چرا نسل امروز باید روایتگری کند؟

علی جواهری- روزنامه نگار: روایتگری در جهان امروز دیگر یک مهارت جانبی یا صرفاً هنری نیست؛ بلکه به ضرورتی اجتماعی، رسانه‌ای و حتی تربیتی تبدیل شده است. در عصری که اطلاعات با سرعتی بی‌سابقه تولید و بازنشر می‌شود، آنچه بیش از خودِ خبر اهمیت می‌یابد «چگونگی روایت» و «چرایی روایت» است. نسل امروز، به‌ویژه نوجوانان، در میانه انبوهی از داده‌ها، تصویرها و صداها زندگی می‌کنند؛ اگر روایتگری را نیاموزند، ناخواسته به مصرف‌کنندگان منفعل روایت دیگران تبدیل می‌شوند.

روایتگری زمانی معنا و اعتبار می‌یابد که بر پایه فهم درست، تحقیق و پاسخ‌گویی به پرسش‌های بنیادین شکل بگیرد. چارچوب‌مند شدن روایت، نتیجه تسلط بر پرسشگری است. خبرنگار، پیش از آن‌که راوی باشد، پرسشگر است؛ و این پرسشگری، موتور محرک تحقیق محسوب می‌شود. رسانه‌ای که بر تحقیق استوار نباشد، روایت را به سطح بازگویی ناقص یا حتی تحریف‌شده تقلیل می‌دهد. از این منظر، روایتگری مسئولانه، فرآیندی آگاهانه و متعهدانه است، نه صرفاً انتقال یک واقعه.

در این میان، «دانش‌آموز خبرنگار» جایگاهی کلیدی دارد. نوجوانی که به عنوان خبرنگار آموزش می‌بیند، یاد می‌گیرد چگونه بپرسد، چگونه گوش دهد، چگونه منابع را بررسی کند و چگونه روایت خود را بر اساس شواهد و واقعیت‌ها بسازد. این فرآیند، پرسشگری را در نسل نوجوان به شکلی شگفت‌انگیز روشن می‌کند و به آن جهت می‌دهد. پرسشگری، نوجوان را از انفعال خارج کرده و او را به کنشگری آگاه بدل می‌سازد.

جسارت روایت، محصول همین مسیر است. نوجوانی که تمرین پرسیدن و تحقیق کردن را تجربه می‌کند، از بیان واقعیت نمی‌هراسد و می‌آموزد مسئولیت کلمات خود را بپذیرد. چنین روایتی نه هیجانی و شتاب‌زده، بلکه دقیق، اخلاق‌محور و مبتنی بر فهم زمینه‌های اجتماعی است. این نوع روایتگری می‌تواند سرمایه‌ای فرهنگی برای جامعه باشد؛ چرا که روایت‌های نسل نوجوان، آیینه‌ای صادق از مسائل، دغدغه‌ها و امیدهای آینده است.

در نهایت، روایتگری نسل امروز فقط بازگویی رخدادها نیست؛ بلکه مشارکت در ساخت معناست. نسلی که روایت می‌کند، تاریخ خود را می‌نویسد، هویت خود را شکل می‌دهد و در برابر روایت‌های تحمیلی ایستادگی می‌کند. آموزش روایتگری مبتنی بر تحقیق و پرسشگری، به‌ویژه در قالب خبرنگاری دانش‌آموزی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی راهبردی برای تربیت نسلی آگاه، مسئول و جسور است.