پانا از آخرین وضعیت پیگیری پرونده مدرسه شجره‌طیبه گزارش می‌دهد؛
پرونده حقوقی میناب؛ از صدور کیفرخواست ۱۲ جلدی تا تشکیل جبهه مشترک بین‌المللی علیه عاملان جنایت
تهران (پانا) - با تکمیل پرونده ۲ هزار و ۶۰۰ صفحه‌ای و ثبت نخستین شکایت رسمی در مراجع صالح بین‌المللی، فرآیند دادخواهی علیه آمران و عاملان آمریکایی و صهیونیستیِ حمله به دبستان «شجره‌طیبه» میناب وارد فاز عملیاتی شده است.
جنایتی هولناک که در جریان آن ۱۶۸ دانش‌آموز ۶ تا ۱۲ ساله و ده‌ها تن از کادر آموزشی بر اثر شلیک پیاپی موشک‌های هدایت‌شونده به شهادت رسیدند و اکنون با اخذ وکالت رسمی از بازماندگان و کارشناسی ادوات برجامانده، زنجیره مسئولیت فرماندهی نظامی و کمپانی‌های تسلیحاتی در دادگاه‌های بین‌المللی هدف پیگرد قرار گرفته است.
هدف‌گیری سه‌باره یک دبستان
بررسی‌های میدانی و شواهد گردآوری‌شده از ابعاد فاجعه نشان می‌دهد، در ساعات اولیه حمله نظامی و حوالی ساعت ۱۱:۲۰ روز نهم اسفند، مدرسه ابتدایی شجره‌طیبه شهرستان میناب در حالی که ۳۶۰ دانش‌آموز خردسال و کادر آموزشی در آن حضور داشتند، هدف حملات سنگین موشکی قرار گرفت. بر اساس گزارش‌های تخصصی دادستانی، این مرکز آموزشی نه یک بار، بلکه سه نوبت متوالی و با فاصله زمانی هدف اصابت موشک‌های هوشمند قرار گرفته است؛ اقدامی که نه‌تنها شهادت ۱۶۸ دانش‌آموز و ۲۶ معلم را رقم زد، بلکه در جریان حملات مجدد، حتی نیروهای امدادی و درمانی حاضر در صحنه نیز به شهادت رسیدند.
شدت موج انفجار و استفاده از تسلیحات سنگین موجب تخریب کامل سازه و آسیب فاحش انسانی شد؛ به‌گونه‌ای که فرآیند تفحص، تطبیق ژنتیکی و شناسایی بقایای پیکرهای پاک کودکان ماه‌ها به طول انجامید. مستندات حاکی از آن است که این واحد آموزشی از سال ۱۳۹۴ با کاربری کاملاً مدنی و آشکار فعال بوده و حمله به آن، مصداق آشکار نقض اصول سه‌گانه حقوق بین‌الملل بشردوستانه یعنی «تفکیک»، «تناسب» و «احتیاط در حمله» محسوب می‌شود.
پرونده‌ای در ۱۲ جلد و ۲۶۰۰ صفحه؛ عبور از ۴ مرحله نقشه راه ۸ گانه
دستگاه قضایی با هماهنگی نهادهای دیپلماتیک و کارشناسی، یک استراتژی جامع هشت‌مرحله‌ای را برای دادرسی این جنایت تدوین کرده است. بر اساس آخرین اقدامات اعلام‌شده:
تشکیل پرونده و صدور کیفرخواست: پرونده قضایی این فاجعه در ۱۲ جلد و بیش از ۲ هزار و ۶۰۰ صفحه مستندسازی شده و پس از صدور کیفرخواست رسمی، علاوه بر دادگاه‌های داخلی، به شعبه ۵۵ دادگاه بین‌المللی ارسال شده است.
مستندسازی استاندارد سلاح‌ها: قطعات، ترکش‌ها و بقایای موشک‌های هوشمند اصابت‌کرده با نظارت پلیس علمی و بازرسان فنی مطابق با پروتکل‌های دادرسی جهانی پلمب و نگهداری شده است تا ردپای قطعی سازندگان و تجهیزکنندگان مشخص شود.
شکست روایت انکار: به اذعان مسئولان پرونده، با ارائه شواهد انکارناپذیر میدانی، سناریوی اولیه متجاوزان مبنی بر خطای غیرعمدی یا روایت‌سازی‌های متقابل به‌طور کامل باطل شده و بررسی‌ها نشان می‌دهد هدف‌گیری این کودکان کاملا عامدانه و مصداق رفتارهای جنایت‌کارانه سازمان‌یافته بوده است.
پیشرفت روند پیگیری: تاکنون ۴ مرحله شامل پاک‌سازی، راستی‌آزمایی مستندات، شکست روایت انکار و بازگشایی پرونده‌های کیفری رسمی طی شده و مراحل بعد شامل صدور کیفرخواست‌های بین‌المللی، شناسایی آمران در سطوح بالای فرماندهی، بازداشت، محاکمه و اجرای احکام جبران خسارت خواهد بود.
نبرد حقوقی چندوجهی؛ پیگرد شرکت‌های تسلیحاتی و وکالت بین‌المللی
برخلاف رویه‌های متداول که صرفا به صدور بیانیه‌های دیپلماتیک بسنده می‌شود، پرونده میناب بستری برای یک دادخواهی گسترده عملیاتی شده است:
طرح دعوی علیه شرکت‌های تامین‌کننده: در شکایات تنظیم‌شده، علاوه بر مقام‌های ارشد سیاسی و نظامی کشورهای متخاصم، کمپانی‌های زنجیره تسلیحاتی که سلاح‌های هدایت‌شونده را در اختیار متجاوزان قرار داده‌اند نیز به عنوان طرف دعوی وارد پرونده شده‌اند تا مشمول پرداخت خسارات مادی، معنوی و تنبیهی شوند.
تدوین دکترین «زنجیره مسئولیت» و انتشار آثار مستند: کارشناسان ارشد حقوقی با تکیه بر پژوهش جامع «زنجیره مسئولیت»، مبانی انتساب جرم به سطوح مختلف فرماندهی را تدوین کرده‌اند. همچنین مجموعه پژوهشی و بین‌المللی «از میناب تا لاهه» به زبان‌های فارسی و انگلیسی منتشر و در اختیار رسانه‌ها و حقوقدانان خارجی قرار گرفته و بالغ بر ۷۰۰ صفحه از مواضع و فرمان‌های رسمی حاکمان آمریکا نیز با تطبیق حقوقی به‌عنوان سند جرم ضمیمه شده است.
مشارکت حقوقدانان خارجی و اخذ وکالت رسمی: با اخذ وکالت رسمی از بیش از ۱۳۰ خانواده شهید، کارگروه‌های تخصصی با همراهی وکلای بین‌المللی از کشورهای مختلف فعال شده‌اند تا صلاحیت محاکم فرامرزی و کشورهای دارای «صلاحیت جهانی» را برای بازداشت و پیگرد آمران فعال کنند.
فشار در دو سطح دیپلماتیک و افکار عمومی جهان
در بعد فراملی، این فاجعه وجدان بیدار نهادهای مستقل را به واکنش واداشته است:
نشست‌های بین‌المللی و منطقه‌ای: این پرونده اخیرا در بیست‌وسومین نشست دادستان‌های کل سازمان همکاری شانگهای و سازوکارهای سازمان همکاری اسلامی (OIC) با درخواست صریح برای ایجاد دادگاه‌های مشترک و سازوکار ویژه مستندسازی جنایات جنگی مطرح شده است. همچنین با پیگیری‌های وزارت امور خارجه، ابعاد این فاجعه در نشست ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل مورد بررسی قرار گرفت.
کارزار جهانی نخبگان: بیش از هزار چهره برجسته علمی، سیاسی، حقوقی و فعالان حقوق بشر از سراسر جهان با امضای یک دادخواست بین‌المللی خطاب به دادستان دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) و شورای امنیت، خواستار تحقیق بی‌طرفانه و محاکمه آمران حمله به این مرکز آموزشی شده‌اند.
انعکاس صدای بازماندگان: نامه‌نگاری‌ها و روایت‌های تکان‌دهنده کودکان بازمانده از همکلاسی‌های شهیدشان، انفعال نهادهای مدعی و استفاده ابزاری قدرت‌ها از سازوکار وتو را در برابر آزمونی تاریخی قرار داده و به محور مطالبات رسمی دستگاه دیپلماسی برای پاسخگو کردن عاملان تبدیل شده است.
پرونده دبستان شجره‌طیبه میناب دیگر یک پرونده محلی نیست؛ مستندسازی قطعات موشک‌ها، ثبت اعترافات و تدوین گزارش‌های فنی، آن را به سنگین‌ترین پرونده نقض حقوق کودک در منازعات مسلحانه قرن حاضر تبدیل کرده است. هرچند وتوی شورای امنیت مانعی همیشگی برای تحقق عدالت در سیستم ملل متحد بوده است، اما بهره‌گیری از اصل صلاحیت جهانی دادگاه‌ها، شکایت در مراجع داوری مدنی و تعقیب جزایی شرکت‌های تسلیحاتی نشان می‌دهد که فرآیند دادخواهی تا زمان محاکمه قطعی مسببان، در دادگاه‌های داخلی و بین‌المللی متوقف نخواهد شد.
ارسال دیدگاه