استادی، پژوهشگر در گفتوگو با پانا تاکید کرد:
دشمن میکوشد مقاومت را پرهزینه و بینتیجه نشان دهد/ باید قدرت تشخیص جامعه را تقویت کنیم
تهران (پانا) - یک پژوهشگر مطالعات فرهنگی با اشاره به چالشهای هویتی در عصر رسانههای نوین گفت: در شرایط کنونی مهمترین مسئله، هویت است و جنگ امروز بیش از آنکه در میدان نظامی باشد، در ذهنها و روایتها جریان دارد؛ برای صیانت از هویت ملی باید روایتهای امیدبخش و هویتساز را با زبان هنر، فناوری و رسانههای نوین بازآفرینی کرد.
محمدجواد استادی در گفتوگو با پانا با اشاره به چالشهای پاسداری از هویت ملی در عصر جهانی شدن و رسانههای نوین اظهار داشت: در شرایط کنونی، مهمترین مسئله هویت است و همه بحرانهای فرهنگی، در نهایت ریشه در بحران هویتی دارند لذا جنگ امروز تنها در میدان نظامی نیست؛ بلکه در ذهنها جریان دارد. دشمن تلاش میکند ذهنیت، احساسات و دریافت عمومی جامعه را مدیریت کند تا ما جهان را آنگونه ببینیم که او میخواهد.
وی با بیان اینکه در جنگ شناختی، هدف اصلی، تغییر قدرت تشخیص ملتها است، افزود: اگر ملت نتواند میان دوست و دشمن تمایز قائل شود، هویت خود را از دست میدهد. استعمار امروز، استعمار مجازی است؛ استعمار ذهن و معنا لذا رسانههای نوین، مرزهای جغرافیایی را بیاثر کردهاند و فرهنگی جهانی را ترویج میکنند که در آن نظام سرمایهداری، فرهنگها را همسان و مستقلبودن را هزینهدار نشان میدهد.
استادی ادامه داد: نظام سلطه به دنبال جهانیسازی فرهنگی است؛ نظمی که در آن ارزشهای اختصاصی ملتها رنگ ببازد و همه انسانها تحت الگوی واحد تمدن غربی و سرمایهداری قرار گیرند و در این ساختار، موفقیت فقط در چارچوب الگوهای زیست غربی تعریف میشود و نتیجه آن، از خودبیگانگی نسل جوان و سستی در باور به ظرفیت تمدن ایرانی اسلامی است.
وی افزود: این همان استعمار نرم است که برخلاف توپ و تفنگ، از طریق رسانه و جذابیت تصویری عمل میکند و وقتی رسانه تصویر زندگی مطلوب را فقط در قالب فرهنگ غربی نمایش میدهد، در ذهن جوانان فاصلهای عاطفی و هویتی با میراث فرهنگی خودشان شکل میگیرد؛ و در نهایت، باور به خویشتن تضعیف میشود.
این پژوهشگر مطالعات فرهنگی در بخش دیگری از صحبتهای خود تصریح کرد: امروز در دل جنگ روایتها زندگی میکنیم و روایتها بنیان شکلگیری افکار عمومیاند. دشمن با روایتسازی هدفمند، تلاش دارد مقاومت را به مفهوم هزینهزا تبدیل کند تا ملتها احساس کنند پایداری در برابر ظلم، بینتیجه و زیانبار است لذا آنها میخواهند هویت ایرانی را در جهان منزوی جلوه دهند؛ گویی ایرانیبودن، یادگار گذشته و بیکارکرد است.
استادی افزود: در چنین شرایطی، رسالت فرهنگی ما بازسازی روایت ملی است. باید با ارتقای سواد رسانهای و استفاده از زبان هنر و فناوری، روایت اقتدار، استقامت و امید را بازآفرینی کنیم و اگر نتوانیم مفهوم مقاومت را در قالبی زیبا، جذاب و امیدبخش بازگو کنیم، میدان ذهنی جامعه را واگذار کردهایم.
وی با اشاره به پدیده تکهتکه شدن هویت گفت: فضای مجازی، هویتها را جزیرهای کرده است؛ افراد به جوامع کوچک و پراکنده دیجیتال تقسیم شدهاند. بنابراین این وضعیت اگر هدایت نشود، میتواند انسجام ملی را خدشهدار کند؛ اما در عین حال، با مدیریت هوشمندانه میتواند به فرصت تبدیل شود. ما میتوانیم از همین تنوع برای تحقق وحدت در کثرت بهره ببریم؛ یعنی اجزای متفاوت جامعه را حول هدفی تمدنی سامان دهیم.
مدیر کلانپروژه مکتب هنر رضوی در ادامه اظهار داشت: برای صیانت از هویت ملی باید به مفهوم سوژه فعال تمدنی بازگردیم؛ یعنی ملتی که خود تولیدگر معنا، فرهنگ و روایت است، نه فقط مصرفکننده آن. نخستین گام، پذیرش واقعیت جنگ تمدنی است و امروز جامعه ما در موضع مصرفکننده رسانه قرار دارد، در حالی که باید به جایگاه تولیدگری اثرگذار برسد و ساخت محتوای هویتساز با زبان جهانی و هنری، حیاتیترین نیاز امروز ما است.
وی تاکید کرد: برای دنیا باید با زبان هنر سخن گفت. ما اگر قهرمانان ملی و شهدای مقاومت را در قالب کمیک، انیمیشن، بازی یا فیلمهایی با استاندارد جهانی بازنمایی کنیم، جهان به قدرت نرم ایران پی خواهد برد.
استادی با اشاره به اینکه دشمن میخواهد هویت ایرانی را پدیدهای منقرضشده جلوه دهد، گفت: باید نشان دهیم هویت ایرانی نه یادگاری از گذشته، بلکه نگاهی به آینده است. ریشه در تاریخ دارد، اما جهتش رو به افق تمدن نوین اسلامی است و ایران و اسلام از یکدیگر تفکیکناپذیرند؛ این همان پیوندی است که در سدهها شکل گرفته و امام شهید ما آن را با مفهوم تمدن اسلامی ایرانی تبیین کردند.
وی افزود: وقتی از ایران امامرضایی سخن میگوییم، سخن از یک واقعیت تاریخی و فرهنگی است؛ یعنی آمیختگی اندیشه اهلبیت(ع) با روح این سرزمین. باید به نسل جوان نشان دهیم که ایرانی بودن و مسلمان بودن، عین مدرن بودن است، نه در تضاد با آن.
این پژوهشگر با تاکید بر نقش اعتماد مردم در پایداری فرهنگی گفت: صیانت از هویت ملی پروژهای از بالا به پایین نیست؛ باید با مشارکت مردم و از درون جامعه شکل گیرد و وقتی صداقت و شفافیت در ارتباط نهادهای فرهنگی و مردم تقویت شود، هیچ رسانه بیگانهای نمیتواند بذر بیاعتمادی بکارد.
وی یکی از الزامات این مسیر را نهضت روایتگری فرهنگی واقعیتها دانست و بیان کرد: ما باید موفقیتهای علمی، نظامی و فناوری کشور را ترجمه فرهنگی کنیم؛ نه به زبان آمار خشک، بلکه به زبان هنر، ادبیات و تصویر. پیام ما میتوانیم باید در قالب اثر هنری و رسانهای بازتاب یابد تا جوان ایرانی احساس غرور و قدرت کند.
استادی در پایان گفت: هویت ایرانی شبیه ققنوسی است که در آتش چالشها میسوزد اما دوباره زاده میشود و شهادت و مقاومت، نشانه ضعف نیست بلکه نماد بلوغ تمدنی ملت ایران است. لذا هر تلاش دشمن برای تحریف یا تضعیف این هویت، تنها به استحکام بیشتر آن خواهد انجامید. ما از میان همین شعلهها، با ایمان، هنر و روایتگری، جهان را دوباره از دریچه تمدن ایرانی اسلامی خود خواهیم دید.
خبرنگار: محدثه رمضانی
ارسال دیدگاه