پاییز ۱۴۰۴؛ یکی از خشکترین پاییزهای نیمقرن اخیر
تهران (پانا) - بر اساس اعلام سازمان هواشناسی، بارشهای پاییز ۱۴۰۴ در اغلب مناطق کشور بهجز سواحل خزر بهطور معناداری کمتر از میانگین بلندمدت بوده و برخی استانها با کاهش شدید بارندگی و تشدید تنش آبی مواجه شدهاند.
طبق اعلام رسمی سازمان هواشناسی، بارشها در فصل پاییز ۱۴۰۴ به جز سواحل دریای خزر زیر میانگین بلندمدت آماری قرار گرفت. این کمبارشی در استانهایی مانند اصفهان، یزد، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان وضعیت حادتری داشت.
پاییز ۱۴۰۴ یکی از خشکترین پاییزها در حدود نیم قرن اخیر بوده و میزان بارندگی نسبت به دورههای بلندمدت حدود ۳۵ تا ۵۰ درصد کاهش یافته است. در نیمه اول پاییز بارشها محدود به نوارهای شمالی و شمالغربی بود و سایر مناطق تا چندین هفته بارش قابلتوجهی نداشتند.
پیشبینی و تحقق بارندگی در زمستان ۱۴۰۴
پیشبینی هواشناسی در آذر ۱۴۰۴ این بود که زمستان میتواند بارشهایی در حد نرمال تا فراتر از نرمال داشته باشد، هرچند تحقق آن وابسته به ورود سامانههای بارشی فعال بود.
بررسیها نشان میدهد وضعیت کمبارشی پاییز ۱۴۰۴ در ادامه روندی است که از پاییز سال قبل نیز آغاز شده بود. پاییز ۱۳۹۹ هم در بخشهای وسیعی از کشور با کاهش بارش نسبت به میانگین بلندمدت همراه بود، هرچند شدت خشکی آن به اندازه پاییز ۱۴۰۴ گسترده و فراگیر نبود. در پاییز سال گذشته، بارشها در برخی استانهای غربی و شمالغربی شرایط نسبتاً بهتری داشت، اما مناطق مرکزی و شرقی کشور از جمله یزد، کرمان و خراسان جنوبی با کسری بارش مواجه بودند.
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران سازمان هواشناسی، پیشتر در پاییز سال گذشته نیز نسبت به تداوم شرایط خشکسالی هشدار داده و اعلام کرده بود: کاهش بارشها در چند فصل متوالی، بهویژه زمانی که با افزایش دما همراه میشود، اثر تجمعی بر منابع آب دارد و حتی یک فصل نرمال هم لزوماً به معنای خروج از خشکسالی نیست.
به گفته کارشناسان، تفاوت پاییز ۱۴۰۴ با پاییز سال قبل در این بود که کمبارشی در سال ۱۴۰۴ تقریباً بهصورت سراسری رخ داد و حتی بسیاری از مناطق شمالی کشور نیز در مقاطعی با کاهش بارش نسبت به نرمال مواجه شدند. این موضوع باعث شد ورودی سدها و تغذیه آبهای زیرزمینی نسبت به پاییز سال قبل افت بیشتری را تجربه کند.
گزارشهای میدانی نشان دادند که در زمستان سال آبی ۱۴۰۰–۱۴۰۱ (شروع از دیماه)، بارشها در برخی مناطق بهبود یافت اما همچنان از متوسط بلندمدت کشور پایینتر بود و نتوانست بهطور کلی کمبود بارش پاییز را جبران کند.
دادههای دقیق به تفکیک ماه و منطقه توسط سازمان هواشناسی قابل دسترسی هستند، اما در منابع خبری موارد زیر بهعنوان دادههای کلان قابل جمعبندیاند از ابتدای مهر تا آذر مجموع بارشها نسبت به میانگین بلندمدت کاهش یافته بود. مقایسه نشان میدهد در این دوره مقدار بارش ثبتشده در سال آبی جاری به طور معناداری پایینتر از میانگین بلندمدت و سال قبل بوده است مثلاً بارشها در پاییز حدود ۱۰۸ میلیمتر گزارش شد که حدود ۳۹ درصد کمتر از نرمال بود.
زمستان تا حدودی بارشهای بیشتری داشت نسبت به پاییز، اما مجموع بارش پاییز و زمستان در بسیاری از حوزهها هنوز پایینتر از میانگین بلندمدت بود.
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران سازمان هواشناسی، با اشاره به پیشبینی وضعیت بارشها در زمستان سال جاری به پانا اعلام کرد: بر اساس مدلهای پیشبینی فصلی، بیشترین احتمال مربوط به قرار گرفتن بارشها در محدوده نرمال است.
وی توضیح داد: پیشبینیهای فصلی معمولاً در سه بازه کمتر از نرمال، نرمال و بیش از نرمال ارائه میشوند و نتایج فعلی نشان میدهد بارشهای زمستان امسال از نظر برف و باران عمدتاً در حد میانگین بلندمدت خواهد بود.
وظیفه با بیان اینکه منظور از نرمال، میانگین بارش ۳۰ ساله هر منطقه است، افزود: نرمال بارش در استانهای پربارشی مانند گیلان با استانهای کمبارشی همچون یزد یا تهران متفاوت است. به گفته وظیفه، خروجی مدلها نشان میدهد احتمال نرمال بودن بارشهای زمستان امسال حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد است و احتمال کمبارشی یا پربارشی کمتر از این مقدار برآورد میشود.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران تأکید کرد: این پیشبینیها بهصورت میانگین فصلی است و ممکن است در برخی بازههای زمانی شرایط متفاوتی حاکم شود. برای مثال، اغلب مدلها نیمه دوم دیماه تا نیمه اول بهمن را با گرایش به کمبارشی نشان میدهند.
وی همچنین درباره وضعیت دما گفت: انتظار میرود زمستان امسال از نظر دمایی در محدوده نرمال تا بیش از نرمال قرار گیرد و میانگین دمای کشور تا پایان زمستان و حتی بهار آینده حدود نیم تا یک درجه بالاتر از نرمال باشد.
وظیفه در پاسخ به تأثیر بارشهای زمستانه بر کاهش تنش خشکسالی اظهار کرد: با توجه به کاهش مصرف آب در فصل زمستان، بخشی از بارشها میتواند در تأمین منابع آبی ماههای گرم سال مؤثر باشد، اما کمبارشی شدید پاییز امسال، بهویژه کاهش ۸۰ تا ۹۰ درصدی بارندگی نسبت به متوسط بلندمدت در بسیاری از استانها، شرایط منابع آبی کشور را با چالش جدی مواجه کرده است.
وی افزود: این وضعیت موجب شده بسیاری از سدهای کشور، بهخصوص سدهای استان تهران از جمله کرج، لار و لتیان، با ذخایری بسیار کمتر از حد نرمال و در برخی موارد بیسابقه روبهرو شوند. به گفته او، بخش قابل توجهی از بارشهای زمستان و بهار صرف جبران کمبودهای سالهای گذشته خواهد شد و به همین دلیل همچنان در استانهایی مانند تهران، خراسان، آذربایجان شرقی و استان مرکزی، تنش آبی و محدودیت در تأمین آب شرب وجود دارد.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران با اشاره به وابستگی شدید برخی کلانشهرها به منابع آب زیرزمینی تصریح کرد: برداشت گسترده از این منابع، بهویژه در شهرهایی مانند تهران و مشهد، موجب افت مستمر سطح آبهای زیرزمینی شده و بارشهای فعلی نیز پاسخگوی تغذیه این منابع نیست.
وظیفه با تأکید بر ضرورت مدیریت صحیح منابع آب گفت: صرفهجویی و اصلاح الگوی مصرف باید به یک اولویت جدی تبدیل شود. در کنار نقش شهروندان، دولت نیز باید با اقداماتی مانند کاهش هدررفت آب، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز، اصلاح الگوی کشت، توسعه محصولات کمآببر و بازچرخانی آب، برای کاهش تنش آبی برنامهریزی کند.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به روند گرمشدن اقلیم، خشکسالی پدیدهای موقتی نیست و سازگاری با شرایط کمآبی تنها راه کاهش بحران آب در سالهای آینده خواهد بود.
ارسال دیدگاه