کودک در سیما؛ چرا تلویزیون از نسل جدید جا مانده است؟
از کم‌رنگ‌شدن شخصیت‌های ماندگار تا رقابت با محتوای مجازی؛ فعالان حوزه کودک از ضرورت بازنگری در سیاست‌های تولید می‌گویند
تهران (پانا) - کاهش حضور شخصیت‌های ماندگار در برنامه‌های کودک، تغییر سلیقه نسل جدید و گسترش محتوای مجازی، تلویزیون را با چالشی جدی برای حفظ مخاطبان کم‌سن‌وسال روبه‌رو کرده است؛ چالشی که به گفته فعالان این حوزه، ریشه در کمبود حمایت از تولیدات حرفه‌ای، ضعف شخصیت‌پردازی و فاصله گرفتن برنامه‌ها از دنیای کودکان امروز دارد.
به گزارش پانا؛ تلویزیون زمانی با عروسک‌ها، مجری‌ها و ترانه‌های کودکانه، خاطرات مشترکی برای چند نسل می‌ساخت؛ اما امروز با گسترش فضای مجازی و تغییر سلیقه مخاطبان، حفظ ارتباط با کودکان دشوارتر شده است. اظهارات محمد مسلمی، کارگردان و بازیگر آثار کودک و نوجوان، و آزاده آل‌ایوب، مجری شناخته‌شده با نام «خاله نرگس»، نشان می‌دهد که این فاصله را باید در شیوه تولید، میزان حمایت از هنرمندان و شناخت نیازهای نسل جدید جست‌وجو کرد.
چرا شخصیت‌های کودکانه ماندگار نمی‌شوند؟
آزاده آل‌ایوب معتقد است برنامه‌های کودک در دهه‌های ۸۰ و ۹۰ با خلاقیت و ایجاد ارتباط عاطفی با مخاطبان، جایگاه ویژه‌ای در تلویزیون داشتند؛ اما امروز کمتر شاهد شکل‌گیری مجری‌ها، عروسک‌ها و شخصیت‌هایی هستیم که به برندهای ماندگار تبدیل شوند.
او با انتقاد از رویکرد کنونی برنامه‌سازی می‌گوید تولید برنامه نباید صرفاً به پر کردن زمان پخش محدود شود. به باور او، ماندگاری یک اثر به نویسندگی مناسب، موسیقی، صداپیشگی حرفه‌ای و همکاری هماهنگ عوامل تولید وابسته است؛ مجموعه‌ای از عناصر که به زمان و سرمایه‌گذاری نیاز دارد.
محمد مسلمی: تلویزیون تولیدات کودک و نوجوان را رها کرده است
محمد مسلمی نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا از کمبود حمایت از تولیدات کودک و نوجوان انتقاد کرده است. او معتقد است قالب‌های ساده و تکراری، بدون توجه به نیازهای مخاطب امروز، نمی‌توانند پاسخ‌گوی انتظارات کودکانی باشند که به محتوای متنوع دسترسی دارند.
این بازیگر و کارگردان، کمبود حمایت مالی و ضعف ساختارهای تخصصی را از موانع تولید آثار باکیفیت می‌داند و بر ضرورت برنامه‌ریزی مستمر و استفاده از نیروهای حرفه‌ای تأکید می‌کند. از نگاه او، توجه به قصه‌ها و افسانه‌های ایرانی نیز می‌تواند زمینه تولید محتوایی متناسب با فرهنگ کشور را فراهم کند.
رقابت با فضای مجازی؛ مسئله‌ای فراتر از افزایش تولید
گسترش بازی‌های رایانه‌ای و محتوای آنلاین، شیوه سرگرمی کودکان را تغییر داده است. آل‌ایوب معتقد است تلویزیون باید برای ارتباط با این نسل، از قالب‌های محدود استودیویی فراتر برود و در مدرسه‌ها، فضاهای عمومی و بسترهای دیجیتال نیز حضور داشته باشد.
مسلمی نیز با اشاره به استقبال برخی کودکان از تولیدات خارجی، بر اهمیت جذابیت داستان و شخصیت‌پردازی تأکید می‌کند. این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که افزایش تعداد برنامه‌های داخلی به‌تنهایی کافی نیست؛ آثار تولیدشده باید بتوانند توجه مخاطب را جلب کنند و تجربه‌ای متفاوت از محتوای در دسترس او ارائه دهند.
آموزش در دل داستان
آل‌ایوب همچنین بر ضرورت پیوند میان سرگرمی و آموزش تأکید دارد. به اعتقاد او، انتقال مستقیم پیام‌های اخلاقی و آموزشی نباید جای داستان‌گویی و بازی را بگیرد. کودک می‌تواند از طریق همراهی با شخصیت‌ها و مشاهده موقعیت‌های داستانی، مفاهیم موردنظر را بهتر تجربه کند.
این رویکرد، برنامه‌سازی را از انتقال یک‌طرفه پیام فراتر می‌برد و به کودک فرصت می‌دهد در جریان روایت، با موضوعات مختلف ارتباط برقرار کند.
شبکه کودک و شاد
محمدصادق باطنی، مدیر شبکه کودک، در نشست خبری اسفند ۱۴۰۲ از تولید برنامه‌های عروسکی و انیمیشن‌های ایرانی و همکاری شبکه‌های کودک و امید با سامانه شاد سخن گفته بود. او در همان نشست مدعی شد این شبکه‌ها و سامانه شاد بیش از ۷۰ درصد فعالیت‌های کودکان و نوجوانان را پوشش می‌دهند.
ارزیابی این ادعا به تعریف دقیق «فعالیت‌های کودکان و نوجوانان» و مشخص‌شدن مبنای محاسبه این درصد نیاز دارد. همچنین، برای سنجش موفقیت برنامه‌های کودک باید شاخص‌هایی مانند استقبال مخاطبان، کیفیت آثار و ماندگاری شخصیت‌ها بررسی شود. این اظهارات مربوط به سال ۱۴۰۲ است و به‌تنهایی وضعیت فعلی شبکه کودک را مشخص نمی‌کند.
تلویزیون برای نسل امروز چه می‌سازد؟
دیدگاه‌های مسلمی و آل‌ایوب بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های تولید برنامه کودک تأکید دارد؛ بازنگری‌ای که باید شناخت مخاطب، حمایت از عوامل حرفه‌ای و خلق شخصیت‌های جذاب را در کنار هم قرار دهد.
تلویزیون برای حفظ جایگاه خود در زندگی کودکان، نمی‌تواند تنها به خاطرات موفق گذشته تکیه کند. این رسانه باید آثاری بسازد که با دنیای نسل امروز ارتباط برقرار کنند و فراتر از زمان پخش، در ذهن مخاطبان باقی بمانند. سنجش موفقیت نیز باید بر میزان ارتباط واقعی کودکان با برنامه‌ها استوار باشد، نه صرفاً تعداد تولیدات یا ساعات پخش.
ارسال دیدگاه