برگزاری نمایشگاه کتاب به صورت فیزیکی یک مانور فرهنگی در کشور بود

در روزهای شلوغ فرهنگ و ادب ایران در تهران و دیگر شهرهای کشور انتشارات امیرکبیر میزبان یک دورهمی با اهالی رسانه بود، انتشارات امیرکبیر به واسطه نزدیکی‌اش به مترو سعدی و ساختمان بلند بالایش می شناسم. برای رفتن به این انتشارات از مترو پیاده شدم و پس از خروج از مترو این بار به جای سوار شدن  به اتوبوس خیابان را رد کردم در کنار یک کیوسک روزنامه فروشی چند لحظه صبر کردم و سپس به داخل ساختمان رفتم.

در ابتدا آنچه بیشتر به چشم می آمد  قدمت این ساختمان است، ۳ آسانسور را می بینی که در کنار هم قرار گرفته است مامور حراست از من خواست به طبقه ششم این ساختمان بروم ،آسانسوری که قدیمی تر بود را انتخاب کردم و سوار بر آن شدم ازهر طبقه این ساختمان  که عبور کردم یک دوره تاریخی را در ذهنم مرور کردم از کتاب قصه های خوب برای بچه های خوب تا .... کتابهای دیگر به طبقه ششم که رسیدم از آسانسور خارج شدم و وارد ساختمانی شدم که کتابهای کوچک و بزرگ در طبقات به هم پیوسته چیده شده بودند.

دور این قفسه ها میز و صندلی چیده شده بود که دیگر همکارانم بر روی صندلی نشسته بودند، مجدالدین معلمی مدیر انتشارات امیرکبیر در راس میز نشسته بود و از اتفاقاتی که در سال گذشته برای این انتشارات افتاده بود سخن گفت او از برگزاری نمایشگاه مجازی و اینکه ای کاش نمایشگاه به صورت مجازی برگزار می شد گفت.

او درباره تأثیر رخداد‌های اخیر از جمله جنگ تحمیلی بر صنعت نشر سخن گفت و عنوان کرد با اتفاقاتی که در فضای کشور و شرایط جنگی رخ داد، صنعت نشر نیز دچار شوک شد و این شوک به حوزه نشر هم وارد شد. عملاً اسفندماه که مهم‌ترین فصل فروش کتاب است و بیشترین خرید در طول سال در آن انجام می‌شود از دست رفت.

معلمی به فروش بالای کتاب این موسسه در اسفند و فروردین اشاره کرد و گفت: نکته‌ای که برای ما بسیار شگفت‌آور بود، افزایش توجه مردم به کتاب در فروردین و اردیبهشت امسال بود؛ به‌طوری‌که در فروردین و اردیبهشت امسال، بیشترین میزان مراجعه و خرید کتاب در مقایسه با ماه‌های مختلف سال گذشته ثبت شد. حتی در برخی رصدها، فروش اردیبهشت امسال تقریباً دو برابر مدت مشابه سال گذشته بوده است.

او درباره کتابهای پرفروش این موسسه نیز اظهار کرد: از نظر موضوعی کتاب‌هایی با محوریت دفاع مقدس و به‌ویژه آثار مرتبط با رهبر انقلاب در کتابفروشی‌ها با اقبال جدی مواجه شده‌اند. حتی از یکی از ناشران بزرگ و تخصصی در این حوزه شنیدم که فروش این آثار تا حدود ۱۰ برابر سال گذشته افزایش داشته است. در مجموعه کتابفروشی‌های خود ما نیز تقریباً دو برابر سال گذشته فروش داشته‌ایم.

معلمی یکی ازعلل مهم این فروش را شرایط دسترسی به اینترنت  دانست و گفت: در مقاطعی که قطعی یا محدودیت اینترنت اتفاق می‌افتد، خرید حضوری کتاب در کتابفروشی‌ها از حالت عادی بیشتر می‌شود. البته این فقط یکی از عوامل است و مجموعه‌ای از شرایط اجتماعی در این روند مؤثر بوده است.

مدیر انتشارات امیرکبیر در نیمه سخنان خود از وضعیت صنعت نشر گله کرد و افزود: ما در حوزه عرضه کتاب دچار یک خلأ جدی هستیم. زنجیره نشر در بخش عرضه و توزیع ضعف دارد؛ بسیاری از شهر‌ها اصلاً کتابفروشی ندارند یا تعدادشان بسیار محدود است. به همین دلیل تمرکز اصلی صنعت نشر بیشتر بر تولید کتاب است تا عرضه آن.

وی به لزوم برگزاری نمایشگاه فیزیکی کتاب اشاره کرد و گفت: هر نوع نمایشگاه کتاب یا فرصت عرضه مستقیم کتاب به مردم برای ما یک اتفاق مثبت است، چون اصطکاک بین مخاطب و کتاب را افزایش می‌دهد. نمایشگاه کتاب را همیشه «بهار فرهنگ کشور» می‌دانستیم و برای آن برنامه‌ریزی جدی داشتیم.

وی با گلایه از برگزاری مجازی نمایشگاه کتاب افزود: امسال، اما دچار نوعی ابهام شدیم. به عنوان یکی از ناشران بزرگ کشور، دقیقاً متوجه نشدیم علت تغییرات در شیوه برگزاری نمایشگاه چیست. چرا نمایشگاه به شکل حضوری کامل برگزار نشد، در حالی که در برخی نهاد‌ها مانند باغ کتاب یا کانون پرورش فکری، نمایشگاه‌های حضوری برقرار بود.

معلمی با اشاره به تغییرات اعمال‌شده در نمایشگاه افزود: برای ما روشن نبود چرا مدت نمایشگاه از ۱۰ روز به ۸ روز کاهش یافت، چرا روز‌های پنجشنبه و جمعه حذف شد و چرا بن‌کتاب که هر سال به‌عنوان یارانه و مشوق خرید استفاده می‌شد، امسال حذف شد. همچنین درباره سرنوشت این یارانه‌ها و سرفصل هزینه‌کرد آنها نیز توضیح شفافی ارائه نشد. انتظار حداقلی ما این بود که در چنین تصمیم‌هایی که همه فعالان نشر در آن دخیل هستند، توضیح و شفاف‌سازی صورت بگیرد تا ناشر هم بداند بر چه اساسی تصمیم گرفته شده است.

مدیر انتشارات امیرکبیر ادامه داد: برخی از ادارات مرتبط با نشر نیز به دلیل شرایط اداری و تعطیلی‌ها در مقاطعی از سال با حداقل ظرفیت فعالیت داشتند، در حالی که فصل اصلی چاپ کتاب اسفند، فروردین و اردیبهشت است. همین مسئله باعث شد برخی کتاب‌ها در زمان مقرر اعلام وصول نشوند و امکان عرضه به‌موقع آنها در سامانه‌ها فراهم نشود.

وی با بیان اینکه با وجود این شرایط فروش کتاب در سال گذشته رشد داشته است، گفت: ما در سال گذشته تلاش کردیم رکورد تولید کتاب را جابه‌جا کنیم. با وجود تلاطم شدید قیمت کاغذ و تعطیلی‌های مقطعی، نتوانستیم به هدف ۸۰۰ عنوان برسیم، اما ۷۱۱ عنوان کتاب منتشر کردیم.

معلمی افزود: از این تعداد ۱۶۲ عنوان چاپ اول و ۵۴۹ عنوان تجدید چاپ بوده است. همچنین در بخش کودک و نوجوان در قالب برند «شکوفه» ۲۰۶ عنوان کتاب منتشر شد که ۴۵ عنوان آن چاپ اول و ۱۶۱ عنوان تجدید چاپ بوده است.

وی ادامه داد: در بخش بزرگسال نیز ۵۰۵ عنوان کتاب منتشر شد که ۱۱۷ عنوان چاپ اول و ۳۸۸ عنوان تجدید چاپ بوده است.

درپایان سخنان معلمی پذیرایی با هندوانه های قرمزی که عطش را در روزهای پایانی اردیبشت کم می‌کرد زینت مجلس خبرنگاران با مدیر انتشارات امیرکبیر شد و این نشست صمیمی به پایان رسید.