آغاز ششمین فصل هنری علی رهبری در روسیه/ یاد جهانبخش کردیزاده شروهخوان گرامی داشته شد
تهران (پانا) - آغاز ششمین فصل هنری علی رهبری آهنگساز و رهبر بینالمللی ارکستر در روسیه، اجرای ارکستر جوانان «پارس زمین»، رسیتال ویولن و پیانو، کنسرت ستارگان گیتار ایران و آیین فرهنگی ـ هنری «شبشروه» با گرامیداشت یاد جهانبخش کردیزاده شروهخوان و نوحهخوان بوشهری از خبرهای امروز حوزه موسیقی هستند.
علی رهبری آهنگساز و رهبر بینالمللی ارکستر، روز شنبه (۴ مهرماه) در تالار اُپرای سرشناس «مارینسکی» سنت پترزبورگ روی صحنه میرود تا به صورت رسمی ششمین فصل فعالیت هنری خود را در این مجموعه معتبر آغاز کند.
در این کنسرت، رهبری قطعاتی از آهنگسازان بزرگ جهان از جمله واگنر، گریگ و برلیوز را رهبری خواهد کرد.
علی رهبری که با حکم والری گرگیف رهبر اسطورهای و نامدار ارکستر روسیه به عنوان «رهبر مهمان دائم» ارکستر مارینسکی منصوب شده، در پنج فصل گذشته موفق شده است با اجرای ۲۸ برنامه متنوع، اعتماد و استقبال گسترده مخاطبان و منتقدان را جلب کند. او در این مدت، طیف وسیعی از شاهکارهای موسیقی کلاسیک جهان و آثار برجسته ایرانی را به روی صحنه برده است.
علی رهبری موسیقیدان، آهنگساز و رهبر بینالمللی ارکستر متولد ۱۳۲۷ در تهران است. او پیش از این نیز سمت رهبر دایم میهمان را در ارکسترهایی همچون فیلارمونیک رادیو تلویزیون بلژیک، فیلارمونیک چک و فیلارمونیک بلگراد برعهده داشته است.
علی رهبری برای نخستین بار در فصل هنری ۲۰۲۱-۲۰۲۲، توسط والری گرگیف مدیرکل هنری مجموعه اُپرای مارینسکی، برای رهبری ۲ اثر از آثار مشهورترین آهنگسازان روسی؛ دیمیتری شوستاکوویچ و نیکولای ریمسکی کورساکف به اُپرای مارینسکی دعوت شد و بعد از این اجرا، بلافاصله به عنوان رهبر دایم میهمان اُپرای مارینسکی منصوب شد.
یکی از نقاط عطف حضور علی رهبری در اُپرای مارینسکی، فرصتسازی و معرفی هنرمندان و قطعات موسیقی ایرانی به مخاطبان بینالمللی بوده است. از جمله این همکاریها میتوان به حضور رضا فکری (خواننده تنور)؛ سه بار حضور برای اجرای قطعه «چنین گفت زرتشت»، امین غفاری (نوازنده ویولن)؛ اجرای قطعه «نوحهخوان»، آیدین اولیانسب و مهسا خراطی (نوازندگان تار)؛ دو بار اجرای قطعه «پارسی برای دو تار» و اجرای آثار فاخر ایرانی؛ اجرای «کنسرتو هارپ» اثر مهیار تفرشیپور و قطعه «رقص ایرانی» اثر مهران روحانی اشاره کرد.
اجرای ارکستر جوانان «پارس زمین» در تالار رودکی
کنسرت ارکستر جوانان «پارس زمین» به رهبری امین غفاری با اجرای قطعاتی از آثار برگزیده حوزه موسیقی کلاسیک شنبه و یکشنبه (۷ و ۸ شهریورماه) ساعت ۲۰ در تالار رودکی تهران به روی صحنه میرود.
ارکستر جوانان «پارس زمین» متشکل از گروهی از نوازندگان نوجوان و جوان است که بسیاری از آنها از برگزیدگان جشنوارههای معتبر کشور از جمله جشنواره موسیقی جوان و جشنواره موسیقی امیرجاهد هستند.
امین غفاری رهبر ارکستر جوانان «پارس زمین» که طی سالهای اخیر به عنوان نوازنده ویولن در ارکسترهای مختلف حضور پیدا کرده است، پیشتر نیز همراه با ارکستر فیلارمونیک چک شمالی در سالن اسمتانا، ارکستر مجلسی سوک در فستیوال کروملو، ارکستر سمفونیک مارینسکی به مدیریت والری گرگیف و رهبری علی رهبری، ارکستر سمفونیک کالینینگراد، ارکستر سمفونیک کاسپین در کاخ کرملین به عنوان سولیست روی صحنه رفته است.
تأسیس گروه موسیقی بینالمللی «خلیج فارس» و برگزاری چند کنسرت با این مجموعه، انتشار چندین تکآهنگ در حوزههای مختلف، حضور در ارکسترهای مختلف ملی و بینالمللی به عنوان تکنواز، حضور در فستیوال «آکادمی بینالمللی خاورمیانه» بخشی از فعالیتهای غفاری در حوزه موسیقی است.
رسیتال ویولن و پیانو در خانهموزه هایده چنگیزیان
رسیتال ویولن و پیانو با اجرای آثار آهنگسازان کلاسیک همچون یوهان سباستیان باخ، اوژن ایزایی، کومیتاس وارداپت، آرام خاچاطوریان، گریگور نارکاتسی، آلکساندر اسپندیریان سهشنبه (۲۷ مردادماه) ساعت ۲۰:۳۰ در خانهموزه هایده چنگیزیان اجرا میشود.
در توضیح این برنامه آمده است: «موسیقی ارمنی، میراثی غنی از فرهنگ، تاریخ و هویت یک ملت است؛ میراثی که در آثار آهنگسازانش، از نغمههای فولکلور تا زبان موسیقی کلاسیک، جلوهای ماندگار یافته است.
در این رسیتال، لارا نظریان و بهرخ علیقورچی با اجرای آثاری از آهنگسازان برجسته ارمنی، از نغمههای روحانی گریگور نارکاتسی تا میراث جاودان آلکساندر اسپندیریان، شما را به سفری موسیقایی میان سنت و نوگرایی دعوت میکنند.»
ستارگان گیتار ایران
کنسرت ستارگان گیتار ایران شنبه (۳۱ مردادماه) ساعت ۲۱ در فرهنگسرای ارسباران برگزار میشود. امیرشهاب خرمی (گیتار الکتریک)، دومیم صداقت (گیتارباس)، عرفان سعدی و آندره خاچیکیان (گیتارالکتریک)، یاشار مجتهدزاده (درامز) از نوازندگان این کنسرت هستند.
در توضیح این برنامه آمده است: «یک شب متفاوت با حضور سه گیتاریست و نوازنده بیس و درامز. در این برنامه، هر گیتاریست (امیر شهاب خرمی، آندره خاچیکیان و عرفان سعدی) در یک بخش اختصاصی، سه قطعه را با همراهی بیس و درام اجرا میکند. دومیم صداقت نوازنده گیتارباس و خالق آلبوم چهار سیم سه قطعه از آلبومهای خود اجرا میکند. پس از اجراهای انفرادی، نوازندگان در بخش پایانی با سه قطعه مشترک، به همنوازی، جَمینگ و بداههنوازی میپردازند. جایی که موسیقی از مرز قطعه و اجرا عبور میکند و هر لحظه میتواند یک اتفاق تازه باشد. یک شب برای شنیدن چهار نگاه متفاوت به گیتار و تجربهی موسیقی در فضای آزادِ بداهه.»
«شبشروه» در خارگ؛ شبی برای شنیدن صدای اندوه جنوب
آیین فرهنگی ـ هنری «شبشروه» همزمان با سالگرد درگذشت زندهیاد جهانبخش کردیزاده شروهخوان و نوحهخوان نامآشنای بوشهری، در سالن سینما صدف جزیره خارگ برگزار شد؛ شبی که با مثنویخوانی از اشعار مولانا آغاز شد و در ادامه، صدای شروهخوانان جنوب، یاد یکی از ماندگارترین چهرههای این عرصه را زنده کرد.
اجرای این برنامه بر عهده شاهین بهرامنژاد مجری و کارشناس فرهنگ عامه، بود و ناخدا علی ستوده، عبدالرسول حسینی و محسن سناسیری، از شروهخوانان برجسته جنوب، به شروهخوانی پرداختند. سید عبدالحمید هاشمی نیز با نوازندگی نی، شروهخوانان را همراهی کرد.
در آغاز برنامه، پس از مثنویخوانی از اشعار مولانا، بهرامنژاد با اشاره به پیشینه این آوای باستانی، شروه را چنین توصیف کرد: شروه مثل آهیست که از جگرِ نمکخورده جنوب برمیخیزد؛ بُنگِ بلندی بیتکلف و بیساز، که انگار مردی تهِ سکوتِ شب، رو به باد دریا، دوبیتیِ جدایی را دستبهسینه میسپارد به آسمان.
وی با اشاره به پیوند شروه با اقلیم جنوب افزود: چه میشود کرد؟ جنوب است، دریا هست، هُرم هست، داغی آفتاب و خولیسِ شرجی و شروه، درد را شریف میکند.
بخش مهمی از هویت شروه، در پیوند آن با شعر و دوبیتیهای شاعران و دوبیتیسرایان نامآشنای جنوب شکل گرفته است. در این میان میتوان از شاعرانی همچون فایز، مفتون، نادم، باکی و کوهی یاد کرد؛ شاعرانی که اشعارشان در حافظه شفاهی مردم جنوب و در سنت شروهخوانی جایگاهی ماندگار یافته است.
شروه در واقع تنها یک شیوه آوازخوانی نیست بلکه روایتی موسیقایی از شعر، اندوه، دلتنگی، عشق، فراق و زیست مردم جنوب است و دوبیتیهای شاعران این منطقه طی سالها، بخش مهمی از مواد شعری این آیین را شکل دادهاند. هر یک از شروهخوانان نیز در بخش ابتدایی برنامه، حدود ده دقیقه و با سبک و شیوه خاص خود به اجرای شروه پرداختند.
گردهها؛ شیوههای گوناگون شروهخوانی
در ادامه، مجری برنامه درباره «گرده»ها توضیح داد و گفت: در جنوب شروه به شیوههای متفاوتی خوانده میشود که به آن گرده میگویند. گردهها گاه نام مکان بر خود دارند؛ مانند دشتیاتی، دشتستانی، شبانکارهای، شُنبهای و چاهکوتاهی؛ گاه نام قومی خاص را یدک میکشند؛ مانند حاجیونی، جتکی و زنگی؛ و گاه به نام فرد مؤلف یا صاحب آن سبک شناخته میشوند؛ مانند عامَسین، علی کلسین، کل کَرَم، زنگویی، نجاتی، بخشی و شریفیان.
بهرامنژاد در ادامه از هر یک از شروهخوانان خواست یک گرده منحصربهفرد اجرا کنند. نخست، با یادکردی از جهانبخش کردیزاده که در ۴۱ سالگی بدرود حیات گفت، از ناخدا علی ستوده خواست «گرده بخشی» را بخواند؛ اجرایی که یاد و خاطره این شروهخوان و نوحهخوان فقید بوشهری را در سالن سینما صدف زنده کرد.
سپس با اشاره به پولاد اسماعیلی شروهخوان پیشکسوت دیار دشتی، از محسن سناسیری خواست «گرده پولاد» را اجرا کند.
در ادامه، وقتی نوبت به عبدالرسول حسینی، شروهخوان اهل شهر کاکی از دیار دشتی، رسید، مجری با یادکردی از زندهیاد محمدحسین قایدی شروهخوان نامآشنای دیار دشتی، و پس از خوانش یک دوبیتی با گویش دشتیاتی، از حسینی خواست شروهای دشتیاتی به سبک «عامسین» اجرا کند.
آغاز ششمین فصل هنری علی رهبری در روسیه/ یاد جهانبخش کردیزاده شروهخوان گرامیداشته شد
در بخش دیگری از این آیین، بهرامنژاد دو کتاب «آینه شروهسرایی» اثر زندهیاد دکتر حمیدی و «شروهسرایی در جنوب ایران» اثر زندهیاد علی باباچاهی را معرفی کرد و بر اهمیت ثبت، مطالعه و شناخت این میراث ادبی و موسیقایی جنوب تأکید کرد.
در ادامه، مجری این آیین درباره «دومندویی» توضیح داد: در آیین شروهخوانی، هنگامیکه شروهخوانان هر کدام یک دوبیتی میخوانند و رشته شروهخوانی را در ادامه به شروهخوان کناری میسپارند، در واقع یک بدهبستان راه میاندازند که آن را در اصطلاح دومندویی میخوانند.
وی «دومندویی» را اوج شروه دانست؛ جایی که شروهخوان از عمق وجودش و تا سرحد توان از حنجرهاش مایه میگذارد و این بخش از شروهخوانی را میتوان نوعی هماوردی میان شروهخوانان دانست.
آیین «شبشروه» با اجرای دومندویی گوشنواز شروهخوانان به پایان رسید؛ اجرایی که فضای سالن سینما صدف را به یکی از جلوههای زنده موسیقی و شعر جنوب بدل کرد.
این برنامه با استقبال خوب تماشاگران و مردم جزیره مقاوم خارگ همراه شد و در شرایط حساس پس از آغاز جنگ تحمیلی سوم، به یکی از برنامههای فرهنگی و هنری فاخر این جزیره تبدیل شد؛ شبی که صدای شروه، همزمان با یاد یکی از ماندگارترین شروهخوانان جنوب، در خارگ طنین انداخت و بخشی از حافظه موسیقایی، ادبی و فرهنگی جنوب را زنده نگه داشت.
ارسال دیدگاه