ادعای تامل بر انگیز شهردار تهران: تكنوكرات بودن چیز بدی نیست

به گزارش پانا، این اظهارات قالیباف در حالی ایراد شده است كه طی سالهای گذشته و بواسطه عملكرد شهرداری تهران در عرصه های مختلف، بسیاری از نخبگان و دلسوزان انقلاب ضمن اشاره به رویه ی این نهاد اجتماعی- فرهنگی در پایتخت، نسبت به "تكنوكرات" بودن شهردار تهران و عملكرد مجموعه تحت نظر وی، هشدار داده بودند.

هم اكنون و بعد از ۷ سال از فعالیت های محمد باقر قالیباف در سطح شهر تهران؛ وی تكنوكرات بودن خود را پذیرفته است اما با تعریف خاصی از مفهوم تكنوكراسی، این ویژگی خود را اینطور توجیه كرده است:

" تکنوکرات بودن چیز بدی نیست و به معنای استفاده درست از ابزار خوب و مدرن است که برای پیاده سازی یک آرمان و یک عقل متصل به وحی الهی استفاده می شود و اگر نخواهیم از آن استفاده کنیم باید به عقلمان شک کنیم ، هر چند گاهی برخی افراد آن را ابزار سیاسی می کنند و طوری وانمود می کنند و مثلا فکر می کنند اگر جایی که می توان با ویدئو کنفرانس حضور پیدا کرد، پیاده راه بروند و عرق بریزند و نصف روز حرکت کنند یعنی اجر و ثوابش بیشتر است، در اسلام چنین چیزی را نداریم و نفهمیدیم و همه اینها مواردی است که نیازمند یک مدیریت اجرایی است تا بتوایم عقلانیت و معنویت را با همه ابزار و امکاناتی که جامعه و بشریت و علم و دانش در اختیارمان گذاشته استفاده کنیم."

این در حالی است كه اساسا تعریفی كه شهردار تهران از مفهوم تكنوكراسی تعریف كرده است، "آدرس اشتباه" به مخاطب برای یافتن مفهوم حقیقی این واژه است و مشخص نیست تاكنون چه فرد یا جریانی تكنوكرات بودن را "صرفابه معنای استفاده" از ابزارهای مدرن و ... تعریف كرده است؟

فارغ از اختلافات قدیمی موافقان و مخالفان استفاده از ابزارهای مدرن كه موضوع جداگانه ای است و در اینجا بنای اشاره به آن وجود ندارد، مفهوم "تكنوكرات" برای وصف افراد و جریانهایی بكار می رود كه تخصص و "فن سالاری" را بر تعهد و اعتقادات افراد مرجح می دانند.

به عبارت دیگر، در یك نظام دینی افرادی كه مسئولیتی را برعهده می گیرند باید هم دارای "تعهد" و هم "تخصص" باشند و فقدان هر یك از این مولفه های برای یك مقام مسئول؛ به مثابه نقصی بزرگ محسوب می شود اما در دیدگاه "فن سالارانه" یا همان "تكنوكراسی" تعهد و اعتقادات افراد جایگاهی در انتخاب آنها ندارد و آنچیز كه معیار اصلی برای انتخاب اطرافیان و مدیران قرار می گیرد فقط "تخصص" آنهاست.

ناگفته پیداست كه آسیب های این نوع نگاه سكولار و غیر دینی در انتخاب اطرافیان و مسئولیت دادن به افراد مختلف هر چند با تخصص بالا، تا چه حد مضر است.

از طرف دیگر باید توجه داشت كه تقابل تعهد و تخصص مسئولان و الویت دادن به تخصص افراد منهای عقاید و تعهد آنان،‌ بیش از هر زمان دیگری در دولت سازندگی اوج گرفت، از همین رو هشدارهای صریح رهبر معظم انقلاب خطاب به اعضای هیئت دولت و "طبقه جدیدی از مدیران بوجود آمده در دولت هاشمی" را نیز باید در همین راستا تفسیر كرد.

به عنوان نمونه رهبر معظم انقلاب در ۳ شهریور ۷۲ در دیدار با كابینه هاشمی رفسنجانی با اشاره به این مساله می فرمایند:

"این را مكرّر عرض كرده‌ام، باز هم عرض مى‌كنم. به این نكته باید توجّه كنید: گاهى مى‌شود كه یك مدیر، در مجموعه كارى خود، طبعاً به افرادى تكیه مى‌كند و همه كارها را شخصاً نمى‌تواند انجام دهد. ناگزیر، كسانى با اختیاراتى در مجموعه‌هایى هستند و گاهى مى‌بینید در صراط و راه دیگرى حركت مى‌كنند. اوّلین ثمرى كه ثمر تلخى خواهد بود، این است كه كار این مدیر را لنگ مى‌گذارند. بعد هم، البته كشور ضرر مى‌بیند؛ اهداف ضرر مى‌بیند؛ مردم ضرر مى‌بینند. اما اوّلین مشكلى كه به وجود مى‌آید این است كه خود آن مدیر، مى‌بیند كارش پیش نمى‌رود. براى خاطر این‌كه، به انسانهایى تكیه كرده كه اهل نیستند. در محیط وزرارتخانه، باید كسانى را آورد كه به این راه و هدف از بُنِ دندان معتقد باشند. این، شرط اوّل است. براى خاطر این‌كه، اگر از بُنِ دندان معتقد نباشد، اگر توانایى و كاردانى هم داشته باشد، آن توانایى و كاردانى، در خدمت راهى كه شما دارید برایش تلاش مى‌كنید، به كار نخواهد افتاد. این امرى طبیعى است. باید معتقد باشد. بحمداللَّه، امروز بعد از چهارده، پانزده سال كه از انقلاب مى‌گذرد، دیگر آن دعواى تعهّد و تخصّصى كه اوّل انقلاب بود، وجود ندارد. معنى ندارد كه ما بگوییم تعهّد یا تخصّص؟ هم تعهّد، هم تخصّص؛ زیرا، بحمداللَّه، مدیران خوبى تربیت شده‌اند و شخصیتهاى برجسته‌اى هستند."

ایشان ادامه می دهند: "من این‌طور مى‌خواهم تعبیر كنم و این تعبیر، حاكى و گویاست: عرض من این است كه در محیط وزارتخانه، آن جوّ حزب الّلهى را غالب كنید. با همان بارِ معنایى كه كلمه «حزب‌الّلهى» دارد. باید آدمهاى متدیّن بر سرنوشت تشكیلات حاكم باشند."

ایشان در دولت اصلاحات نیز نگرانی خویش در این زمینه را بروز داده و در ۲۷ اسفند ۸۳ و در جمع اعضای مجلس خبرگان رهبری می فرمایند:

"در گزینش كسانى كه در صحنه‌ى سیاسى كشور بناست فعالیت كنند، باید حواسمان جمع باشد. هر یك از اشخاص و شخصیت‌ها و مسؤولانى كه در رأس یك مجموعه‌ى كارى قرار دارند، تعیین‌كننده‌اند؛ هم ایمان آنها، هم عزم و اراده‌ى آنها، و هم كاردانى و كفایت آنها تعیین كننده است ... در این زمینه‌ها باید با احساس مسؤولیت و ملاحظه‌ى جوانب و با چشم باز و بصیرتِ كامل وارد شد."

با این اوصاف مشخص نیست در شرایط كنونی، علت تاكید شهردار تهران بر تكنوكرات بودن خود چیست و به چه علت ایشان ضمن ارائه مفهومی نادرست از "تكنوكراسی" تلاش می كند تا این تعبیر نابهنجار را به عنوان یك مفهوم ارزش مند و دارای بار مثبت در عرصه مدیریتی كشور تبدیل كند؟

گفتنی است این مدل نگاه مدیریتی كه پیش از این در افكار عمومی به افرادی مانند هاشمی رفسنجانی و دولت اصلاحات شناخته می شد، هم اینك بطور پر رنگی در مجموعه اقدامات كلان شهرداری تهران و بسیاری از مدیران آن به چشم می خورد.

هم چنین سابقه حضور برخی افراد خاص در مجموعه رسانه های همشهری یا برخی مدیران دوم خردادی و كارگزارانی در شهرداری تهران طی سالهای گذشته بیش از همیشه بر این فرضیه مهر صحت زده است كه شهردار تهران در عمل یك "تكنوكرات" است و بدون تردید این مساله برای جریان انقلاب اسلامی به مثابه یك ارتجاع گفتمانی به فضای قبل از سوم تیر ۸۴ می باشد.

لازم به ذکر است برای نخستین بار، روزنامه امریکایی کریستین ساینس مانیتور در سال ۸۶ طی مقاله ای نوشته بود: «قالیباف مردی عمل‌گرا و تکنوکرات است نه فردی ایدئولوژیست.»
منبع: رجا نیوز