جواهریان: هویت ایرانی را با انیمیشن در ذهن کودکان تقویت کنیم

مهین جواهریان، انیماتور و کارگردان انیمیشن، درباره آثار کوتاه «دویدم و دویدم»، «زرزری کاکل زری»، «بارون میاد جر جر»، «یکی بود یکی نبود»، «بعله» و «عروسیه عروسی» که از محصولات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هستند در دسترس مخاطبان قرار گرفته‌اند، اظهار کرد: کار برای کودک بسیار سخت و کار برای کودکان خردسال به مراتب دشوارتر است؛ چراکه کودکان در این سن هنوز نمی‌توانند بسیاری از رنگ‌ها را به خوبی تشخیص دهند و حتی برخی شکل‌ها نیز برایشان قابل تشخیص نیست. به همین دلیل در پرداخت جزئیات بصری این آثار تحقیقات زیادی انجام دادیم تا بدانیم کودکان خردسال چه چیزهایی را تشخیص می‌دهند و چه چیزهایی برایشان قابل درک نیست.

این آثار، فیلم‌های موزیکال بر پایه فرهنگ ایرانی هستند

وی افزود: در ساخت ویدیوکلیپ معمولاً موسیقی در درجه نخست اهمیت قرار دارد و سپس کلیپ براساس آن ساخته می‌شود، اما روند تولید این فیلم‌های کوتاه انیمیشن چنین نبود. این آثار را می‌توان فیلم‌های موزیکالی دانست که بر پایه ادبیات فولکلور، گرافیک و موسیقی ایرانی ساخته شده‌اند و برای جذب کودکان ایرانی به این آثار، فکر و برنامه‌ریزی زیادی صورت گرفته است.

این استاد حوزه انیمیشن درباره میزان ارتباط آثارش با مخاطب گفت: نمونه‌هایی از این ارتباط را در میان مخاطبانمان داشتیم. برای مثال، مادر یکی از کودکان خردسال می‌گفت تا فیلم «بارون میاد جر جر» را برای فرزندش پخش نکند، او ناهارش را نمی‌خورد.

جواهریان ادامه داد: این ارتباط بسیار اهمیت دارد؛ چراکه ما با برقراری ارتباط مخاطب با چنین آثاری تلاش می‌کنیم هویت ایرانی را در آن کودک تقویت کنیم. آن کودک شاید نداند چه اتفاقی در ذهنش رخ داده است، اما ما هویت ایرانی بودن را در ذهن او می‌کاریم؛ آن هم با اثری که مبتذل نیست.

موسیقی و شعر فولکلور ماندگار است

وی با بیان اینکه به ماندگاری این آثار امیدوار است، اظهار کرد: فکر می‌کنم این آثار ۴۰ تا ۵۰ سال بعد هم دیدنی خواهند بود؛ چراکه هم موسیقی و هم شعر فولکلور ماندگار است.

این استاد دانشگاه افزود: تا ۶۰ یا ۷۰ سال پیش، شعرهای فولکلور ما هیچ‌گاه مکتوب نمی‌شدند و سینه‌به‌سینه از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شدند. چند دهه است که افرادی مانند صادق هدایت و شاملو به ادبیات فولکلور توجه کرده و این آثار را مکتوب کرده‌اند. بنابراین یکی از ویژگی‌های این اشعار، ماندگاری آن‌هاست و فکر می‌کنم این انیمیشن‌های کوتاه نیز به همین دلیل ماندگار خواهند شد.

شعر فولکلور به کودکان اعتمادبه‌نفس می‌دهد

جواهریان درباره انتخاب اشعار فولکلور برای آثارش گفت: این اشعار غنی و فقیر نمی‌شناسند و همه به آن‌ها دسترسی دارند، در حالی که ادبیاتی وجود دارد که تنها در اختیار طبقه‌ای خاص قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: این اشعار با دقت سروده و خوانده می‌شدند. برای مثال، وقتی مادری برای دخترش می‌خواند «دختر دارم انار و به»، شعری ساده است که هم غنی و هم فقیر آن را می‌خواند، اما ویژگی مهم دیگر این شعر آن است که از زبان مادر به دختر اعتمادبه‌نفس می‌دهد.

این انیماتور افزود: اشعار دیگری نیز داریم که درباره قد و بالای پسر است و به او اعتمادبه‌نفس می‌دهد. یا وقتی کسی برای دخترش شعری می‌خواند که برای خواستگاری از او باید شاه با لشکرش بیاید، در واقع روحیه و اعتمادبه‌نفس کودکمان را تقویت کرده‌ایم و این اتفاق کمی نیست که در شعر فولکلور به وفور دیده می‌شود.

موسیقی کودک رو به فراموشی است

وی درباره روند ساخت موسیقی این آثار گفت: کمتر کسی باور می‌کند که برای ساخت موسیقی هر کدام از این آثار با چند آهنگساز در حد اتود کار کردم و آثار را بررسی می‌کردم تا برای کودک مناسب باشند.

جواهریان با انتقاد از کم‌رنگ شدن توجه به موسیقی کودک اظهار کرد: سال‌هاست که متأسفانه کودکان ما موسیقی ندارند. کانون پرورش فکری زمانی به این موضوع توجه می‌کرد، اما مدتی است توجه به موسیقی برای کودکان کم‌رنگ شده است.

وی افزود: من در تعامل با آهنگسازهای مختلف بارها اتودهای گوناگون را گوش می‌دادم تا به گزینه مطلوب برسم. برای نمونه، برای «بارون میاد جر جر» پنج اتود زده شد و برای یک اثر دیگر حتی ۱۹ اتود آماده شد تا به نتیجه مطلوب برسیم.

برای یک انیمیشن ۸ دقیقه‌ای پنج سال زحمت کشیدیم

این کارگردان درباره زمان تولید این آثار نیز گفت: ساخت این آثار مدت زیادی طول کشید. شاید کسی این آثار را ببیند و احساس کند که خیلی راحت ساخته شده‌اند، اما واقعاً برای تولید یک اثر هشت‌دقیقه‌ای پنج سال زحمت کشیدیم. یکی از دلایل این زمان طولانی نیز به فناوری و توانایی‌های موجود در آن زمان برمی‌گردد.

جواهریان درباره نمایش این آثار در فیلم‌نت اظهار کرد: به نظرم این آثار قطعاً می‌توانند با کودکان خردسال ارتباط برقرار کنند و همان‌طور که گفتم، هویت ایرانی بودن آن‌ها را تقویت خواهند کرد. نمایش این انیمیشن‌های کوتاه در فیلم‌نت و بازخوردهایی که دریافت می‌شود، می‌تواند اطلاعات خوبی درباره تأثیر این آثار و میزان ارتباط آن‌ها با مخاطب در اختیار ما قرار دهد.

افتخار می‌کنم برای کودکان ایرانی فیلم ساختم

کارگردان انیمیشن کوتاه «یکی بود یکی نبود» در پایان گفت: برای من افتخار بزرگی در زندگی‌ام بود که می‌دیدم آثارم برای کودکان دارای معلولیت نمایش داده می‌شود و آن‌ها همراه با این آثار می‌رقصیدند و به خوبی با آن‌ها ارتباط برقرار می‌کردند.

وی افزود: در کشور ما مناطق محرومی وجود دارد که نمایش این آثار در شبکه نمایش خانگی می‌تواند فرصت تماشای این انیمیشن‌ها را برای کودکان این مناطق نیز فراهم کند.

جواهریان خاطرنشان کرد: زمانی که جوان بودیم و در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کار می‌کردیم، شاید خیلی‌ها سودای جهانی شدن و موفقیت در جشنواره‌های جهانی را داشتند و به همین دلیل بیش از هر چیز به حرف‌های خودشان توجه می‌کردند، اما من افتخار می‌کنم که تلاش کردم آثاری برای کودکان ایرانی بسازم و به سهم خودم کاری کنم که کودکان ما با فرهنگ ایرانی آشنا شوند و در شرایطی که فیلم‌های خارجی بیش از هر اثری می‌توانند توجهشان را جلب کنند، آثار ایرانی ببینند و به ایرانی بودن خود ببالند.

ستایش محمودی