گزارش پانا؛
درس انشا، مستلزم تخیل و فهم آدمی است/القای نیروی ابتکار و ابداع به دانش آموزان توسط این درس
خبرگزاری پانا: انشا فرزند اندیشه است، فعالیت ذهنی بسیار پیچیدهای که به مراتب از خواندن دشوارتر است. نوشتن در گرو خلاقیت ذهنی و مستلزم تخیل، تفکر، رشد و فهم آدمی است.
به گزارش خبرنگار سرویس آموزش و پرورش پانا، درس انشا یکی از مواد مرتبط با ذهنیت اخلاقیت ذهنی، تصویرسازی و صحنهآفرینی است. اهمیت آن در برنامههای درسی دورههای مختلف به قدری است که میتوان آن را زمینهساز یادگیری خلاق عادت به تفکر، تأمل و تدبر دانست. به ویژه آنکه بیشتر پژوهشها ارتباط میان درس انشا و عادت مطالعه را مورد تأیید قرار دادهاند.
قابلیت و توانایی اندیشیدن یکی از نعمتهای بزرگی است که خالق هستی در وجود انسان به ودیعت نهاده و بیان اندیشه را مکتوب کردن، یکی از ابداعات بشر در طول تاریخ بوده است.
پایه و اساس هر نوشتهای حروف و جملاتی است که در مدارس آموزش داده میشود. درس انشا یکی از مفیدترین ابزارهای آموزش نوشتن است.
انشا از نظر کاربردی در زندگی دانشآموزان نقش بسزایی دارد، زیرا بخش بزرگی از ارتباطات در محیط مدرسه و خارج از آن از طریق نوشتن فراهم میشود.
دانشآموزان به وسیله انشا میتوانند با ترکیب کردن آموختههای خود اثری نو به وجود آورند و از آن لذت ببرند. ساعات انشا باید برای معلمان و دانشآموزان خوشایند و دلپذیر باشد.
دانشآموزان با میل و اشتیاق به نوشتههای یکدیگر گوش کنند، و از طریق آن به افزایش معلومات و اطلاعات خود بپردازند، به کمک معلم کلاس، نقاط قوت و ضعف انشاهای خود را بشناسند و در جهت اصلاح و رفع اشکالات آن کوشش کنند.
اما متأسفانه وقتی متن مقالههای کارشناسان تعلیم و تربیت را میخوانیم و نتایج تحقیقات مربوط به درس انشا را بررسی میکنیم، اکثر دلالت بر وجود مشکل در این ماده درسی و ناشناخته ماندن جایگاه آن در نظام تعلیم و تربیت کشورمان دارد.
باتوجه به اینکه نگارنده در مدت چندین سالی که در دورههای ابتدایی و راهنمایی، تدریس دروس ادبیات و انشا فارسی را برعهده داشته، مشاهده کرده است که دانشآموزان در درس انشا مشکلاتی داشتند.
علاوه بر این، فارغالتحصیلان دبیرستانها در نوشتن یک عبارت ساده، متن کوتاه، نامههای اداری و شخصی حتی در مکالمه ضعفهایی دارند و با هزاران تأسف حتی تحصیل کردههای مقاطع بالاتر نیز در نوشتن یک عبارت ساده، متن ساده، یک تقاضا و عریضه هم از نظر نگارش دستوری و هم از نظر املایی مشکل دارند.
انشا در لغت شروع کردن و به وجود آوردن، آغاز کردن، آفریدن، پدیدآوردن و از خود چیزی گفتن را گویند، و در اصطلاح علمی است که بدان علم راه دریافت معانی با الفاظ و عبارات پسندیده و دلپذیر چنانکه گوارای طبیعت و نزدیک به فهم خواننده و روشن کننده مقصود نویسنده باشد، شناخته شود و این فن دبیری است و دبیر ناچار به فراگرفتن بسی از دانشها نیازمند است و باید که در کار دبیری از فنون گوناگون استفاده کند و یاری جوید.
دانشآموزان به وسیله انشا میتوانند خلاقیتهای درونی خویش را با هم ترکیب کنند و اثری جدید پدید آورند و از آثار خود بهره جویند و از آن آثار خویش لذت ببرند.
انشا میتواند به دانشآموزان نیروی ابتکار و ابداع دهد. پس به وسیله انشا دانشآموزان میتوانند از استعدادهای نهفته خویش اطلاع حاصل کنند و بتوانند استعدادهای بالقوه خویش را شکوفا کنند.
چرا انشاء در جایگاه واقعی خود قرار نگرفته است؟ چرا عادت به مطالعه از سوی والدین و معلمان در میان کودکان و نوجوانان برانگیخته نمیشود؟ آیا موانع اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی سد راه این مسأله است؟ یا عادتها و قراردادهای نادرست نظام آموزشی در بها ندادن به این مفهوم موجب بروز چنین پدیدهای شده است.
چرا این ماده درسی آن چنان که در خور آن است در مدارس جدی گرفته نمیشود؟ چرا بیشتر دانشآموزان حتی پس از فراغت از تحصیل نمیتوانند یک عبارت ساده یک نامه و یا یک تقاضانامهای را تنظیم کنند؟ و باز با تأسف حتی بعضی از افراد تحصیل کرده دانشگاهی نیز نمیتوانند یک عبارت ساده و حتی یک اطلاعیه ساده را تنظیم کنند.
بارها مشاهده شده است که یک تحصیل کرده دانشگاهی وقتی میخواهد یک نامه و یا تقاضایی بنویسد، چندین بار نوشته و پاره کرده و مجدداً مینویسد که مسلماً خالی از اشکال نخواهد بود و در آخر شاید از نوشتن منصرف شده و آن را به عهده دیگران گذارد و ممکن است چنین اظهار کند که من حوصلهاش را ندارم و یا خطم چندان خوب نیست.
مشاهدات بیانگر آن است که تا سالها انشا دانشآموزان را والدین یا افراد دیگری مینویسند.
دانشآموزان حتی از نوشتن یک نامه معمولی و یا در تنظیم یک تقاضا عاجز هستند، این امر نشانگر ضعف در انشا و یا آشنایی با دستور زبان فارسی است.
درک نکردن معنی و مفهوم لغات، ضعف پایه تحصیلی دانشآموز، مطالعه نکردن کتابهای غیردرسی، کم توجهی مسئولان، نبود کتاب درسی ویژه انشا و در بعضی از مدارس و مناطق کمبود کتابهای غیردرسی و بالابودن قیمت آن و ناتوانی عدهای از دانشآموزان در خرید کتابها از عــمده مـشکـلات درس انشا و علل ضعف دانشآموزان در این درس است. حتی راهنمایان تعلیماتی و مسئولان آموزشی در بازدیدهای خود از آموزشگاهها کـمتر بـه درس انشا توجه کردهاند.
باتوجه به اظهارات دانشآموزان در بسیاری مدارس از ساعت انشا برای جبران سایر دروس استفاده میشود و این امر نشانگر اهمیت ندادن به آن است.
به طور كلی عنوان دروسی مانند ریاضی، املا و علوم از مهمترین درسهای مقطع ابتدایی است و برخی از مسئولان آموزش و پرورش از افت تحصیلی در ۲درس ریاضی و املا نگرانند. علت این است كه املا در مفهوم عام یك درس تلقی نمیشود ولی در مفهوم خاص خود املا همان درست نوشتن و طریقه درست نوشتن كلمه است كه یك نوع ماده درسی تلقی شده و در كارنامه دانشآموزان نمره جداگانهای برای آن منظور میشود. كسانی كه معنی و مفهوم عام املا را در نظر میگیرند و آن را یك درس به حساب نمیآورند، به این خاطر است كه این افراد قبلاً آموزشی درباره املا ندیدهاند و ذهن آنها به این طریق پر شده كه نیازی به آموزش در این زمینه نیست.
در صورتی كه انسان از بدو تولد تا زمانی كه به دیدار حق میشتابد نیاز به آموزش دارد چه این آموزش رسمی باشد و در مدارس، دبیرستان و دانشگاه انجام شود و یا آموزش به صورت غیر رسمی و از طریق جامعه، اصحاب قلم، وسایل ارتباط جمعی و... باشد. بنابراین باید نگرش آموزگاران پایه اول ابتدایی در این مسیر تغییر كند. در پایه اول ابتدایی ۲ كتاب جداگانه بخوانیم و بنویسیم داریم كه بخوانیم برای آموزش مهارت گفتاری و شنیداری و بنویسیم برای آموزش مهارت نوشتاری است.
تحقیقات نشان داده است كه حدد ۵/۷ درصد یادگیری انسان از طریق حس بینایی و ۱۳ درصد از راه حس شنوایی و حدود ۶ درصد از حس لامسه و بساوایی انسان شكل میگیرد و دانشآموزی كه مهارت نوشتن را شروع میكند باید از سلامت نسبی این سه حس برخوردار باشد. لازمه سلامت نسبی به این دلیل است كه شاید دانشآموزی باشد كه برای تقویت حس بینایی نیاز به عینك یا جراحی چشم داشته باشد و یا برای تقویت حس شنوایی نیاز به سمعك داشته باشد و به كار بردن حس لامسه در این نگارش بدین خاطر است كه استفاده از این حس و آموزش نوشتن توام با بازی است و بازی در فرآیند آموزش در دانشآموزان خصوصاً دانش آموزان پایه اول ابتدایی اثربخشی و كارایی را دارد.
تعریف املا و ضرورت آموزش آن
اگر به دوران تحصیل دانشآموزی خویش فكر كنیم در ساعت املا یا همان دیكته معلم آنچه را كه میگفت، ما مینوشتیم. اما به مرور زمان و كشفیات جدید روانشناسی به مرحلهای رسیدهایم كه هم از طریق علمی و هم به استناد قانون به این نتیجه میرسیم كه املا باید آموزش داده شود. حال برای درك بهتر به تحلیل ۲كلمه املا و دیكته میپردازیم. املا یعنی طریقه نوشتن و درست نوشتن و دیكته یعنی مطلبی كه كسی بگوید و دیگری بنویسد. اگر ما در نظر داشته باشیم كه درست نوشتن را به دانشآموزان یاد دهیم باید واژه املا را قبول داشته باشیم چون طبق تحققات و آموختههای دانشگاهی ما، غلط نوشتن دلایل فرهنگی فراوانی دارد كه مباحث حافظهای، دیداری و شنیداری، توالی دیداری و شنیداری و تمیز دیداری و شنیداری را در بر میگیرد و هر غلطنویسی خود می تواند معلول یك یا چند مقوله باشد.
ورود املا و انشا به مدارس از مهرماه
رئیس سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش با تشریح جزئیات و تغییرات کتب درسی در سال تحصیلی ۹۴-۹۳، از ایجاد درس جدید «انشا و املا » در پایه چهارم از مهر ۹۳ خبر داد.
به گزارش پانا، حجتالاسلام و المسلمین محیالدین بهرام محمدیان گفت: در پایه چهارم ابتدایی کتابهای ریاضیات و مطالعات اجتماعی به صورت کامل جدیدالتالیف است. همچنین کتاب هدیه آسمانی بر اساس برنامه درسی سال قبل نیز جدیدالتالیف خواهد بود.
همچنین کتاب فارسی با تغییرات کلی، بهسازی وهمسو با کتاب فارسی پایه سوم تدوین و تجدید چاپ میشود.
همچنین قرآن تغییرات جزئی دارد و درس «انشا و املا » به صورت مستقل در پایه چهارم دیده شده است.
حجتالاسلام والمسلمین، حسن روحانی رئیس جمهور در سخنرانی خود در مراسم آغاز سال تحصیلی، خواهان ایجاد زنگ کتاب، زنگ گفتگو و زنگ انشاء در مدارس کشور شده بود. وی گفته بود: من از آموزش و پرورش و فرهنگیان درخواست دارم که زنگ کتاب را ایجاد کنند و ساعتی را در طول هفته و یا ماه به کتابخوانی دانشآموزان و توضیح خلاصه آنچه که دانش آموز خوانده، اختصاص دهند. جامعه ما از کتاب و کتابخوانی فاصله گرفته است. خواندن کتاب باید از کلاس اول شروع شود، در کشورهای پیشرفته، دانشآموزان ابتدایی هر هفته چند کتاب میخوانند و خلاصه اش را برای همکلاسیها بیان میکنند.
رییس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش نیز ادامه داد: برخی از تغییرات کتب درسی در پایه چهارم ابتدایی صرفا تغییر کتاب نیست بلکه تغییر رویکردهاست؛ به این معنا که کتاب تغییر نمیکند اما رویکرد آن تغییر میکند و توجه به تربیت و فرهنگ، اقتصاد مقاومتی و سبک زندگی به صورت تلفیقی در کتابهای پایه چهارم از مهر ۹۳ اعمال خواهد شد و به عبارت دیگر کتابهای چهارم ابتدایی با رویکرد همسوسازی با برنامه درس ملی تولید خواهد شد.
افزایش آموزش غیرحضوری معلمان در تابستان ۹۳
محمدیان تصریح کرد: بخشی از آموزشهای معلمان که منوط به تغییر کامل کتابهاست، در کتابهایی که به صورت کامل تغییر کرده از جمله مطالعات اجتماعی و ریاضی به صورت حضوری خواهد بود، اما برای آموزش سایر دروس از روشهای مجازی، غیر گروهی و کارگاهی استفاده میشود و در تابستان ۹۳ میزان آموزشهای غیرحضوری معلمان پررنگتر خواهد شد.
رییس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش درباره تغییرات کتب پایه هشتم نیز گفت: تغییرات این کتب به تبع تغییرات سال قبل اتفاق خواهد افتاد به طوری که آموزش زبان انگلیسی، زبان عربی، کار و فناوری، تفکر و سبک زندگی و مطالعات اجتماعی کتابهای جدیدالتالیف خواهند بود. همچنین کتابهای ریاضیات، علوم تجربی، زبان و ادبیات فارسی با تغییرات کلی چاپ خواهند شد، به این معنا که بحث این کتابها تغییر میکند.
/مریم احمدی/
ارسال دیدگاه