وقتی «پاستور» به احترام «دانشگاه» تمام‌قد ایستاد

دکتر محمدرضا عارف، مردی که هنوز هم می‌توان طنینِ گچ و تخته‌سیاه را در کلامش شنید، این بار نه برای یک سخنرانیِ گذرا، که برای «گفت‌وگویی بی‌واسطه» به میان سرآمدان آموزشی کشور آمد. زمان برای او در این جلسه، نه یک محدودیت، که فرصتی برای بازگشت به ریشه‌ها بود؛ دو ساعت و نیم  حضور مستمر، نشان از دولتی داشت که «دانشگاهی بودن» را نه یک شعار، که شناسنامه خود می‌داند.

دولتِ چهاردهم؛ بازگشت به آغوش نخبگان

از همان روزهای انتخابات، دولت چهاردهم به عنوان دولتی معرفی شد که قلبش در دانشگاه می‌تپد. معاون اول که خیلی ها او‌ را از سالیان دور اهل گفت و گو می شناسند، این بار هم با صراحتی تحسین‌برانگیز، سفره دولت را پیش پای دانشگاهیان پهن کرد و از آن‌ها خواست که به جای تماشاچی بودن، معمارِ آینده باشند. او با تأکیدی که بوی اعتماد می‌داد، اعلام کرد که دولت آمادگی دارد نه تنها امکانات و ظرفیت‌ها، بلکه حتی «اسناد طبقه‌بندی‌شده» را در اختیار نخبگان قرار دهد. این یک پیام روشن داشت: برای حل مسائل کشور، دیگر هیچ درِ بسته‌ای برای دانشمندان وجود نخواهد داشت؛ چرا که علم، کلیدِ قفل‌های زنگ‌زده‌ی بروکراسی است.

از کلاس درس تا سفره مردم

عارف در سخنانش، با مرورِ هوشمندانه چهار دهه مسیر آموزش عالی، دانشگاه را به سمت «نسل چهارم و پنجم» هدایت کرد. او با بیانی روشن پیوندِ میان «فرمول‌های علمی» و «رفاه خانواده‌ها» را ترسیم نمود. در نگاه او، علم زمانی مقدس است که در خدمت اقتصاد ملی و امنیت کشور باشد. او بر این باور است که اگر موتورِ توسعه علمی درست بچرخد، قطارِ پیشرفت در سایر حوزه‌ها نیز به حرکت درخواهد آمد.

هوش مصنوعی با طعم اخلاق و هویت

بخش جذاب روایت او، جایی بود که به مرزهای دانش رسید. عارف با قاطعیت از هدف‌گذاری برای «رتبه تک‌رقمی جهانی در هوش مصنوعی» سخن گفت، اما با یک شرط بزرگ: «فناوری نباید از علم و اخلاق پیشی بگیرد.» او معتقد است هوش مصنوعیِ مطلوب ما، آن است که ریشه در هویت ایرانی-اسلامی داشته باشد و به جای جایگزینیِ انسان، در خدمتِ کرامت انسانی قرار گیرد.

مأموریت ویژه: دانشگاه به مثابه دیده‌بان جامعه

شاید حساس‌ترین بخش این نشست، مأموریتی بود که معاون اول به دانشگاهیان سپرد؛ او از آن‌ها خواست که با نگاهی پژوهشی و دقیق، به «آسیب‌شناسی وقایع اخیر» بپردازند. این یعنی دولت به دنبال حقیقت است و دانشگاه را بهترین مرجع برای تحلیلِ دردهای جامعه و ارائه راهکارهای پیشگیرانه می‌داند تا مسیر آینده، نه بر اساس حدس و گمان، که بر پایه پژوهش هموار شود.

پایانی که یک آغاز بود

در کنار او، وزیر علوم نیز از هوشمندسازی آموزش و روزآمدسازی اساتید گفت تا پازلِ «دولتِ دانشگاهی» کامل شود. مراسم تجلیل از سرآمدان آموزشی، با اهدای لوح به پایان رسید، اما آنچه در فضای تالار باقی ماند، یک عهدِ دوطرفه بود: دولتی که تمام‌قد از نخبگان حمایت می‌کند و دانشگاهی که مسئولیتِ سنگینِ رفاه، امنیت و پیشرفت کشور را بر دوش می‌گیرد. امروز ثابت شد که «دولت دانشگاهی» و «دانشگاه مسئولیت‌پذیر»، دو بالِ یک پرنده‌اند که برای اوج گرفتن ایران، به یکدیگر نیاز مبرم دارند.