جایگزینهای خوراک دام در مناطق خشک کدامند؟
تهران (پانا) - عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان با اشاره به نیاز کشور به نهادههای دامی و بحران آب گفت: طبق تحقیقات گسترده در بخش علوم دامی استان میتوان با استفاده از گیاهان کمآببر، شورپسند و بومی از جمله کاملینا، خارشتر، تریتیکاله و چغندر، بخش قابل توجهی از نیاز علوفه و خوراک دام را تامین و امنیت غذایی را تقویت کرد.
محمدجواد ابرقویی افزود: طی سالهای اخیر بهدلیل خشکسالی، کاهش بارندگی و کمبود آب، دامداران با مشکلات جدی در تامین نهادههای دامی و علوفه مواجه شدهاند و همین موضوع ضرورت حرکت به سمت استفاده از جایگزینهای جدید خوراک دام را دوچندان کرده است.
وی ادامه داد: بر همین اساس بخش تحقیقات علوم دامی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان در زمینههای مختلف از جمله تغذیه دام سبک و سنگین، تغذیه طیور و زنبور عسل بر پایه پژوهشهای کاربردی در مقیاسهای مختلف فعالیت میکند.
«کاملینا» جایگزین کنجاله سویا
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان با اشاره به افزایش قیمت و کمبود کنجاله سویا، ادامه داد: یکی از تحقیقات مهم انجامشده، استفاده از کنجاله گیاه «کاملینام بهعنوان جایگزین سویاست که نتیجه مطلوبی داشته است.
وی با بیان اینکه کاملینا گیاهی پاییزه، کمآببر و قابل کشت در شرایط دیم است، افزود: طبق طرحهای تحقیقاتی اجراشده، استفاده از کنجاله کامل بین ۳۰ تا ۴۰ درصد در جیره مرغ گوشتی، مرغ تخمگذار و مرغ بومی بدون ایجاد اثر منفی بر رشد با کیفیت گوشت مرغ گوشتی امکانپذیر است.
ابرقویی بیان کرد: دانه کاملینا دارای ارزش غذایی بالا و روغنی غنی از اسیدهای چرب غیراشباع است و کنجاله حاصل از روغنگیری آن بین ۳۸ تا ۴۲ درصد پروتئین خام دارد. در تحقیقات استان سمنان و فارس، این کنجاله تا ۱۰۰ درصد جایگزین کنجاله سویا در جیره دامهای پرواری و گاوهای شیری امتحان شد و نتایج بسیار مطلوبی به همراه داشت.
«کاملینا» یا (کتانکش) گیاهی دارای ارزش غذایی بالا و کمآبطلب است و هر چقدر این محصول راهبردی و کمتوقع در دوران سخت خشکسالی رشد مناسبی دارد به همان اندازه نیز ناشناخته و پنهان است و کشاورزان آشنایی کمتری با این گیاه دارند و از آن استقبال نشده است.
کاملینا گیاهی است که طی چند سال اخیر، کشت آن بهعنوان یک دانه روغنی در کشور آغاز شد و مقاومت بالایی نسبت به آفتهای رایج در دانههای روغنی مانند سوسک گردهخوار دارد و به عنوان مهمترین منبع تامین کننده روغن با تامین اسیدهای چرب غیراشباع شناخته شده است.
«تریتیکاله» جایگزین جو، ذرت و یونجه
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان گفت: طبق پژوهشهای این مرکز تحقیقاتی، دانه گیاه «تریتیکاله» بهراحتی تا ۳۰ درصد جیره مرغ گوشتی را میتواند تامین کند، بدون آنکه اثر منفی بر عملکرد رشد مرغ گوشتی داشته باشد.
به گفته وی، دانه گیاه «تریتیکاله» بهعنوان یک غله پاییزه کمآببر، دارای قابلیت کشت در اراضی درجه ۲ و سه و حاصل اصلاح ژنتیکی گندم و چاودار، در تحقیقات علمی بهعنوان گزینهای کارآمد برای جایگزینی بخشی از ذرت در جیره طیور معرفی شده است محصولی که بدون افت عملکرد میتواند به تولید خوراک سالم و کاهش وابستگی به نهادههای وارداتی کمک کند.
ابرقویی تصریح کرد: بر اساس نتایج آزمایشها، میتوان بین ۵۰ تا ۷۰ درصد دانه تریتیکاله را جایگزین دانه ذرت و جو و همچنین علوفه آن را به جای یونجه در جیره دام استفاده کرد که از نظر اقتصادی و منابع آبی بسیار مقرونبهصرفه است.
تریتیکاله گیاهی پاییزه با نیاز آبی کمتر نسبت به ذرت با خصوصیاتی مابین گندم و چاودار و ظرفیت تولید بالا و مقاومت بیشتری نسبت به کمآبی، شوری و شرایط نامساعد اقلیمی در مقایسه با گندم و جو دارد و در مناطق خشک، سرد و در ارتفاعات همراه با خاک های ضعیف و شنی که گندم و جو قابلیت تولید کمی دارند، قادر به سازگاری با محیط و تولید مناسب است.
چغندر علوفهای دارای ارزش غذایی بالا برای دام
ابرقویی اظهار کرد: از دیگر گیاهان مورد مطالعه، چغندر علوفهای اروپایی است که کشت آن در استان سمنان از اردیبهشت ۱۴۰۴ آغاز و برداشت آن در آذر انجام میشود و نسبت به ذرت علوفهای آب کمتری مصرف میکند و عملکرد آن در برخی استانها به بیش از ۱۵۰ تن علوفه تر در هکتار رسید.
وی افزود: چغندر علوفهای در صورت برداشت همراه با برگ، دارای حدود ۱۴ درصد پروتئین خام و ارزش غذایی آن قابل مقایسه با یونجه است و این علوفه بهصورت سیلاژ (به صورت تخمیری) حتی تا ۵۰ درصد جیره دامهای پرواری قابل استفاده است.
خارشتر و گیاهان شورپسند ظرفیت بومی سمنان
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان با اشاره به ظرفیتهای طبیعی استان گفت: اگرچه اقلیم استان کویری و بیابانی است، اما گیاهان شورزیست و بومی ارزشمندی در این منطقه رشد میکنند که قابلیت استفاده در تغذیه دام را دارند.
وی افزود: خارشتر یکی از این گیاهان خودروی بومی است که در صورت برداشت در زمان مناسب دارای هشت تا ۱۰ درصد پروتئین خام بوده و طبق تحقیقات تا ۳۰ درصد در جیره دامهای مختلف قابل استفاده است و از علوفههای مرغوب برای شتر به شمار میرود.
این پژوهشگر تغذیه دام ادامه داد: گیاهانی مانند سالسولا، علف شور و تاغ نیز بهدلیل سازگاری بالا با شوری خاک و دارا بودن پروتئین مناسب، ظرفیت خوبی برای استفاده در صنعت دامپروری استان سمنان دارند.
نتایج این تحقیقات نشان میدهد با توسعه کشت گیاهان کمآببر، شورپسند و بومی، میتوان ضمن کاهش وابستگی به نهادههای وارداتی، بخشی از مشکلات دامداران را برطرف کرد و برای تامین امنیت غذایی کشور گام موثری برداشت.
ارسال دیدگاه