روز طبس؛ شکستی مفتضحانه برای آمریکا و پیروزی اراده الهی

پس از اشغال سفارت آمریکا در تهران توسط دانشجویان پیرو خط امام در آبان ۱۳۵۸، ۵۲ دیپلمات آمریکایی به گروگان گرفته شدند. دولت جیمی کارتر تحت فشار شدید افکار عمومی بود تا اقدامی برای آزادی آن‌ها انجام دهد. نتیجه این فشارها، طراحی یک عملیات نظامی پیچیده در خاک ایران بود که بدون اطلاع دولت جمهوری اسلامی صورت گرفت.

بر اساس طرح پنتاگون، نیروهای ویژه‌ای از ارتش آمریکا با استفاده از چندین هواپیما و بالگرد از پایگاه‌ها در عمان و ناو هواپیمابر در خلیج فارس پرواز کردند. آن‌ها قرار بود در صحرای طبس فرود آیند، سوخت‌گیری کنند و سپس شبانه به سوی تهران حرکت کنند تا گروگان‌ها را آزاد کنند. اما شرایط جوی شدید، مخصوصاً طوفان شن، عملیات را مختل کرد. یکی از بالگردها سقوط کرد و در برخورد با هواپیما انفجار بزرگی رخ داد که به کشته شدن ۸ نظامی آمریکایی انجامید.

شکست عملیات طبس بازتاب گسترده‌ای در جهان داشت. در ایران، این واقعه به‌عنوان نشانه‌ای از «دخالت الهی» در ناکامی دشمن تعبیر شد. واژه‌هایی چون «شن‌های طبس، مأمور خدا بودند» به‌صورت نمادین در ذهن مردم نقش بست. در آمریکا، این حادثه باعث ضربه سنگینی به اعتبار دولت کارتر و شکست او در انتخابات ریاست‌جمهوری شد.

حادثه طبس نمونه‌ای از شکست مداخله نظامی در کشوری مستقل بود و برای هر دو ملت پیام‌هایی به همراه داشت: برای ایران، تأکید بر استقلال و مقاومت؛ و برای آمریکا، درسی درباره محدودیت‌های قدرت نظامی در برابر عوامل غیرقابل پیش‌بینی.