بازتاب دو رویکرد متفاوت به نظام دستگاهی در«بر افشان»

خبرگزاری پانا: آلبوم«بر افشان» ساخته امیر شریفی با خوانندگی مهدی امامی و همراهی احمد مستنبط(نوازنده تنبک)، با دو رویکرد متفاوت نسبت به نظام دستگاهی موسیقی ایرانی منتشر شد.

کد مطلب: ۲۰۷۴۲۱
لینک کوتاه کپی شد

به گزارش سرویس فرهنگی پانا، بخش نخست آلبوم«برافشان» با استفاده از سیر مدال مرسوم دستگاه ماهور و با بهره گیری از شیوه های سنتی چیدمان قطعات و استفاده از قطعات ساخته شده توسط اساتید دوره قاجار موسیقی کلاسیک ایران طراحی شده است. بخش زیادی از ساز و آوازهای این بخش به منظور اجرا در پایان نامه کارشناسی ارشد امیر شریفی در تابستان سال ۱۳۸۸ ساخته و اجرا شد.

سپس در سال ۱۳۹۰ با اندک تغییراتی در میان چیدمانی جدید از قطعات برای اولین کنسرت گروه نقش آماده و در همان سال ضبط شد. از سوی دیگر بخش دوم آلبوم«برافشان» با چهار سال اختلاف نسبت به بخش اول در زمستان سال ۱۳۹۱ ساخته و در بهار ۱۳۹۲ ضبط شده است. از این رو بخش دوم تفاوت های متعدد فنی و اجرایی با بخش اول دارد و بازتاب نحوی تلقی امروز مجریانش از موسیقی دستگاهی است. طراحی پیچیده و ظرایف آواز در این آلبوم، براساس طرح کلی مدال این آثار، در جریان تمرین های بداهه، آرام آرام ساخته شده و صیقل خورده است.

این اثر از ۱۳ قطعه تشکیل شده که همگی موسیقی و تنظیم امیر شریفی است و مهدی امامی خوانندگی آنها را برعهده داشته است. این قطعات عبارتند از«پیش در آمد»، «ساز و آواز ماهور و گشایش»، «چهارمضراب داد»، «تصنیف گشایش- قدیمی»، «ساز و آواز شکسته و دلکش»، «تصنیف بلبل شوریده»، «رنگ ماهور»، «پیشرو در آواز راک»، «ساز و آواز راک هندی، راک کشمیر»، «چهار مضراب راک»، «ساز و آواز دلکش، راک هندی، سه گاه»، «تصنیف راک» و «ضربی راک».

محمدرضا فیاض نیز در مقدمه روی جلد این آلبوم می نویسد: دو بخش متمایز آلبوم«برافشان»، یکی در ماهور و دیگری در راک، با دو رویکرد متفاوت نسبت به نظام دستگاهی به یک حقیقت اشاره دارند: تداوم. در حالی که در بخش اول«برافشان» در ماهور، این گرایش به تداوم زیبایی شناسی موسیقی دستگاهی مستقیما از راه اجرای قطعاتی از موسیقی صد سال پیش تحقق می یابد، در قسمت دوم در راک، همان مبانی نظری و هنری دستمایه تصنیف قطعاتی تازه قرار می گیرد. این قطعات تازه با آنکه مهر و نشانی از مباحث این سال ها بر خود دارند، اما با هوشیاری از افتادن به دام«نو جویی» می گریزند تا وحدت سبکی اثر مخدوش نگردد.

وفاداری به زیبایی شناسی کلاسیک موسیقی دستگاهی را تنها در انتخاب قطعاتی از آقاحسینقلی، درویش خان، شهنازی یا فروتن نمی توان دید؛ پرنمودتر از این به خصوص، تعهد امیر شریفی به یک مکتب ریشه دار تارنوازی است؛ مکتبی که تداوم تاریخ دویست ساله یک صدا دهی خاص است؛ امیر شریفی التزام به یک زیبایی شناسی شناسنامه دار را در حد موضوع صدا دهی متوقف نکرده، آن را به دیگر عوامل سبک شناسانه نظیر زمانبندی، جمله بندی، سیّالیت ریتمیک، تزئینات و غیره نیز تسری می دهد. همه اینها می توانست موضوعات کم اهمیتی تلقی شود چنانچه شریفی نگاهی گرته بردارانه بدان می داشت. اما ارزش کار او در آنجا است که شنونده را متقاعد می کند همه اینها را به نحوی نظامند درونی کرده است.

علی رغم تجانس چشمگیر و مثال زدنی اجرا کنندگان«برافشان» در کل، خواننده مجموعه، مهدی امامی، نقش ویژه ای را در«برافشان» عهده دار است. با آنکه او هم مانند دیگر اجرا کنندگان این مجموعه به نظر می رسد کاملا در زیبایی شناسی موسیقی پایان سده پیش حل شده باشد، با این حال عوامل متعددی سبب فاصله گذاری میان او و تاریخ اش می شود.

این فاصله گذاری فقط در تکنیک ستودنی او نیست که حتی یک فاصله دهم را بی کم کاست طی می کند، فقط در سهولت پرده گردانی هایش نیست که به راحتی از راک به سه گاه می رود و به سلامت باز می گردد، فقط در کوک خواندن او نیست که نزد قدما کم یافتنی است، بلکه به خصوص آنجا متجلی می شود که مهدی امامی شبیه هیچ کس خاصی نمی خواند، هر چند که گویی شبیه همه این تاریخ می خواند.

لحن قلندروار و به تعبیری وارهیده او در خواندن آواز ایرانی در نقطه مقابل گرایش به روزی می ایستد که می کوشد با احساساتگرایی روشنفکرانه، با تاکید گذاشتن افراطی روی این یا آن مضون ادبی، جایگاهی«متفکرانه» برای خود دست و پا کند و از این رهگذر بعضی مشکلات را مغفول نهد.

ارسال دیدگاه

پربازدیدترین ها
آخرین اخبار