پیامدهای جنگ علیه ایران شکاف در روابط فرا آتلانتیک

پیامدهای جنگ دونالد ترامپ علیه ایران، کار رهبران خارجی را برای استفاده از شیوه‌های سنتی جلب رضایت او دشوارتر کرده است. آن‌ها اکنون بیش از گذشته ناچارند میان جلب رضایت رئیس‌جمهور آمریکا یا پاسخگویی به افکار عمومی داخلی خود یکی را انتخاب کنند و در اغلب موارد، ترامپ را انتخاب نمی‌کنند.

نمونه اخیر این وضعیت، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان است که با بیان صریح دیدگاه خود درباره ضعف‌های راهبردی جنگ آمریکا، خشم ترامپ را برانگیخت.

مرتس طی نزدیک به یک سال حضور در قدرت، تلاش زیادی برای ایجاد رابطه‌ای نزدیک با ترامپ انجام داده بود؛ از دیدارهای مکرر در کاخ سفید گرفته تا تمجید علنی و ارتباطات مستقیم. او در موضوع ایران نیز تا حد زیادی با خواسته‌های واشنگتن همراهی کرد، از جمله اجازه استفاده کامل از پایگاه‌های نظامی آلمان و مشارکت در تأمین امنیت تنگه هرمز.

اما این جنگ برای آلمان هزینه‌های اقتصادی و سیاسی سنگینی داشته است. افزایش قیمت سوخت ناشی از اختلال در تنگه هرمز، فشار زیادی بر مصرف‌کنندگان و صنایع وارد کرده و پیش‌بینی رشد اقتصادی کشور کاهش یافته است. در نتیجه، حزب مرتس در نظرسنجی‌ها جایگاه خود را از دست داده و از رقیب راست‌افراطی عقب افتاده است.

این فشارها در نهایت باعث شد مرتس به‌طور علنی از عملکرد آمریکا انتقاد کند. او در جمعی از دانش‌آموزان اظهار داشت که دولت ایران با روند کند مذاکرات، آمریکا را تحقیر کرده و افزود: به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها استراتژی مشخصی ندارند. مشکل این نوع درگیری‌ها این است که فقط ورود به آن مهم نیست، بلکه خروج از آن هم اهمیت دارد. او با اشاره به تجربه‌های افغانستان و عراق، وضعیت فعلی را فاقد محاسبه دقیق توصیف کرد.

ترامپ به سرعت واکنش نشان داد و مرتس را به حمایت از برنامه هسته‌ای ایران متهم کرد. او در شبکه‌های اجتماعی نوشت که صدراعظم آلمان نمی‌داند درباره چه صحبت می‌کند و حتی عملکرد اقتصادی آلمان را نیز زیر سؤال برد.

این تنش رسانه‌ای نشان داد که صبر اروپا نسبت به جنگی که خود در شکل‌گیری آن نقشی نداشته، رو به پایان است. تقریباً همه رهبران اروپایی در مقاطعی از جنگ یا سیاست‌های ترامپ انتقاد کرده‌اند.

در این میان نخست‌وزیر بریتانیا از افزایش هزینه‌های انرژی ابراز نارضایتی کرده و نخست‌وزیر ایتالیا نیز در اختلاف ترامپ با واتیکان، جانب پاپ را گرفته است. در اسپانیا نیز مخالفت صریح با جنگ، جایگاه سیاسی دولت را تقویت کرده است.

اگرچه مرتس همچنان به حفظ روابط با ترامپ تمایل دارد، اما به نظر می‌رسد او نیز مانند سایر رهبران اروپایی، به تدریج فاصله بیشتری از سیاست‌های واشنگتن می‌گیرد که نشانه‌ای از شکاف رو به گسترش در روابط فراآتلانتیکی محسوب می شود.