رواج مصرف سیگار، زنگ خطری برای سلامت روان جامعه است

محمدعلی جوافشان در گفت‌وگو با پانا عنوان کرد: «امروزه با پدیده‌ای روبه‌رو هستیم که در آن، مصرف سیگار به شکلی نگران‌کننده در میان زنان و به‌ویژه نوجوانان از طریق ابزارهایی مانند سیگار الکترونیکی در حال افزایش است و این مسئله را باید فراتر از یک انتخاب شخصی، به‌عنوان یک نشانه اجتماعی جدی تحلیل کرد.» 

وی با اشاره به چرایی گرایش نوجوانان به سیگار الکترونیکی، افزود: «بخش عمده‌ای از این تمایل ریشه در تصویر نادرستی دارد که از این محصولات ساخته شده است. نوجوانان فکر می‌کنند که این دستگاه‌ها آسیب کمتری دارند، وابستگی ایجاد نمی‌کنند و حتی راهی برای ترک سیگار سنتی هستند. این یک باور کاملاً اشتباه است که ناشی از کمبود آگاهی‌رسانی و جذابیت‌های کاذب بصری و بویایی این محصولات است.» 

جوافشان با تأکید بر ماهیت اعتیادآور سیگارهای الکترونیکی ادامه داد: «به‌طور قاطع باید گفت این محصولات نه‌تنها بی‌خطر نیستند، بلکه به دلیل غلظت بالای نیکوتین و طراحی فریبنده‌شان، به سرعت فرد را به دام اعتیاد می‌کشانند و دروازه‌ای برای ورود به مصرف مواد دخانی سنگین‌تر می‌شوند.» 

وی با اشاره به تغییر الگوی مصرف در زنان اظهار کرد: «علل گرایش زنان به مصرف سیگار را باید در لایه‌های عمیق‌تری از جامعه جست‌وجو کرد. امروزه زنان با فشارهای روانی طاقت‌فرسایی از جمله ایفای هم‌زمان نقش‌های شغلی و خانوادگی، تنش‌های اقتصادی و نوعی خلأ عاطفی مواجه هستند که آن‌ها را به سوی انتخاب‌های نادرست برای آرام‌سازی مقطعی سوق می‌دهد.» 

این روانپزشک خاطرنشان کرد: «متأسفانه یک محرک فرهنگی قدرتمند نیز به این موضوع دامن می‌زند. نمایش مصرف سیگار توسط شخصیت‌های زن در فیلم‌ها و سریال‌ها، آن هم در قالب نشانه‌ای از روشنفکری یا استقلال، یک الگوی رفتاری غلط و بسیار تأثیرگذار به بیننده القا می‌کند. این تصویرسازی‌های رسانه‌ای، زحمات ما در حوزه بهداشت روان را به‌شدت تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.» 

جوافشان با ارائه راهکار تأکید کرد: «اولین و مهم‌ترین اقدام، شکستن سکوت و تابوشکنی در خانواده‌ها است. والدین باید پیش از آنکه همسالان و بازار سیاه، فرزندشان را جذب کنند، در فضایی امن و بدون قضاوت، درباره خطرات واقعی این مواد با آن‌ها گفت‌وگو و آگاهی‌بخشی کنند.» 

وی به ضرورت غنی‌سازی اوقات فراغت برای نسل جوان اشاره و اعلام کرد: «نوجوانی که مهارت نه گفتن را بیاموزد و به جای وقت‌گذرانی بی‌هدف، جذب فعالیت‌های گروهی مانند ورزش و هنر شود، به‌طور طبیعی از چرخه وسوسه و مصرف سیگار دور می‌ماند. ما باید برای تخلیه هیجانات و پر کردن خلأهای وجودی نسل جوان، جایگزین‌های سالم و جذاب خلق کنیم.» 

جوافشان در پایان و با نگاهی امیدوارانه اظهار کرد: «با وجود همه این هشدارها، نکته مثبت ماجرا این است که این روند نگران‌کننده کاملاً قابل پیشگیری و اصلاح است. اگر دستگاه‌های فرهنگی، آموزشی و نظارتی به وظایف خود عمل کنند و خانواده‌ها نیز به‌جای سرزنش، به حامی آگاه فرزندانشان تبدیل شوند، می‌توانیم این موج خطرناک را به یک فرصت برای ارتقای سواد سلامت روان در جامعه تبدیل کنیم.»