تفاوت گزارش از شخص و مصاحبه

گزارش مطبوعاتی :

عبارت است از "بیان تشریحی یک خبر ، رویداد یا موضوع اجتماعی[در معنای عام آن: سیاسی، فرهنگی، هنری، اقتصادی و تاریخی ]"

جایگاه گزارش از شخص

بر اساس تقسیم بندی "استادمحمدتقی روغنی ها" "گزارش از شخص"، گزارشی است در میانِ گزارش های موضوعی، گزارشگر یک موضوع خاص مانند مکان، شخص، شغل، سفر یا شی را انتخاب می کند و جوانب و زوایای آن را بررسی می کند. در گزارش موضوعی از عناصر توصیف یا تحقیق استفاده می شود.

"گزارش از شخص" در شمارِ گزارشهای غیرخبری است.

چه اشخاصی را سوژه این نوع گزارش کنیم؟

"دکتر احمدتوکلی" در کتاب گزارش نویسی در مطبوعات می نویسد:"اشخاص، گاه به دلیل ویژگی یا ویژگیهای خاصی که دارند، دستمایه گزارش گزارشگران قرار می گیرند. انتخاب اشخاص در این نوع گزارشها با توجه به میزان محبوبیت آنان نزد عامه یا جذابیت های شغلی یا اقتدار سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی آنان صورت می گیرد در عین حال این محبوبیت ، جذابیت یا اقتدار باید به حدی پررنگ باشد که بتواند بخشی از یک نوشتار مطبوعاتی را به خود اختصاص دهد و طیف وسیعی از مردم تمایل به دانستن آن داشته باشند[برخورداری از ارزش شهرت]

نکات مهم :

۱_ ارزش خبری شهرت، فقط مختص به خودِ فردی نیست که از او گزارش تهیه می شود ، می تواند شغل او ، موقعیتش، کار و فعالیت خاصش،( مثلا صاحب ایده ای متفاوت یا اختراعی خاص و..) دارای ارزش شهرت باشد یا ارزشهای خبری دیگری که آن را برای مردم جذاب و متمایل به خواندن می کند. در هر حال دارا بودن ارزش خبری مهم است.

۲ -انتخاب اشخاص برای تهیه گزارش منحصر به اشخاص محبوب نیست، بلکه گاهی اشخاصی که مورد نفرت عمومی هستند می تواند سوژه ی گزارش از شخص باشد. در اینجا قصدمان برجسته کردن خود آن فرد نیست بلکه قصد داریم با تشریح زوایای پنهان شخصیت و فعالیتهای این فرد منفور به کنکاش پیرامون یک مساله اجتماعی به شکل زیرپوستی و تلویحی بپردازیم؛به مِصادقِ "اَدب از که آموختی از بی ادبان. مثلا گزارش از یک قاتل و جانی حرفه ای، مطمئنا در این گزارش، گزارشگر قصد دارد با تشریح شخصیت و شرایط خانوادگی و اجتماعی که او در آن رشد یافته، به طور ضمنی به شرایط بوجود آمدن چنین افرادی در جامعه اشاره کند، تا گوشزدی برای مسوولان تربیتی و فرهنگی جامعه باشد . ضمن اینکه گزارش از چنین اشخاصی جذابیت های خاص خود را دارد و ممکن است دارای ارزشهای خبری برخورد و شگفتی باشد و همینطور ابعاد و عواطف انسانی که سبب تحریک احساسات خوانندگان شود.و مخاطب را تر غیب به خواندن کند.

مرز مصاحبه و گزارش از شخص

دکتر توکلی در توضیح حدو مرز مصاحبه و گزارش می نویسد: [چون] خمیرمایه اصلی "گزارش از شخص" را مصاحبه با فرد مدنظر تشکیل می دهد،در بسیاری مواقع بویژه زمانی که مصاحبه با شخص به صورت رپورتاژ(گزارش) تنظیم شود، حد و مرز این دو مقوله ی مطبوعاتی مخدوش شده و مشخص نیست.

اما برای تعیین این حد و مرز باید گفت؛ هرگاه گزارشگر به زندگی خصوصی شخص بپردازد "گزارش از شخص" تهیه شده است و هرگاه تنها به حرفه ی او توجه کند، حاصل کار،"مصاحبه" است مثلا:هرگاه با رئیس جمهور که دارای ارزش خبری شهرت است مصاحبه شود و تنها پرسشها در مورد مسائل کشوری و محدوده اختیارات و حرفه ای او باشد_حتی اگر مطلب موردنظر به صورت گزارش تنظیم شود_ حاصل کار مصاحبه است.اما اگر مصاحبه گر وارد زندگی خصوصی رئیس جمهور شود و شخصیت فردی، بیوگرافی،سوابق مبارزاتی و مسائل خانوادگیِ خانواده او را مورد توجه قرار دهد، این یک "گزارش از شخص" است ولو اینکه در ضمن سوالهای شخصی، پرسشهایی هم از مسائل کشوری، پرسیده شود. البته حتما باید مطلب در نهایت به شکل رپورتاژ(گزارش) تنظیم شود.

به عبارت دیگر می توان گفت؛ در "گزارش از شخص" خودِ فرد مهم است اما در "مصاحبه با شخص" موضوع مربوط به آن شخص(مثلا حرفه اش، تحصیلاتش و ...) در کانون توجه و اهمیت قرار دارد.

نکته بسیار مهم:

*** باید توجه داشت هنگامی که مصاحبه باشخصی به دلیل جذابیت های شغلی نه محبوبیت یا نفرت و یا اقتدار اجتماعی صورت می گیرد، مانند مصاحبه با یک رفتگر، مرده شوی، آتش نشان فداکار، معلم برجسته، کارگر نمونه و ... و این مصاحبه به شکل رپورتاژ تنظیم می شود، آن رابه یک گزارش از شخص مبدل می کند زیرا پرداختن به زندگی خصوصی این گونه افراد (به دلیل نداشتن ارزش خبری) نمی تواند در حجم زیاد برای خواننده جذابیت داشته باشد. به همین دلیل شغل او در این گونه گزارش ها بیش تر مورد توجه است.اما با وجود این گزارش از شخص تهیه شده است.

تفاوت دیگر

در گزارش از شخص، گزارشگر سعی می کند در محل زندگی شخص موردنظر حضور پیدا کند، محل کار او را ببیند، به اخلاقیات او توجه کند، حتی ممکن است اگر شخصیت موردنظر چهره ای معروف باشد، مانند یک شخصیت سیاسی یا هنرمند، حتی غذای مورد علاقه ی او را هم مورد سوال و توجه قرار دهد.لذا بسته به این که شخص موردنظر ما دارای چه قدر و منزلتی است و چقدر معروف، مغضوب یا محبوب است، نوع سوال ها و جمع آوری اطلاعات درباره ی وی و روش تنظیم مطالب فرق خواهد کرد.

اما در مصاحبه معمولا فرد دردفتر کارش یا دفتر رسانه ای مصاحبه کننده در یک موضوعات از پیش تعیین شده کاری مورد پرسش قرار می گیرد .

---------------------------------------

منابع: ۱.گزارش نویسی در مطبوعات/ احمد توکلی-۲. گزارشگری کاربردی برای رسانه های جمعی/ محمد تقی روغنی ها