جایزه نور به دانش آموزان برتر علمی اهدا می‌شود

صبح امروز  نشست خبری تشریح عملکرد سالانه بنیاد علم و فناوری با حضور علی‌اکبر صالحی  برگزار شد،

وی با بیان اینکه جایزه مصطفی(ص) فراتر از یک جایزه علمی است، گفت: نام «مصطفی» را واقعاً به شایستگی انتخاب کرده‌اند. یکی از ارکان عظمت رسالت حضرت رسول(ص) در چند کلمه نهفته است؛ یکی «اقرأ» است؛ بخوان، و دیگری «علّم بالقلم»؛ آموزش با قلم.

صالحی افزود: ما در میان دیگر پیامبران، پیامبری نداریم که این‌گونه کار و رسالت خود را آغاز کرده باشد؛ یعنی اساس آن علم و کتابت و «اقرأ» است. بنابراین، واقعاً این جایزه با این شایستگی و با نام حضرت مصطفی(ص) ایجاد شده است.

وی با اشاره به جایگاه علم در آموزه‌های اسلامی افزود: حضرت رسول(ص)، علم را گمشده مؤمن می‌داند و می‌فرماید «اطلب العلم ولو بالصین»؛ یعنی علم را طلب کنید، حتی اگر در چین باشد. علم آن‌قدر مهم است و آن‌قدر گمشده مؤمن است که باید به جست‌وجوی آن برود؛ حتی اگر لازم باشد به چین، یعنی آن سوی دنیا، برویم. همچنین در حدیث آمده است: «اطلب العلم من المهد إلی اللحد»؛ یعنی علم را از گهواره تا گور جست‌وجو کن.

علم سرمایه مشترک بشری است مرز نمی‌شناسد

رئیس هیئت مدیریت بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) با تأکید بر اینکه علم سرمایه مشترک بشری است، گفت: رسالت حضرت رسول(ص) و پیام ایشان، پیامی برای بشریت بوده، نه برای عده‌ای خاص. بنابراین، علم یک رسالت بشری است که مرز و جغرافیا نمی‌شناسد. اصولاً اندیشه و فکر مرز و جغرافیا نمی‌شناسد. برای مثال، نسبیت اینشتین یک اندیشه، فکر و نظریه بوده است. آیا می‌توانیم بگوییم این نظریه مثلاً آلمانی است؟ نه؛ این نظریه متعلق به بشریت است.

وی ادامه داد: به همین دلیل، بر تعلیم و علم‌آموزی و تکریم عالم تأکید شده و این رسالت بنیاد مصطفی است که همه این مفاهیم را در خود بگنجاند.

علم باید از حاشیه به متن بیاید

رئیس هیئت مدیریت بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) یکی از رسالت‌های این جایزه را تکریم علم و عالم دانست و گفت: زیربنای تمدن، در حقیقت، بسترسازی دانش و اندیشه است. اگر می‌خواهیم برخوردار از تمدنی باشیم، باید به دانش و اندیشه توجه داشته باشیم.

وی با تاکید بر اهمیت تکریم علم و عالم اظهار کرد: جامعه‌ای که عالم خود و علم را تکریم نکند، یعنی نسبت به آینده خودش بی‌توجه است. اگر امروز روی مسائل علمی و تکریم علما اقدام مؤثری انجام ندهیم، فردا دیگر دیر است. آینده ما دیگر دست خودمان نیست؛ آینده را برای ما می‌سازند، آنگونه که می‌خواهند، نه آنگونه که ما می‌خواهیم بسازیم. لذا جایزه مصطفی قصد دارد علم را از حاشیه به متن وارد کند.

شناسایی دانشمندان جهان اسلام

رئیس هیئت مدیریت بنیاد علم و فناوری مصطفی (ص) یکی دیگر از مأموریت‌های جایزه مصطفی را کشف دانشمندان جهان اسلام عنوان کرد و گفت: منظور از دانشمندان جهان اسلام، دانشمندانی هستند که در کشورهای اسلامی زندگی می‌کنند، اعم از مسلمان و غیرمسلمان، یا دانشمندان مسلمانی که در کشورهای غیر اسلامی زندگی می‌کنند.

وی افزود: می‌خواهیم استعدادهای ناشناخته، نه به صورت دقیق بلکه ناشناخته نسبت به ما، را شناسایی و به جامعه معرفی کنیم. در میان ۲۲ نفری که تاکنون جایزه گرفته‌اند، از بنگلادش، پاکستان، هند و کشورهای مختلف دیگر نیز برگزیده داشته‌ایم. جغرافیا نباید مانع دیده شدن این دانشمندان باشد.

صالحی یکی دیگر از اهداف بنیاد را ساختن شبکه علمی دانست و گفت: هدف فقط معرفی برندگان جایزه نیست، بلکه می‌خواهیم دانشمندان را به هم بشناسانیم تا در یک فضای هم‌افزایی، همکاری و تبادلات علمی قرار بگیرند.

تلاش برای ایجاد اعتماد به نفس علمی

رئیس هیئت مدیریت بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) هدف دیگر بنیاد را ایجاد اعتماد به نفس علمی در جامعه دانست و گفت: این اعتماد به نفس خیلی مهم است.

وی با اشاره به دستیابی ایران به غنی‌سازی ۲۰ درصد ضمن گرامیداشت یاد رهبر شهید گفت: زمانی که غنی سازی ۲۰ درصد محقق شد، ایشان این اقدام را «تحقق اراده یک ملت»‌ دانستند. وقتی ما برای رآکتور تهران به سوخت ۲۰ درصد نیاز داشتیم، دانشمندان ما، از جمله شهید شهریاری و دیگران، آستین بالا زدند و این کار را انجام دادند. آنها می‌خواستند این ۲۰ درصد را طی دو سال و نیم و با ده‌ها شرط به ما بدهند، ولی دانشمندان ما در ۱۸ ماه این کار را کردند.

صالحی این اقدام را ناشی از اعتماد به نفس دانست و گفت: ما می‌خواهیم این اعتماد به نفس را در بین جوانانمان ایجاد کنیم. تقدیر از یک دانشمند، در واقع تشویق هزاران جوانی است که دنبال یک الگو می‌گردند. اگر درست الگوسازی کنیم و الگو را درست معرفی کنیم، به جوان‌ها و نسل جدیدمان راه درست را نشان داده‌ایم و در آنها اعتماد به نفس ایجاد کرده‌ایم.

تأکید بر «علم نافع»

صالحی پیوند علم با نیازهای بشریت را نیز یکی از اهداف جایزه مصطفی دانست و گفت: جایزه مصطفی وقتی می‌خواهد کسانی را برگزیند که کار علمی مؤثر و بزرگی انجام داده‌اند، فقط به نفس آن کار نگاه نمی‌کند، بلکه به اثرگذاری آن کار نیز توجه دارد.

وی تأکید کرد: ما به دنبال علمی هستیم و می‌خواهیم علمی را ترویج و تشویق کنیم که اثرگذار باشد و در جهت برآوردن نیازهای انسانی و بشری حرکت کند.

رئیس هیئت مدیریت بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) گفت: علم فی‌ذاته مقدس است و «علّم الإنسان ما لم یعلم»؛ خداوند آن علم را به بشر بخشیده است. اما ما به دنبال علمی هستیم که نفعش به جامعه هم برسد؛ یعنی جایزه مصطفی می‌خواهد این تشویق را ایجاد کند که به دنبال «علم نافع» باشیم.

علم باید به نیازهای بشریت پاسخ دهد

رئیس هیئت مدیریت بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) با اشاره به پیوند علم با نیازهای بشریت گفت: وقتی نتیجه یک نظریه یا فرضیه را بتوانند اثبات و ثابت کنند، آن موقع این نظریه عملیاتی شده است. به همین دلیل جایزه مصطفی به پیوند علم با نیازهای بشریت توجه دارد.

به دنبال بازسازی تمدن علمی هستیم

صالحی با بیان اینکه بنیاد مصطفی به دنبال بازسازی یک تمدن علمی است، اظهار کرد: ما به دنبال بازسازی یک تمدن علمی هستیم. ما به دنبال تأکید بر تولید دانش هستیم، نه اینکه فقط مصرف‌کننده دانش باشیم. ما باید تولیدکننده علم شویم تا بتوانیم یک تمدن علمی بسازیم.

وی با اشاره به پیشینه علمی ایران گفت: ما گذشته تابناکی داشتیم، اما نمی‌توانیم فقط نگاه به گذشته داشته باشیم و به گذشته بسنده کنیم. باید از آنها الگو بگیریم و افتخار کنیم تا اعتماد به نفس پیدا کنیم.

رئیس هیئت مدیریت بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) با تاکید بر همکاری‌های بین‌المللی گفت: ما نمی‌توانیم در کشور را ببندیم و فکر کنیم خودمان در درون می‌توانیم سقف علمی و سقف اقتصادی و ... را بالا ببریم. این ممکن نیست، علم جز با تبادل با دیگران و در ارتباط با دیگران رشد نمی‌کند. 

صالحی هوش مصنوعی و کوانتوم را فناوری‌های تعیین‌کننده قرن بیست‌ویکم دانست و گفت: اگر در هوش مصنوعی و کوانتوم قدم‌های بلند برنداریم، بردگان امروزی خواهیم بود.

صالحی ادامه داد: در انتهای این قرن، می‌گویند آنهایی که قرن بیستم و اوایل قرن بیست‌ویکم بودند، چگونه بدون فناوری کوانتومی و هوش مصنوعی زندگی می‌کردند. 

رئیس هیئت مدیریت بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) در مورد پیشینه این جایزه گفت: این جایزه از سال ۱۳۹۴ شروع شد و تا ۱۴۰۴، ۶ دوره برگزار شده و ۲۲ نفر جایزه گرفتند. دوره ششم در سال ۱۴۰۲ در اصفهان بود و بقیه در تهران برگزار شد.

صالحی با بیان اینکه این جایزه می‌تواند در کشورهای دیگر نیز برگزار شود، گفت: ما خیلی علاقه‌مندیم، اینجا هم اعلام می‌کنم، که کشورهای جهان اسلام مثل عربستان، ترکیه، مالزی، اندونزی، پاکستان پیش‌قدم شوند و جایزه مصطفی را در پایتخت‌های خودشان هم برگزار کنند. ما از این استقبال می‌کنیم که فقط در ایران این جایزه برگزار نشود.

وی درباره کشورهای دارای برگزیده جایزه مصطفی نیز گفت: تاکنون دانمشندانی از کشورهای پاکستان، ایران، ترکیه، مالزی، سنگاپور، بنگلادش، هند، لبنان و اردن برنده این جایزه شده‌اند.

صالحی در خصوص برگزاری هفتمین دوره این جایزه گفت: در مرداد ۱۴۰۶، دوره جدید این جایزه برگزار خواهد شد. در این دوره نیز تمام برنامه‌های زیر مجموعه این جایزه اجرا خواهد شد.

صالحی همچنین از رونمایی سردیس سه برگزیده جایزه مصطفی خبر داد و گفت: امسال از سردیس سه برگزیده جایزه دکتر میررکنی، دکتر تونر و دکتر نذیرالدین، در پارک فناوری پردیس رونمایی خواهد شد.

وی با اشاره به «مدال رسول» اظهار کرد: علاوه بر جایزه مصطفی(ص) داریم مدال رسول نیز به دانشمندان جوان زیر ۴۰ سال داده می‌شود.

صالحی با اشاره به اینکه یکی از ۲۲ برگزیده جایزه مصطفی، جایزه نوبل گرفته است، گفت: ان‌شاءالله به یک نفر دیگر نیز این جایزه اعطا شود، چرا که در حال حاضر بحث واکسن سرطان، در دست است و اگر به نتیجه برسد احتمال دارد باز یکی از برندگان جایزه مصطفی برنده جایزه نوبل شود.