پانا از خطرات احتمالی تابستان برای جنگلها گزارش میدهد:
هشدار نهادهای جهانی درباره تشدید آتشسوزی جنگلها در تابستان
تهران (پانا) - افزایش دما، خشکسالی و کاهش رطوبت پوشش گیاهی، تابستان را به پرخطرترین فصل برای وقوع آتشسوزی جنگلها تبدیل کرده است. منابع معتبر جهانی هشدار میدهند که گرمایش زمین، شدت و گستره این حوادث را در سالهای اخیر افزایش داده است.
تابستان همواره فصل پرخطر آتشسوزی جنگلها بوده است، اما شواهد علمی نشان میدهد که در سالهای اخیر، این مخاطره ابعاد تازهای پیدا کرده است. افزایش دمای کره زمین، کاهش رطوبت خاک و پوشش گیاهی، خشکسالیهای طولانیمدت و وزش بادهای گرم، شرایطی را ایجاد کرده که کوچکترین جرقه میتواند به آتشی گسترده و مهارنشدنی تبدیل شود. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که خطر وقوع آتشسوزی در دورههای خشکسالی، موجهای گرما و وزش بادهای شدید بهطور قابل توجهی افزایش مییابد.
کارشناسان ناسا نیز معتقدند گرمایش زمین، الگوی آتشسوزیهای جنگلی را در سراسر جهان تغییر داده است. بررسی دادههای ماهوارهای این سازمان نشان میدهد که آتشسوزیهای بسیار شدید در جهان طی دو دهه گذشته بیش از دو برابر شدهاند و از نظر وسعت، شدت و مدت زمان، روندی افزایشی داشتهاند. افزایش دمای شبانه نیز سبب شده است که آتش حتی در ساعات شب خاموش نشود و فرصت کمتری برای مهار آن وجود داشته باشد.
بر اساس گزارش ناسا، فصل آتشسوزی نیز دیگر محدود به ماههای گرم سال نیست. در بسیاری از مناطق جهان از جمله غرب آمریکا، بخشهایی از آمریکای جنوبی، مکزیک و شرق آفریقا، فصل آتشسوزی نسبت به ۳۵ سال گذشته بیش از یک ماه طولانیتر شده است. پژوهشگران این تغییر را نتیجه مستقیم افزایش دمای هوا، کاهش بارندگیهای تابستانی و ذوب زودهنگام برفها میدانند.
در همین حال، سازمان جهانی بهداشت نسبت به پیامدهای بهداشتی این بحران هشدار داده است. دود ناشی از آتشسوزی جنگلها حاوی ذرات بسیار ریز معلق (PM۲.۵) و آلایندههایی مانند اکسیدهای نیتروژن، ازن و ترکیبات شیمیایی خطرناک است که میتواند موجب تشدید بیماریهای تنفسی و قلبی، افزایش مراجعات بیمارستانی و بالا رفتن خطر مرگومیر در کودکان، سالمندان و بیماران شود. علاوه بر این، آتشسوزیها با انتشار حجم زیادی از دیاکسیدکربن و سایر گازهای گلخانهای، روند تغییرات اقلیمی را نیز تشدید میکنند.
از سوی دیگر، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) اعلام کرده است که پدیدههایی مانند النینو در کنار گرمایش جهانی، شرایط را برای وقوع آتشسوزیهای گستردهتر فراهم میکنند. این سازمان تأکید میکند که گرمای شدید و خشکسالیهای طولانی، پوشش گیاهی را به سوختی آماده برای آتش تبدیل میکند و در نتیجه، وسعت و شدت حریقها افزایش مییابد.
دادههای ناسا همچنین نشان میدهد که انتشار کربن ناشی از آتشسوزی جنگلها در فاصله سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ حدود ۶۰ درصد افزایش یافته است. تنها آتشسوزیهای گسترده کانادا در سال ۲۰۲۳ حدود ۶۴۰ میلیون تن کربن وارد جو کردند که یکی از بزرگترین انتشارهای ثبتشده ناشی از حریقهای جنگلی محسوب میشود.
هرچند صاعقه یکی از عوامل طبیعی آغاز آتشسوزی است، اما پژوهشهای جهانی نشان میدهد بخش قابل توجهی از حریقها منشأ انسانی دارند؛ از روشن کردن آتش در طبیعت و رها کردن تهسیگار گرفته تا سوزاندن بقایای کشاورزی، نقص در خطوط انتقال برق و سایر بیاحتیاطیها. در کنار این عوامل، تغییرات اقلیمی باعث شده است آتشها با سرعت بیشتری گسترش یابند و کنترل آنها دشوارتر شود.
کارشناسان بینالمللی معتقدند مدیریت پوشش گیاهی، ایجاد نوارهای حائل، استفاده از سامانههای پایش ماهوارهای، آموزش عمومی، ممنوعیت روشن کردن آتش در روزهای پرخطر و واکنش سریع نیروهای امدادی از مهمترین راهکارهای کاهش خسارات آتشسوزیهای جنگلی است. ناسا نیز با استفاده از ماهوارهها و سامانههای پایش زمین، اطلاعات لحظهای از محل و گسترش آتش را در اختیار سازمانهای مدیریت بحران قرار میدهد تا سرعت عملیات اطفای حریق افزایش یابد.
بررسی تجربه کشورهای مختلف نیز نشان میدهد که آتشسوزی جنگلها دیگر یک بحران محلی نیست، بلکه به یکی از مهمترین پیامدهای تغییرات اقلیمی در جهان تبدیل شده است؛ بحرانی که علاوه بر نابودی جنگلها و تنوع زیستی، سلامت انسان، امنیت غذایی، منابع آب و اقتصاد کشورها را نیز با تهدیدی جدی روبهرو کرده است.
ریحانه خوافی
ارسال دیدگاه