فرشاد اکتسابی در گفتوگو با پانا:
مستندساز موظف به کشف حقیقت است، نه تحمیل اندیشه
سینمای مستند آیینه شفاف جامعه است؛ آینده آن به شرایط کشور گره خورده/اگر اقتصاد و معیشت آسیب ببیند، مستند هم دوام نمیآورد
تهران (پانا) - فرشاد اکتسابی با تأکید بر مسئولیت اجتماعی مستندسازان در جامعهای با سوژههای متنوع و چالشبرانگیز، معتقد است وظیفه اصلی سینمای مستند «کشف حقیقت با نگاهی بیطرفانه» است. او در عین حال، آینده مستند در ایران را وابسته به شرایط اجتماعی و اقتصادی کشور میداند.
فرشاد اکتسابی در گفتوگو با پانا درباره تأثیرگذاری سینمای مستند گفت: «طبیعی است که تلاش یک مستندساز میتواند در فضای فکری جامعه و اندیشه مخاطبان اثرگذار باشد. اگر این تأثیر و روشنگری وجود نداشته باشد و فیلم نتواند به پرسشهای مخاطب پاسخ دهد، اساساً جذابیتی برای سازنده و بیننده نخواهد داشت.»
مسئولیت مستندساز؛ کشف حقیقت با نگاه بیطرف
وی درباره مسئولیت مستندساز در کشوری با سوژههای متنوع و پرچالش گفت: «وظیفه مستندساز کشف حقیقت از دل وقایع است. او باید از طریق دوربین خود حقیقت را بازتاب دهد، بیآنکه دروغ بگوید یا جانبدارانه روایت کند. نگاه بیطرفانه اصل اساسی کار مستندسازی است.»
اکتسابی با اشاره به نسبت ساختار و محتوا در مستند افزود: «ساختار و محتوا در تقابل با یکدیگر نیستند، بلکه در کنار هم معنا پیدا میکنند. مستند یک هنر است و هنر بدون فرم و خلاقیت، اثری خشک و غیرجذاب خواهد بود. اگر فیلم تنها به بیان مستقیم و بیواسطه اطلاعات بسنده کند، دیگر یک اثر هنری محسوب نمیشود.»
خطر در مستندسازی وجود دارد، اما...
این مستندساز درباره دشواریها و خطرات حرفه خود گفت: «مستندسازی حرفهای است که میتواند با خطر همراه باشد، اما شخصاً خاطرهای از موقعیتی که جانم به خطر افتاده باشد در ذهن ندارم. هر پروژه سختیهای خاص خود را دارد، اما خوشبختانه تاکنون اتفاق جدی برایم رخ نداده است.»
تجربهگرایی در هر فیلم
اکتسابی تأکید کرد: «همواره تلاش کردهام هر فیلمم تجربهای تازه باشد و بیان روایی خاص خود را داشته باشد. از جمله آثاری که برایم جذاب بوده، مستند «بین ما آلاله» درباره زندگی یک زن و همچنین مجموعه تاریخی «همراه با فرات» است که برای خود من نیز اثری دوستداشتنی محسوب میشود.»
وی درباره بازخورد مخاطبان گفت: «وقتی مستندی مورد توجه و تحسین قرار میگیرد، انرژی مضاعفی به من میدهد. در مقابل، اگر اثری با استقبال مواجه نشود، تلاش میکنم ضعفها را در کار بعدی برطرف کنم. فیلم برای مخاطب ساخته میشود و طبیعی است که نظر او اهمیت داشته باشد.»
چشمانداز اجتماعی و آینده مستند
این کارگردان درباره آینده اجتماعی کشور و تأثیر آن بر سینمای مستند تصریح کرد: «آینده مستند در ایران به شرایط کلی کشور وابسته است. اگر وضعیت اقتصادی و اجتماعی پیچیدهتر شود، طبیعی است که بر فعالیتهای فرهنگی نیز تأثیر بگذارد. مستندسازی حرفهای پرهزینه است و وقتی مردم درگیر مسائل معیشتی هستند، طبیعتاً فرصت و حوصله کمتری برای تماشای مستند خواهند داشت.»
با این حال، اکتسابی نقش پلتفرمهای مجازی را مثبت ارزیابی کرد و گفت: «در گذشته، بستر اصلی نمایش مستند تلویزیون بود که به دلیل ملاحظات خاص خود محدودیتهایی داشت. امروز پلتفرمهای اینترنتی فضای بازتری فراهم کردهاند و با توجه به تغییر الگوی مصرف رسانهای، میتوانند نقش مؤثری در دیده شدن مستندها ایفا کنند.»
مستند، سکوی پرتاب به سینمای داستانی نیست
وی در توصیه به مستندسازان جوان اظهار کرد: «بسیاری از جوانان مستند را بهعنوان سکوی پرتابی برای ورود به سینمای داستانی انتخاب میکنند، در حالی که ساخت مستند به مراتب پیچیدهتر و دشوارتر از فیلم داستانی است. مستند نباید صرفاً دستگرمی یا مرحلهای برای رسیدن به جای دیگر باشد. هر شاخهای از سینما جایگاه و هویت مستقل خود را دارد.»
اکتسابی در پایان تأکید کرد: «مستندسازان جوان اگر وارد این عرصه میشوند، باید با علاقه و باور واقعی به سینمای مستند قدم بگذارند، نه صرفاً به امید رسیدن به مرحلهای دیگر.»
فاطمه آبروش
ارسال دیدگاه