سوم خرداد روایت بازگشت اراده، ایمان و هویت به ملت است

سوم خرداد، روایتِ بازگشت «اراده»، «ایمان» و «هویت» به ملتی است که در برابر یکی از سنگین‌ترین تهاجمات نظامی معاصر ایستاد و ثابت کرد معادلات قدرت، همیشه با تجهیزات و محاسبات مادی تعیین نمی‌شود.

پس از ماه‌ها اشغال خرمشهر در جریان جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، سرانجام در سوم خرداد سال ۱۳۶۱، این شهر مقاوم با مجاهدت رزمندگان اسلام آزاد شد؛ رخدادی که نه‌تنها یک پیروزی نظامی، بلکه نقطه‌ی عطفی در تاریخ انقلاب اسلامی و تثبیت هویت مقاومت ملت ایران بود.

در میان همه‌ی روایت‌های فتح خرمشهر، شاید ماندگارترین جمله، همان تعبیر تاریخی بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی، روح‌الله خمینی باشد که فرمودند «خرمشهر را خدا آزاد کرد.»

این جمله، صرفاً یک تعبیر عاطفی یا شعاری نبود؛ بلکه تبیین حقیقتی عمیق درباره‌ی ماهیت پیروزی ملت ایران بود. در منطق امام راحل، فتح خرمشهر حاصل پیوند ایمان، اخلاص، مردم‌باوری و مجاهدت نسلی بود که با همه‌ی محدودیت‌ها، به میدان آمد و معادلات به ظاهر قطعی دشمن را برهم زد.

 

در این میان، نقش نوجوانان و جوانان، نقشی فراموش‌نشدنی و تعیین‌کننده بود. نسلی که بسیاری از آنان هنوز در سنین مدرسه و نوجوانی قرار داشتند، اما با روحیه‌ای سرشار از مسئولیت‌پذیری، ایثار و ایمان، در خط مقدم دفاع از کشور حضور یافتند.

خرمشهر، تنها با تجهیزات نظامی آزاد نشد؛ خرمشهر را نوجوانانی آزاد کردند که فهمیده بودند «میدان» را نباید خالی گذاشت.

در روزگاری که دشمن تصور می‌کرد نسل جوان ایران، توان ایستادگی در برابر ارتش مجهز بعثی و حامیان جهانی‌اش را ندارد، همین نوجوانان و جوانان به پیشتازان حرکت‌های بزرگ تبدیل شدند؛ نسلی که از مدرسه، مسجد، هیئت و پایگاه‌های مردمی برخاست و در سخت‌ترین میدان‌ها، مسئولیت را پذیرفت.

امروز، بازخوانی سوم خرداد، تنها مرور خاطرات دفاع مقدس نیست؛ بلکه بازخوانی یک الگوی تربیتی و تمدنی است. الگویی که نشان می‌دهد هرگاه به نسل نوجوان و جوان اعتماد شود و میدان واقعی در اختیار او قرار گیرد، می‌تواند بزرگ‌ترین بن‌بست‌ها را به فرصت تبدیل کند.

در حقیقت، دفاع مقدس یکی از بزرگ‌ترین میدان‌های تربیت اجتماعی انقلاب اسلامی بود. میدانی که در آن، مفاهیمی چون مسئولیت‌پذیری، کار جمعی، ایثار، شجاعت، امید، خودباوری و ولایت‌مداری، نه در قالب شعار، بلکه در متن زندگی و عمل نسل نوجوان معنا پیدا کرد.

امروز نیز اگر سخن از گام دوم انقلاب اسلامی، تمدن نوین اسلامی و آینده‌ی ایران است، باید بدانیم که تحقق این مسیر، بدون میدان‌دادن به نسل نوجوان و جوان ممکن نخواهد بود. همان نسلی که دیروز در خرمشهر، آبادان، فکه و شلمچه خوش درخشید، امروز نیز می‌تواند در میدان‌های علم، فناوری، فرهنگ، رسانه، جهاد تبیین و حل مسائل کشور، نقش‌آفرین باشد.

در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز، بر تربیت نسلی کنشگر، مسئولیت‌پذیر، دارای هویت ایرانی ـ اسلامی و آماده‌ی حضور در میدان‌های واقعی جامعه تأکید شده است؛ نسلی که صرفاً تماشاگر تحولات نباشد، بلکه خود بخشی از جریان‌سازی و پیشرفت کشور را برعهده بگیرد.

سوم خرداد، یادآور این حقیقت بزرگ است که آینده‌ی ملت‌ها را انسان‌های آماده‌ی حضور در میدان می‌سازند، نه نسل‌های عافیت‌طلب و منزوی. تاریخ هم معمولاً به کسانی احترام می‌گذارد که در لحظه‌های سخت، مسئولیت را پذیرفتند؛ نه آنان که فقط از دور تحلیل نوشتند و بعد هم برایش قاب طلایی سفارش دادند.

امروز، زنده نگه داشتن یاد خرمشهر، تنها نصب چند بنر و برگزاری چند مراسم نیست؛ بلکه یعنی تربیت نسلی که روحیه‌ی مقاومت، امید، مسئولیت‌پذیری و آمادگی برای نقش‌آفرینی در میدان‌های بزرگ را در خود حفظ کند.

و شاید مهم‌ترین پیام سوم خرداد برای نسل امروز همین باشد؛ اینکه «خرمشهرها» همیشه وجود دارند؛ فقط شکل میدان‌ها تغییر کرده است، و این نوجوان و جوان ایرانی است که باید بار دیگر، در میدان‌های جدید، حماسه‌های تازه خلق کند.