شوراهای آموزش و پرورش و نقش مهم آن در توسعه پایدار

به گزارش خبرنگار آموزش و پرورش پانا، تشکیل شوراها در روابط انسانی و در سازمان ها عمدتا وسیله ای مناسب برای برانگیختن افزایش کارائی کارکنان و تغییر وضع موجود است. آموزش و پرورش بعنوان بزرگترین جامعه انسانی که دایره ارتباطی آن به نوعی کل افراد جامعه را در بر می گیرد برای اداره و پیشرفت بی نیاز از امر مشارکت نمی باشد.

شوراهای آموزش و پرورش تجلی مشارکت مردم و مسئولین در امر مقدس تعلیم و تربیت است. تشکیل شوراها در راستای تحقق خرد جمعی، مشارکت ونظارت مردم در امر تعلیم و تربیت رسمی و عمومی و بهره گیری از کلیه منابع و امکانات در جهت تاسیس، توسعه و تجهیز فضاهای آموزشی و پرورشی و همچنین تسهیل در فعالیت های اجرایی در استان‌ها و شهرستان‌ها در چارچوب اسناد بالادستی است.

نگاهی به قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش

قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در تاریخ ۲۶ دی ماه سال ۱۳۷۲ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. مطابق ماده یك قانون تشكیل شوراهای آموزش و پرورش ، اهداف این قانون عبارتند از : تحقق مشاركت مردم . نظارت آنها در امر آموزش و پرورش ، بهره گیری از كلیه منابع و امكانات جهت تاسیس، توسعه و تجهیز فضاهای آموزشی و پرورشی و ایجاد تسهیل در فعالیت های اجرایی آموزش و پرورش.

علاوه بر اهداف فوق كه در یك ماده از قانون لحاظ شده است با دقت در سایر موارد می توان اهداف دیگری را نیز رصد و فهرست كرد، از جمله: تحقق عدالت آموزشی، تمركز زدایی در تصمیمات، توجه به مدرسه محوری، تامین منابع مالی غیر دولتی برای برنامه ریزی و ... .

باید توجه داشت قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۴۸ نیز قانونی تحت عنوان شوراهای مناطق برنامه ریزی به تصویب مجلسین وقت رسید كه هیچگاه به اجرا در نیامد.

پس از تصویب قانون و تدوین آیین نامه ها و دستورالعمل ها، اقدامات اجرایی برای راه اندازی شوراها آغاز شد و اولین شورای برنامه ریزی کشور در تاریخ ۸/۳/۱۳۷۴ در استان کرمان شکل گرفت که تا پایان سال ۱۳۸۵ تعداد ۶۹۹ شورای آموزش و پرورش در استان ها، شهرستان ها و مناطق آموزشی کشور تشکیل شد.

اعضای شوراهای آموزش و پرورش چه کسانی هستند؟

اعضای شورای آموزش و پرورش استان از امام جمعه یا نماینده وی، استاندار، رئیس سازمان آموزش و پرورش، معاون پرورشی سازمان، مدیرکل نوسازی مدارس، شهردار مرکز استان، رئیس سازمان مدیریت و برنامه و بودجه استان، ۲ نفر از منتخبین روسای آموزش و پرورش، یک نفر استاد دانشگاه و ۳ تا ۵ نفر از معتمدان و نمایندگان اولیا و مربیان دانش آموزان ترکیب یافته است.

همین اعضا در شهرستان ها هم تکرار می شود با این تفاوت که امام جمعه یا نماینده ایشان، فرماندار یا بخشدار رئیس شورا، رئیس اداره آموزش و پرورش، شهردار یا رئیس شورای شهر در شهرستان، ۳ نفر از نمایندگان مدیران مقاطع ابتدایی، راهنمایی و متوسط، ۳ نفر از نمایندگان انجمن اولیا و مربیان و رئیس مرکز بهداشت شهرستان یا منطقه یا دکتر معتمد آن شهرستان با عنوان اعضای شورا محسوب می شوند.

اعضای انتخابی شورا به مدت ۲ سال و اعضای انتصابی تا زمانی که در سمتشان مشغولند عضویت شورا را دارا هستند.

برای هر استان، شهرستان و منطقه شورایی تعریف شده است. رئیس همه شوراها استاندار، فرماندار و بخشدار هستند و با تعیین اعضای شورا تمام مدیران دستگاه های دولتی و عموم مردم بر تصمیماتی که برای آموزش و پرورش اخذ می شود سهیم بوده و مشارکت می کنند به امید آن که به سوی عدم تمرکز تصمیم گیری ها از وزارتخانه، استان و شهرستان خارج و حل و فصل به صورت منطقه ای صورت گیرد.

بر اساس قوانین شورا، باید حداقل یک جلسه در هر ماه در استان یا شهرستان ها تشکیل شد و آگاهی مردم افزایش یابد تا اهداف قانون در راستای افزایش مشارکت مردم در تصمیم گیری ها و امور اجرایی آموزش و پرورش و ارتباط آموزش و پرورش با سایر دستگاه ها و نهادها به ویژه شورای اسلامی شهر و روستا افزایش یابد.

هدف از شوراهای آموزش و پرورش چیست؟

مهم ترین هدفی كه از طراحی نظام شوراها در آموزش و پرورش وجود مدنظر بوده موضوع جلب و تقویت مشاركت های مردمی و تامین منابع مالی جدید و رفع تنگناهای موجود در نظام مدیریت متمركز است. این بند مبتنی بر بند هشتم از اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است كه تحقق مشاركت های عمومی را در همه مسائل كشور و از جمله مسائل فرهنگی و آموزشی مورد تاكید قرار می‌دهد و می‌خواهد كه برای تحقق آن راه حل های اجرایی اندیشیده شود.

به دلیل این كه بودجه آموزش و پرورش نسبت به وسعت و گستردگی آن محدود بوده و این نهاد همواره با كسری بودجه مواجه است همچنین ممکن است در آینده شكافی كه هم اكنون بین تقاضا برای آموزش و پرورش و امكانات مالی و آموزشی وجود دارد بیشتر شود لذا مسائل و مشكلات كمی و كیفی آموزش و پرورش را به صورتی عمیق تر بروز خواهد كرد. از این رو نگرش برنامه‌ریزان و محققان معطوف به استفاده موثر از ابزارهایی شده است كه بتوان با استفاده بهینه از آنها نقش مردم را در فرایند توسعه ملی افزایش داد زیرا تشكیلات مدیریت امروز در دنیا نشان داده كه دولت ها به تنهایی قدرت اداره آموزش و پررش را ندارند و مشاركت فكری و عملی مردم امری اجتناب ناپذیر است.

بررسی ها نشان می دهند كه شوراهای آموزش و پرورش قادرند زمینه جلب و تقویت مشاركت های مردمی در برنامه ریزی ها و تصمیم گیری های آموزش و پرورش را فراهم آورند. اگر این حضور مردمی منضبط و قانونمند شود، امكان بهره برداری و استفاده بهینه از توان بالقوه بالفعل فكر و اندیشه مردمی و دیدگاههای سازنده و حركت آفرین آن به وجود خواهد آمد.

کارکردهای شوراهای آموزش و پرورش

شوراهای آموزش و پرورش می توانند امكانات مختلف كشور را در جهت رفع تنگناهای نظام آموزشی كشور بسیج كنند و به این ترتیب نقش موثر خود را در عرصه ی فعالیتهای آموزشی كشور آشكار سازند پیداست شوراها برای انجام وظایف خود بیش از هر چیز به همدلی و همیاری دستگاه‌هایی نیازمندند كه در قانون شوراها برای آنها وظایفی تعیین شده است.

اگر این روند به طور صحیح پی گیری شود و به انجام برسد جوّ روانی بسیار مساعدی برای سوق یافتن كمك های مردمی و نهادهای غیر اجتماعی غیر دولتی به سمت آموزش و پرورش فراهم خواهد شد. از این رو تشكیل شوراهای آموزش و پرورش بیشترین اثرات را در تحولات و دگرگونی آموزش و پرورش به دنبال خواهد داشت و روند منطقی مشاركت عمومی در امر تعلیم و تربیت كشور را به عنوان یك نهاد ملی قوت خواهد بخشید.

توزیع اعتبارات استانی آموزش و پرورش بین مناطق یکی از وظایف شورا است به گونه ای که نقاط محروم و کمبودها و عقب ماندگی های آموزش و پرورش مد نظر قرار گیرد و عدالت آموزش را محقق سازد.

ارزیابی عملکرد شوراهای شهرستان مناطق، تصویب تقویم آموزش خاص استان و منطقه براساس شرایط اقلیمی استان، سیاستگذاری ها و تصمیم گیری های کلان آموزش و پرورش در جهت ایجاد تجهیز و توسعه فضاهای آموزش و پرورش از دیگر وظایف شورای استان است.

برنامه ریزی و بذل مساعی برای بخشی از در آمد بانک ها، شرکت های دولتی و غیر دولتی و کارخانه ها به امر توسعه، تجهیز امکانات آموزشی و پرورشی، ارتقای سطح دانش فرهنگیان و پیش بینی و تدارک وسایل معیشتی آنها و فراهم کردن امکانات لازم، جلوگیری از افت تحصیلی دانش آموزان و تلاش در ارتقای کیفیت برنامه های آموزش و پرورشی، تلاش در گسترش آموزش عمومی و تحت پوشش قرار دادن کلیه اطفال واجب التعلیم منطقه به طوری که هیچ یک از آنها از تحصیل باز نمانند از جمله وظایف شورای آموزش و پرورش شهرستان مناطق است.

تمرکز زدایی و مشارکت محلی برای ارتقاء فعالیت های آموزش و پرورش ازموضوعات قابل توجه است که نقش مهمی در پیشرفت سریع امور دارد. پس وظیفه همه ادارات و نهادها کمک به رشد و توسعه آموزش وپرورش می باشد و شوراها اگر به وظایف قانونی خود همانطور که درقانون آمده عمل کنند می توانند در توسعه و تجهیز فضاهای آموزش و پرورش وتحقق مشارکت های مردمی و دولتی نقش بسیارمهمی داشته باشند .