در گفتوگو با پانا:
مستندسازی صرفا ثبت واقعیت نیست
تهران (پانا) - علی روحانی، مدرس سینما و مدرسه مستند «حقیقت»، با تأکید بر اینکه مستندسازی صرفاً ثبت تصاویری از واقعیت نیست، گفت: فیلم مستند حاصل شکلگیری یک ایده، فرم و ساختار در مواجهه با واقعیت است و رسیدن به «تفسیر خلاق واقعیت» نیازمند آموزش و آشنایی با مباحث نظری سینمای مستند است.
علی روحانی، عضو هیئت علمی دانشگاه هنر و مدرس سینما، که در مدرسه مستند «حقیقت»، «تاریخ و گونهشناسی فیلم مستند» را تدریس میکند، در گفتوگو با پانا با اشاره به ضرورت تقویت آموزش تخصصی سینمای مستند گفت: «سینمای مستند ایران تولیدات قابل توجهی دارد و نسل جوان نیز علاقهمندی بیشتری به این گونه سینمایی نشان میدهد. به گفته او، امکاناتی مانند دوربینهای دیجیتال و تلفنهای همراه باعث شده است علاقهمندان در تهران و شهرستانها امکان بیشتری برای تولید آثار مستند داشته باشند، اما مستندسازی صرفا ثبت تصاویری از دنیای واقعی نیست.»
روحانی ادامه داد: «فیلم مستند حاصل نوعی تفکر و شکلگیری یک فرم بر اساس کنار هم قرار گرفتن تصاویر واقعیت است. برای ساخت فیلم مستند، علاوه بر ثبت واقعیت، به ایده، فرم و ساختار نیاز است؛ در غیر این صورت، فیلم مستند تفاوت چندانی با تصاویری که دوربینهای مداربسته از واقعیت ثبت میکنند نخواهد داشت. میان ثبت واقعیت و تبدیل آن به فیلم مستند، یک مرحله انتقال و تبدیل کیفی وجود دارد که فیلم مستند در آن شکل میگیرد؛ مفهومی که در سینمای مستند از آن با عنوان «تفسیر خلاق واقعیت» یاد میشود.»
وی با اشاره به ضرورت پرداختن به مباحث نظری در آموزش مستندسازی افزود: «برای رسیدن به این تفسیر خلاق، مستندساز به مجموعهای از ایدهها و مفاهیم نیاز دارد و علاقهمندانی که بهتازگی وارد سینمای مستند میشوند، لازم است درباره این مفاهیم بیشتر اندیشه کنند و بیاموزند. بر همین اساس، دوره آموزشی مدرسه مستند «حقیقت» با تمرکز بر مباحث نظری و تئوریک درباره زیباییشناسی مستند، چگونگی ساخت فیلم مستند و نظریههای مختلف در مواجهه با واقعیت طراحی شده است.
روحانی گفت:«این دوره به بررسی چگونگی مواجهه فیلمساز با نظریههای مختلف و تاثیر انتخاب این رویکردها بر شکلگیری ساختار نهایی فیلم میپردازد و پرداختن به این بخش نظری را برای فیلمسازان جوان ضروری میداند. هدف این است که این دوره زمینه ورود هنرجویان به مجموعهای از مباحث را فراهم کند تا بتوانند در ادامه، مطالعه و فعالیت عمیقتری در این حوزه داشته باشند.
خلا آموزش تخصصی مستند در ایران
این مدرس سینما در ادامه با اشاره به وضعیت آموزش سینمای مستند در ایران بیان کرد: «نهادهای حامی مستند و ساختارهای آموزشی این حوزه در ایران محدود هستند و آموزش مستند در بسیاری از مراکز و ساختارهای آموزشی سینما ارائه نمیشود.
وی با اشاره به تجربه تدریس خود در دانشگاههای مختلف افزود: «حجم واحدهای مرتبط با سینمای مستند و شیوه ارائه آنها در دانشگاهها نیز ممکن است نتواند به اندازه کافی پاسخگوی نیازهای آموزشی این حوزه باشد.
روحانی با توجه به این شرایط گفت: «میتوان گفت ایران با کمبود یک نهاد معتبر و تخصصی برای آموزش سینمای مستند مواجه است و اگر مدرسه مستند «حقیقت» بتواند این وظیفه را بر عهده بگیرد، نقش آن میتواند در آینده اهمیت زیادی پیدا کند. در چنین شرایطی ممکن است نسلهای بعدی مستندسازان نیز به این دوره آموزشی بهعنوان بخشی از تاریخ آموزش سینمای مستند در ایران اشاره کنند.»
تمرکز تخصصی؛ تفاوت مدرسه «حقیقت» با دورههای عمومی
روحانی درباره ویژگی متمایز مدرسه مستند «حقیقت» نیز گفت: «مهمترین تفاوت این مدرسه با بسیاری از دورههای آموزشی سینما، تمرکز تخصصی آن بر سینمای مستند است. بسیاری از دورههای آموزشی موجود در ایران از نبود تمرکز و برنامهریزی منسجم برای رسیدن به یک هدف مشخص رنج میبرند، در حالی که در مدرسه مستند «حقیقت»، برنامه آموزشی بهصورت متمرکز بر سینمای مستند طراحی شده است. این تمرکز هم در بخش عملی و هم در بخش نظری وجود دارد و همین موضوع، تفاوت مهم مدرسه مستند «حقیقت» با دیگر دورههای آموزشی سینماست.»
آموزش آنلاین؛ فرصتی برای علاقهمندان در شهرهای دیگر
این مدرس دانشگاه در بخش دیگری از صحبتهای خود با اشاره به تجربه برگزاری دورههای آنلاین آموزشی گفت: «جدا از مدرسه مستند «حقیقت»، در چندین موسسه دورههای آنلاین برگزار کرده و همچنان در حوزه آموزش غیرحضوری فعالیت دارد. تجربه این دورهها نشان داده است که آموزش آنلاین برای متقاضیانی که امکان حضور در کلاسهای حضوری را ندارند، بهویژه علاقهمندان ساکن شهرستانها، میتواند بسیار مفید باشد.»
روحانی با اشاره به محدودیت امکانات آموزشی سینما در شهرستانها ادامه داد: «سطح آموزش سینما و بهطور مشخص سینمای مستند در بسیاری از شهرستانها ضعیف است و آموزش آنلاین میتواند تا حد زیادی به علاقهمندان این مناطق کمک کند. با این حال، در آموزش آنلاین باید مسیرهای ارتباطی با هنرجویان حفظ شود و مواردی مانند آزمونهای آنلاین و پیگیری روند آموزشی در نظر گرفته شود تا هنرجو در طول دوره رها نشود.»
وی تاکید کرد: «تجربه نشان داده است که وقتی ارتباط با هنرجو حفظ شود، بازدهی آموزش آنلاین افزایش پیدا میکند. با توجه به محدودیت امکانات آموزشی سینما در شهرستانها، آموزش آنلاین میتواند فرصت مهمی برای متقاضیان این مناطق فراهم کند.»
مدرسه مستند حقیقت که به اهتمام مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی برپا شده، به صورت آنلاین و حضوری به آموزش مستند میپردازد.
ارسال دیدگاه