكنیم! در آرامگاه فردوسی بزرگ، خیام خوش اندیش، عطارعارف، سعدی عاشق و حافظ لسان الغیب حاضر میشویم، به یادگار عكس میگیریم و مباهات میكنیم، اما آثارشان را نمیخوانیم؛ نه تنها نمیخوانیم بلكه گاهی نیز سبكسرانه به آنان میتازیم.
او در پایان سخنان خود یادآور شدکه: به باوری خواندن اثرهای كلاسیك بهتر از خواندن اثرهایی است كه در مورد آنان نوشته شده است. باید در دانشگاهها و مدارس پذیرفته شود كه هر كتابی كه از كتاب دیگر سخن میگوید، بیش از خود آن كتاب حرفی برای گفتن ندارد و برای درك كلاسیكها باید آثار اصلی را خواند.آثاری چون گلستان.
ارسال دیدگاه