واکاوی ابعاد قطعنامه ضدایرانی شورای حقوق بشر در گفتوگوی پانا با تحلیلگر مسائل بینالملل؛
کریمی: قطعنامه شورای حقوق بشر علیه ایران سیاسی، گزینشی و فاقد آثار حقوقی صریح و مشخص است/ هدف، اجماعسازی علیه ایران است
شورای حقوق بشر در قبال ایران براساس یک رویه دوگانه عمل کرده است
تهران (پانا) - رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی با انتقاد از تصویب قطعنامه اخیر شورای حقوق بشر سازمان ملل علیه ایران، این اقدام را سیاسی، مبتنی بر رفتار دوگانه و در تضاد با اصول منشور ملل متحد دانست و تاکید کرد که این قطعنامه با نادیده گرفتن نقش مداخلات خارجی، صرفا با هدف افزایش فشار و اجماعسازی بینالمللی علیه ایران صادر شده و فاقد آثار حقوقی صریح و الزامآور است.
در متن قطعنامه، ضمن طرح ادعاهایی درباره وضعیت حقوق بشر در ایران، از تهران خواسته شده است با سازوکارهای شورای حقوق بشر همکاری کند و اقداماتی را که به ادعای بانیان قطعنامه محدودکننده حقوق شهروندان است، متوقف سازد. در بخشی از این قطعنامه همچنین بر تداوم پیگیریهای حقوقبشری شورای حقوق بشر درباره ایران تاکید شده و به شکل ادعایی، تمدید ماموریت هیات حقیقتیاب و گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر برای ادامه جمعآوری اطلاعات و ارائه گزارشهای بعدی مطرح شده است. نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران نزد دفتر سازمان ملل متحد در ژنو نیز، با صدور بیانیهای، قطعنامه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد درباره کشورمان را سیاسی و مردود خواند.
غلامرضا کریمی در گفتوگو با پانا در پاسخ به این سوال که تا چه اندازه میتوان قطعنامههای شورای حقوق بشر را تحت تاثیر ملاحظات سیاسی دولتهای بانی دانست و این مسئله چه اثری بر اعتبار و کارآمدی این شورا در نظام بینالملل دارد؟ اظهار داشت: «شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد یکی از نهادهای مهم حقوق بشری جهان است که در اجماعسازی پیرامون وضعیتهای خاص کشورها تاثیرگذاری بالایی دارد. البته در مورد ایران، در گذشته نیز روال بر این بوده که با توجه به اینکه کانادا و برخی از کشورهای غربی مدعی ارائه پیشنویس قطعنامه علیه ایران بودند، در تمامی موارد این قطعنامهها به تصویب میرسید و ایران بهعنوان ناقض حقوق بشر مطرح میشد.»
شورای حقوق بشر در قبال ایران براساس یک رویه دوگانه عمل کرده است
وی ادامه داد: «در مورد تحولات اخیر نیز این قطعنامه با ۲۵ رأی موافق و ۷ رأی مخالف تصویب شده است، اما بهطور کلی مشهود است که در طول دو دهه گذشته شورای حقوق بشر سازمان ملل براساس یک رویه دوگانه و رفتار گزینشی در قبال ایران عمل کرده است. این در حالی است که موارد نقض گسترده حقوق بشر در اقصی نقاط دنیا بهصورت فراگیر وجود دارد، اما نوع رویکرد و جهتگیری بانیان قطعنامه علیه ایران نشان میدهد که ملاحظات سیاسی در آن برجسته است و همین مسئله بهنوعی کارآمدی و اعتبار این شورا را زیر سوال برده است.»
استاد روابط بینالملل دانشگاه خوارزمی اضافه کرد: «بههرحال، بدیهیترین اصول منشور ملل متحد، از جمله به رسمیت شناختن حق حاکمیت کشورها و منع مداخله در امور داخلی آنها، عملا از طریق چنین قطعنامههایی بیاعتبار میشود.»
در قطعنامه به نقش آمریکا و اسرائیل در بحران ایران اشارهای نشده است!
کریمی تصریح کرد: «درست است که تحولات غمانگیزی در ایران اتفاق افتاده و طبیعی است که شورای حقوق بشر سازمان ملل به این موضوع ورود کند، چراکه در حیطه تخصصی آن قرار دارد؛ اما نوع جهتگیری بهگونهای است که بدون توجه به عوامل و ریشهها و بدون در نظر گرفتن اینکه چه کشورهایی در بحران داخلی ایران نقشآفرین بودهاند و چگونه برخی کشورها مانند آمریکا و اسرائیل مداخله موثر داشتهاند، هیچ اشارهای به این مسائل در قطعنامه نشده است. در مقابل، صرفا به عملکرد دولت پرداخته شده، در حالی که دولت و نیروهای نظامی و انتظامی غافلگیر شدند و جمع زیادی از آنها به شهادت رسیدند. با این حال، اراده حاکم بر قطعنامههای حقوق بشری که عمدتا در اختیار کشورهای غربی است، معطوف به این است که بتوانند به شکلگیری اجماع بینالمللی علیه ایران کمک کنند.»
با رویکردهای ترامپ نظم حقوق بینالملل جهانی زیر سوال رفته است
رئیس دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی در ادامه تاکید کرد: «با توجه به رویکردهایی که ترامپ در سطح بینالمللی اتخاذ کرده، عملا نظم حقوق بشری و اساسا نظم حقوق بینالملل جهانی که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفته بود، بهشدت زیر سوال رفته است. ترامپ به هیچیک از سازوکارهای بینالمللی، بهویژه آنهایی که تحت تاثیر سازمان ملل متحد هستند، توجهی ندارد و منافع کشور خود را بیمهابا پیش میبرد؛ بنابراین شاهد افت و نزول شکلگیری نرمهای حقوق بینالمللی در سطح نظام بینالملل هستیم که این مسئله بسیار تاثیرگذار است.»
دانشیار روابط بینالملل اضافه کرد: «علاوه بر این، به لحاظ منطقهای نیز خاورمیانه دچار عدم تعادل و بیثباتی گسترده شده است. حملهای که اسرائیل به نوار غزه انجام داد، منجر به کشته شدن بیش از هفتاد هزار نفر شد و همزمان، نوع حملاتی که به سوریه، لبنان و سایر کشورهای منطقه صورت گرفته، بیثباتی منطقه را افزایش داده است. با توجه به تهدیداتی که ترامپ علیه ایران مطرح کرده و تحولات اخیر در روزهای ۱۸، ۱۹ و ۲۰ دیماه، صدور این قطعنامه عملا به بیثباتی و عدم تعادل در منطقه دامن میزند.»
این قطعنامه فاقد آثار حقوقی صریح و مشخص است
کریمی گفت: «طبیعی است که کشورهای اروپایی و خود آمریکا تهدیدات لفظی خود را علیه ایران افزایش دهند، اما بهطور کلی صدور این قطعنامه کمکی به تثبیت وضعیت نهادهای حقوق بشری بینالمللی نخواهد کرد. این اقدام در واقع نوعی دخالت آشکار در وضعیت داخلی ایران است و برای افکار عمومی جهان نیز تقریبا روشن شده که ارادهای جدی از سوی آمریکا و حتی اسرائیل برای مداخله مستقیم در امور داخلی ایران و تضعیف نظام سیاسی مستقر در کشور وجود داشته است؛ امری که ناقض بسیاری از اصول صریح منشور ملل متحد محسوب میشود. از اینرو، این قطعنامه بیشتر با هدف افزایش فشارها بر ایران و شکلدهی به یک اجماع بینالمللی علیه ایران صادر شده و فاقد آثار حقوقی صریح و مشخص است.»
پرویز پیکری
ارسال دیدگاه