در نشست خبری شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی مطرح شد؛
شخصیتهای خارجی همچنان انتخاب اول کودکان ایرانیاند/ تشکیل شبکهای با دو هزار کسبوکار فرهنگی
تهران (پانا) - مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی با اشاره به سهم اندک شخصیتهای بومی در سبد مصرف فرهنگی کودکان و نوجوانان گفت: این شبکه با عضویت بیش از ۱۵ انجمن و نمایندگی حدود دو هزار کسبوکار تشکیل شده است تا از طریق بازارسازی، تأمین مالی، توسعه زیرساختها و تقسیم کار ملی، مسیر رشد صنایع فرهنگی ایران را هموار کند.
به گزارش پانا، نشست خبری شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی با حضور سعید حسینی، مدیرعامل و عضو این شبکه و جمعی از اعضای آن برگزار شد؛ نشستی که در آن، عقبماندگی ایران در حوزه صنایع فرهنگی، غلبه شخصیتهای خارجی بر بازار محصولات کودک و نوجوان، مشکلات تأمین مالی، محدودیت شبکه توزیع و ضرورت ورود به بازارهای بینالمللی مورد بررسی قرار گرفت.
سعید حسینی در ابتدای این نشست با بیان اینکه صنایع فرهنگی مفهومی فراتر از اسباببازی و نوشتافزار دارد، گفت: «صنایع فرهنگی بیش از ۴۰ صنعت را دربرمیگیرد و حوزههایی مانند گردشگری، خدمات، انیمیشن، بازی، پوشاک، نشر، محصولات آیینی و کالاهای فیزیکی و جانبی را شامل میشود. تمام این فعالیتها در نقطه تلاقی فرهنگ، صنعت، بازار و اقتصاد قرار دارند.»
وی با اشاره به نقش این صنایع در اقتصاد و فرهنگ کشورهای مختلف افزود: «کشورهایی مانند آمریکا دهههاست که سهم قابلتوجهی از اقتصاد خود را به صنایع فرهنگی اختصاص دادهاند و حتی بازاریابی دیگر محصولاتشان نیز از این مسیر انجام میشود. کرهجنوبی هم توانسته است ظرف حدود ۲۰ سال، هم از نظر اقتصادی و هم از لحاظ نفوذ فرهنگی به جایگاه قابلتوجهی در جهان دست پیدا کند.»
مدیرعامل شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی با بیان اینکه ایران با تأخیر وارد این حوزه شده است، اظهار کرد: «هم در بخش حکمرانی و هم در دیگر بخشها، برای مدتی نسبت به صنایع فرهنگی غفلت وجود داشت؛ اما کسبوکارهای خصوصی و مردمی توانستند نمونههای موفقی خلق کنند. امروز در حوزههایی مانند انیمیشن، اسباببازی و نوشتافزار، تجربههای موفق و جریانسازی داریم که نشان میدهد ظرفیت شکلگیری یک زیستبوم کامل وجود دارد.»
حسینی تأکید کرد: «پرچمداران صنایع فرهنگی در ایران، مردم و کسبوکارهای خصوصی موفقاند. این کسبوکارها بخش اصلی کار را انجام دادهاند، اما فضای حکمرانی هنوز نقش خود را بهطور کامل ایفا نکرده است. اکنون باید با تکیه بر قلههای موفق موجود، زیستبومی کامل بسازیم تا ایران نیز به یکی از کشورهای اثرگذار در صنایع فرهنگی تبدیل شود.»
نمایندگی دو هزار کسبوکار در یک شبکه
وی درباره ساختار این مجموعه توضیح داد: «در حوزههای مختلف صنایع فرهنگی، انجمنهای تخصصی فعالیت میکنند؛ اما تکصنفی بودن این تشکلها موجب میشد مسائل و نیازهای مشترک آنها بهصورت یکپارچه دنبال نشود. بر همین اساس، شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی با حضور بیش از ۱۵ انجمن مردمی تشکیل شد.»
به گفته حسینی، انجمنهای فعال در حوزههای اسباببازی، انیمیشن، محصولات آیینی، پوشاک و حجاب، نوشتافزار، فروشگاههای محصولات فرهنگی و ناشران کودک از جمله اعضای این شبکهاند و در مجموع حدود دو هزار کسبوکار فرهنگی را نمایندگی میکنند.
وی ادامه داد: «این شبکه بهصورت مردمی و مستقل شکل گرفته و مجوز آن از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دریافت شده است. قرار است در عین حفظ استقلال، با تمام نهادهای مرتبط همکاری کنیم. هدف اصلی، ایجاد گفتمان درباره اهمیت صنایع فرهنگی، مطالبهگری، توسعه زیرساختهای مشترک و رسیدن به یک تقسیم کار ملی است.»
غلبه شخصیتهای غربی بر علایق کودکان
ایزدخواه، عضو شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی، صنایع فرهنگی را از مهمترین صنایع هویتساز و درآمدزای جهان دانست و گفت: «بخش قابلتوجهی از اشتغال در جهان با صنایع فرهنگی ارتباط دارد، اما اهمیت این حوزه تنها اقتصادی نیست؛ زیرا محصولات فرهنگی در شکلگیری هویت افراد و جوامع نقشی مستقیم دارند.»
وی با اشاره به بررسیهای انجامشده درباره سبک زندگی کودکان و نوجوانان افزود: «در یکی از مطالعات شبکه بررسی کردیم که کودکان و نوجوانان در طول روز چه فعالیتهایی دارند. اگر زمان خواب و حضور در مدرسه را کنار بگذاریم، بخش باقیمانده روز آنها تا حد زیادی صرف مصرف محصولات فرهنگی مانند شبکههای اجتماعی، فیلم، موسیقی، بازی، مطالعه غیردرسی و ورزش میشود. بنابراین، با صنعتی روبهرو هستیم که سهم بزرگی از وقت، ذهن و هویت نسل جدید را در اختیار دارد.»
این عضو شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی درباره شخصیتهای محبوب کودکان و نوجوانان اظهار کرد: «شخصیتهای مورد علاقه کودکان را در سالهای ۱۳۹۴، ۱۳۹۸ و ۱۴۰۴ بررسی کردیم. در سال ۱۳۹۴، شخصیتهای محبوب کودکان ایرانی عمدتاً آمریکایی و غربی بودند و در بررسیهای بعدی نیز فقط یک یا دو شخصیت ایرانی به فهرست اضافه شدند.»
وی افزود: «کشورهای قدرتمند در صنایع فرهنگی، کاراکترهای خود را به شخصیتهای محبوب نسل جدید تبدیل میکنند. ما نیز برای تقویت شخصیتهای ایرانی و بومی، نیازمند سرمایهگذاری، تولید مستمر و همکاری شبکهای هستیم.»
حسینی نیز در ادامه این بحث گفت: «در برخی پیمایشها، هر ۱۰ شخصیت محبوب مورد بررسی، غربی بودند. سهم الگوها و شخصیتهای ایرانی در بسیاری از محصولات مورد استفاده کودک و نوجوان پایین است و این مسئله نتیجه عقبماندگی در صنایع فرهنگی است.»
وی راه برونرفت از این وضعیت را ورود مردم به تمام حلقههای تولید، توزیع و مصرف دانست و افزود: «قدرت اصلی ما مردماند. اگر تقسیم کار ملی شکل بگیرد و حاکمیت در جایگاه خود، زیرساختها و سازوکارهای لازم را فراهم کند، مردم میتوانند در تولید و توزیع محصولات فرهنگی جهش ایجاد کنند.»
تأمین مالی پایدار به جای حمایتهای مقطعی
مرتضی اعلایی، عضو شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی، ایجاد چرخه پایدار تأمین مالی را از اولویتهای این مجموعه برشمرد و گفت: «هدف ما تأمین مالی موقت برای چند پروژه نیست؛ بلکه باید چرخهای تجدیدپذیر و امن برای سرمایهگذاری در صنایع فرهنگی شکل بگیرد.»
وی افزود: «مشارکت مردم، سرمایهگذاری خطرپذیر و ایجاد امنیت در فرایند تأمین مالی باید جدی گرفته شود. کسبوکارهای موفق کوچک میتوانند تقویت شوند و تجربه آنها به الگویی قابلتوسعه تبدیل شود. ممکن است یک مجموعه با پنج نیروی انسانی در اندازه خود موفق باشد؛ مهم این است که این موفقیت ضریب بگیرد و یک چرخه مالی سالم ایجاد کند.»
اعلایی با مخالفت با نگاه صرفاً یارانهای به فرهنگ گفت: «با نگاه یارانهای به فرهنگ موافق نیستیم. سازوکار تأمین مالی و مصرف محصولات فرهنگی باید اصلاح شود. تولیدکننده اکنون هزینه زیادی برای تأمین مالی میپردازد و اگر قالبهای سرمایهگذاری بهدرستی طراحی شوند، بخشی از مشکلات تولید و قیمت محصول نیز برطرف خواهد شد.»
وی انتقال تجربههای بومی را نیز ضروری دانست و اظهار کرد: «الگوهای مدیریت کسبوکار نباید فقط از نمونههای غربی گرفته شوند. در ایران کسبوکارهایی وجود دارند که با نگاهی بومی تجربههای موفقی خلق کردهاند و تبیین این تجربهها میتواند به توسعه زیستبوم صنایع فرهنگی کمک کند.»
شبکهای برای رساندن صدای فعالان به دولت
حامد تأملی، عضو شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی، با تأکید بر ضرورت نگاه زیستبومی گفت: «هر صنعت فرهنگی، مسائل و دغدغههای خاص خود را دارد و باید زیستبوم همان صنعت تقویت شود. در کنار این تفاوتها، نیازهای مشترکی نیز وجود دارد که با خرد جمعی و همافزایی میان انجمنها قابل پیگیری است.»
وی افزود: «همکاری میان زیستبومهایی مانند نوشتافزار، اسباببازی، پوشاک و دیگر محصولات فرهنگی، میتواند هم بازار مشترک ایجاد کند و هم اثربخشی فرهنگی را افزایش دهد. وقتی مطالبات نزدیک به دو هزار کسبوکار تجمیع شود، تعامل با دولت و حاکمیت نیز دقیقتر و اثرگذارتر خواهد شد.»
تأملی خاطرنشان کرد: «هنوز در بخشهایی از حاکمیت و دولت این باور که صنایع فرهنگی یکی از پایههای توسعه کشور است، بهطور کامل شکل نگرفته است. یکی از مأموریتهای شبکه، بلندتر کردن صدای فعالان این حوزه و ارائه راهحلهای مشترک به تصمیمگیران خواهد بود.»
محصولات فرهنگی به دست همه مردم نمیرسد
کلانتری، عضو شبکه ملی فعالان صنایع فرهنگی، محدودیت دسترسی مردم به محصولات فرهنگی را یکی از مشکلات اصلی این حوزه دانست و گفت: «حتی اگر تولید و تأمین مالی بهدرستی انجام شود، در نهایت محصول باید به مخاطب برسد. سطح دسترسی مردم به محصولات فرهنگی و صنایع خلاق در کشور پایین است و شبکه توزیع به توسعه جدی نیاز دارد.»
وی افزود: «فروشگاههای تخصصی و محتوامحور میتوانند محصولات حوزههای مختلف و حدود یکهزار و ۵۰۰ کالای شخصیتمحور را پوشش دهند. عرضه این محصولات نباید فقط به فصلهایی مانند شهریور و آغاز سال تحصیلی محدود شود.»
کلانتری با اشاره به رویداد «ایراننوشت» بیان کرد: «در کشوری با حدود یکهزار و ۲۵۰ شهر و ۴۸۰ شهرستان، این رویداد تنها در تعداد محدودی از شهرهای اصلی برگزار میشود. باید امکانی فراهم شود تا مردم در سراسر کشور به محصولات فرهنگی ایرانی دسترسی داشته باشند.»
وی بازار کشورهای پیرامونی را نیز فرصتی مهم ارزیابی کرد و گفت: «در کشورهای اطراف ایران، بازاری با جمعیتی نزدیک به ۶۰۰ میلیون نفر وجود دارد. تجربه صادرات محصولات ایرانی نشان داده است که این تولیدات قابلیت حضور در بازارهای منطقه را دارند و برخی فعالان حتی توانستهاند محصولات خود را به اروپا و چین صادر کنند.»
صادرات؛ گام بعدی صنایع فرهنگی ایران
ایزدخواه با اشاره به ضرورت حضور فعالان ایرانی در بازارهای جهانی گفت: «بازارسازی بینالمللی، صادرات و ایجاد هویت مشترک از دستورکارهای مهم شبکه خواهد بود. صادرات انیمیشن، بازیهای ویدئویی، محصولات گردشگری و دیگر تولیدات فرهنگی، بهویژه به چین و کشورهای همسایه، باید با جدیت دنبال شود.»
وی انجام مطالعات علمی و بهروزرسانی آمارها را از دیگر مأموریتهای شبکه دانست و افزود: «نهادهای تخصصی در جهان، آمارهای صنایع فرهنگی را بهطور مستمر بهروز میکنند. شبکه نیز باید به یکی از مراجع علمی این حوزه تبدیل شود، تجربههای جهانی را بررسی کند و اطلاعات مورد نیاز را در اختیار فعالان قرار دهد.»
شبکه در نقطه آغاز قرار دارد
در بخش پرسشوپاسخ این نشست، درباره میزان اشتغالزایی، حمایتهای انجامشده و دستاوردهای صادراتی شبکه پرسشهایی مطرح شد.
حسینی در پاسخ گفت: «شبکه اکنون در نقطه آغاز قرار دارد و هنوز نمیتوانیم درباره تعداد مشاغل ایجادشده یا میزان صادرات آن آمار ارائه کنیم. امیدواریم سال آینده بتوانیم بهطور شفاف بگوییم چه فعالانی را همراه کردهایم، چه اتفاقهایی رقم زدهایم و کدام مسیرها را تغییر دادهایم.»
وی افزود: «در یک سال آینده تلاش میکنیم بخش قابلتوجهی از فعالان و نهادهای حاکمیتی را با این حرکت همراه کنیم، تصویری روشن از وضعیت صنایع فرهنگی به وجود آوریم، چشماندازی مشخص بسازیم و دستگاههای مختلف را برای توسعه زیرساختها پای کار بیاوریم.»
ایزدخواه نیز در پایان تأکید کرد: «میزان اثربخشی این شبکه را باید با شاخصهایی مانند بازارسازی مشترک، شکلگیری هویت جمعی میان فعالان و ایجاد زیرساختهای مشترک سنجید؛ نه صرفاً با تعداد جلسات و برنامههای برگزارشده.»
فاطمه آبروش
ارسال دیدگاه