غدیر؛ پایان سفر نبوت، آغاز مسیر امامت

غدیر خم، در روز هجدهم ذی‌الحجه، آخرین ایستگاه سفر حجةالوداع پیامبر اسلام بود. جمعیت عظیمی که از مناسک حج بازمی‌گشتند، در این بیابان سوزان متوقف شدند تا پیامی دریافت کنند که به تعبیر مفسران، بدون آن، رسالت ناقص می‌ماند.

آیه معروف «یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ» در همین مکان نازل شد. پیامی که پیامبر تا آن لحظه از ابلاغ آن هراس داشت. هراس نه از ضعف، بلکه از واکنش مردمی که شاید آماده شنیدن این حقیقت نبودند.

اما فلسفه غدیر چیست؟ چرا این رویداد اینقدر اهمیت دارد؟

به باور من، غدیر فقط معرفی یک جانشین نبود. غدیر، «نظریه ادامه‌دار بودن هدایت» پس از پیامبر بود. اسلامی که با رحلت رسول خدا (ص) به پایان نمی‌رسد، بلکه با امامت ادامه پیدا می‌کند. غدیر به مسلمانان می‌گوید: دین فقط یک کتاب و یک پیامبر نیست؛ دین یک جریان زنده و مستمر است که برای هر عصری راهنما دارد.

از سوی دیگر، غدیر سند «نظریه ولایت» در اندیشه شیعه است. ولایت نه به معنای حکومت صرف، بلکه به معنای مرجعیت علمی، معنوی و سیاسی پس از پیامبر. غدیر به جامعه اسلامی یادآوری می‌کند که پس از رسول خدا، امت نباید سرگردان بماند و هرکس خود را به عنوان رهبر معرفی کند.

غدیر سرآغاز اندیشه‌ای است که شیعه را از دیگر مذاهب اسلامی متمایز می‌کند. اندیشه «امامت» به جای «خلافت»؛ اندیشه «نص» به جای «انتخاب»؛ اندیشه «استمرار هدایت» به جای «بسته شدن باب هدایت».

عید غدیر برای یک مسلمان شیعه فقط یک روز شادی نیست. یادآوری یک مسئولیت است: مسئولیت تمسک به «ثقلین» (کتاب و عترت) و مسئولیت شناخت امام زمان خود. به عبارت دیگر، غدیر پایان سفر نبوت نیست؛ آغاز مسیر امامت است. مسیری که هنوز ادامه دارد و تا آخرالزمان ادامه خواهد داشت.