به بهانه هفته منابع طبیعی و آبخیز داری؛
جنگل نعمت خدادادی گسترده و عامل اصلی حیات موجودات زنده
خبرگزاری پانا: جنگل ها از جمله نعمت های خدادادی گسترده ای هستند که تأثیرات بسیار زیادی در زندگی موجودات هستی دارند و به عنوان یکی از عوامل اصلی حیات به شمار می آیند.
به گزارش خبرگزاری پانا، جنگل ها از جنبه های مختلفی همچون زیست شناسی، مسائل اقتصادی، مسائل قضایی، آب و هوا، بارندگی، جلوگیری از زیان بادهای سخت، حفظ و حراست خاک، زیبایی مناظر، جامعه حیوانی، پوشش گیاهی و سایر جنبه ها دارای تأثیرات بسیاری در زندگی و حیات جهان هستند که باید این نعمت خدادادی به نحو احسن حفظ و حراست شود.
از جنبه زیست شناسی باید گفت که جنگل به مانند یک اجتماع نباتی است که تحت عوامل محیطی متعادل یا کم و پیش ثابتی قرار دارد .
به لحاظ مسائل اقتصادی چوب حاصل از جنگل کاری، دارای عواید اقتصادی بسیاری است. چوب که از محصولات اصلی جنگل است، وقتی درخت قطع شود، برخلاف املاک زراعی، بهره و سرمایه حاصل از این امر یکدفعه بدست میآید .
برای اینکه مقدار چوبی را که در طول مدت یکصد سال در جنگل تولید میشود بی آنکه در آن کاهشی روی دهد، بتوان به حال ثابت نگهداشت، نظم اقتصادی خاص این محیط باید به مرحله اجرا درآید و فقط در جنگلهایی که طبق اصول منظمی بهره برداری میشود، میتوان از سرمایه اقتصادی چوب، بهره سالیانه بدست آورد.
از جنبه مسائل قضایی به علت اینکه جنگل خود به خود تشکیل یافته و بدون دخالت بشر تولید مثل کرده و به زندگی خود ادامه میدهد، مالکیت خصوصی در آن مصداق پیدا نمیکند و جزء ثروت عمومی هر کشوری به شمار میرود.
به لحاظ آب و هوا نیز باید گفت که جنگل هوا را معتدل میکند، بر بارندگی میافزاید، از آسیب بادهای سخت میکاهد، هوای پیرامون خود را پاک و آن را برای تنفس مناسب میکند. جنگل از گرمای پیرامون خود میکاهد، زیرا اولا درخت برای تبخیر آب خود نیاز به حرارت دارد که آن را از هوای پیرامون خود میگیرد، دوم اینکه برگها و شاخههای درختان، خاک جنگل را در برابر تابش مستقیم خورشید پناه میدهد و آن را سردتر نگه میدارد.
از جنبه بارندگی می توان گفت که جنگل از گرمای هوای پیرامون خود میکاهد و چون هر چه هوا سردتر شود، کمتر میتواند بخار آب را در خود نگه دارد، بنابراین هوای پیرامون جنگل زودتر اشباع میشود. جنگل مانند کوهستان مانعی در مقابل ابرها به وجود میآورد و باعث افزایش بارندگی میشود، بدین ترتیب هرگاه جریان هوایی که در آن بخار آب موجود باشد، در نزدیکی سطح زمین با جنگلی مصادف شود، به ارتفاعات بالاتر صعود میکند و سپس بطور ناگهانی منبسط شده، سرد شده و در نتیجه اشباع میشود و میبارد.
به لحاظ بادهای سخت نیز جنگل در جلوگیری از زیان آوری بادهای سخت بسیار تأثیرگذار است. بادهای سخت بر اثر اینکه به جنگل برخورد میکنند، ناتوان شده و از تندی و نیروی آنها کاسته میشود.
از جنبه حفظ منابع خاکی باید گفت که جنگل در حفظ و حراست خاکها تأثیرگذاری ویژه ای دارد. جنگل به دلایل متعددی همچون سرعت کمتر جریان آب در سطح خاک جنگل، نفوذ بیشتر مقدار آب در خاک جنگل و جریان یافتن کمتر مقدار آب در سطح خاک جنگل، به هم پیوستگی ذرات خاک جنگل توسط ریشههای درختان، بوتهها و گیاهان کوچک به ویژه ریشههای سطحی و جلوگیری از لغزش خاک جنگل بر اثر همین فعالیت، از فرسایش خاک یعنی شسته شدن خاک به ویژه در دامنههای تند جلوگیری میکند.
به لحاظ زیبایی مناظر نیز باید گفت که اثرات ویژه جنگل در خصوص زیبایی مناظر بر هیچکس پوشیده نیست. مقایسه کوهستان های خرم شمال ایران با بیابان ها و کوه های خشک جنوب البرز ارزش جنگل را بیش از پیش آشکار میسازد.
از جنبه جامعه حیوانی می توان گفت که جامعه حیوانی جنگل های پر باران مناطق حارهای بسیار گوناگون و متنوع هستند. جنگل های حارهای از لحاظ کثرت حیوانات و تنوع گونهها بسیار غنی می باشند. بیشتر حیوانات در این مناطق روی درخت زندگی میکنند. مانند میمون ها، زباب ها و مورچهخواران که از انواع مختلف گونه های حیوانی در این مناطق به شمار می روند. در سطح خاک جنگل ها نیز جمعیت های انبوهی از دوزیستان، خزندگان و و مارها زندگی میکنند. همچنین گروه گیاه خواران ساکن در جنگل ها شامل گونه های مختلفی از آهوها و غزال ها است. پرندگان این زیستگاه های جنگلی از دانه خواران و آنهایی که از میوه درختان، شهد گلها، حشرات، یا حیوانات کوچک تغذیه میکنند، تشکیل میشود که ترکیب گونهای متنوع و تعداد فراوانی دارند.
به لحاظ مشخصات پوشش گیاهی نیز در مناطق مختلف جنگل ها ارتفاع درختان بین ۳۰ تا ۴۰ متر است. تنها در مناطق محدودی ارتفاع بیشتر یا کمتر از این اندازه وجود دارد. تاج درختان بسیار فشرده است. به طوری که مقدار بسیار اندکی از نور آفتاب به لایههای پایینی جنگل میرسد. شدت تابش نور آفتاب و سطح خاک این جنگل یک و یکصد هزارم شدت نوری است که بر لایه بالای تاج جنگل میتابد . در لابه لای درختان مرتفع جنگلها، گیاهان بسیاری از گروه بالارونده و پیچنده میرویند که جزء گیاهان طفیلی نیستند. این گیاهان از ساقه و تنه درختان به عنوان تکیه گاه استفاده میکنند و برای استفاده از نور خود را به لایههای بالاتر از تاج جنگل میرسانند .
همچنین در جنگل های حاره ای لایه های درختی علاوه بر انبوهی و فشردگی، از لحاظ ترکیب گونههای تشکیل دهنده بسیار متنوع هستند و از این نظر جنگل های حاره ای با انواع دیگر جنگل ها تفاوت اساسی دارند. برای مثال در جنگل های پر باران برزیل گاهی در سطح ۲ کیلومتر مربع ۳۰۰ گونه درختی وجود دارد . روی لایه خاک جمع شده در کنار شاخهها و انشعابات تنه درختان، گونههای بسیاری از ثعلبیان میرویند که غیر فیلی هستند و گل ها و برگ های آنها منظره زیبایی به جنگلهای حارهای میدهد . پوشش علفی در جنگل های حارهای بسیار اندک است و به دلیل کمبود نور، تنها برخی از گیاهان سایه دوست بین درختان میرویند و سطح وسیعی از زمین عاری از پوشش علفی است.
ارسال دیدگاه