خطای محاسباتی در تحلیل جنگ، می‌تواند به تصمیم‌گیری‌های نادرست منجر شود

علی خضریان در یازدهمین اجلاسیه بین‌المللی «مجاهدان در غربت» با اشاره به ضرورت بازنگری در تحلیل‌های مربوط به جنگ تحمیلی سوم اظهار کرد: در شرایط کنونی دو رویکرد متفاوت درباره وضعیت و جایگاه جمهوری اسلامی ایران مطرح است که شناخت دقیق آن‌ها اهمیت زیادی دارد؛ چراکه اگر نسبت خود را با این دو دیدگاه مشخص نکنیم، ممکن است در ادامه مسیر و هنگام تحلیل تحولات یا اتخاذ تصمیم‌های راهبردی، دچار خطای محاسباتی شویم.

وی با تشریح نخستین رویکرد افزود: در این نگاه، جمهوری اسلامی ایران بخش مهمی از بازوهای منطقه‌ای خود را از دست داده و سرمایه اجتماعی آن نیز با کاهش مواجه شده است و از سوی دیگر، مشکلات اقتصادی و فشارهای ناشی از تحریم‌ها به‌عنوان نشانه‌هایی از ضعف کشور مطرح می‌شوند و بر همین اساس، برخی به این جمع‌بندی می‌رسند که در مقطع فعلی باید حفظ کشور را در اولویت قرار داد و از طرح موضوعاتی مانند انتقام یا مطالبات جدی در برابر دشمن پرهیز کرد.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ادامه داد: بر مبنای این تحلیل، ایران در موقعیتی ضعیف قرار گرفته و برای ادامه مسیر ناچار است در برابر قدرت‌های جهانی، از جمله آمریکا و رژیم صهیونیستی، امتیازهایی واگذار کند. حتی ممکن است این تصور شکل بگیرد که برای کاهش فشارهای دشمن و جلوگیری از تشدید تنش‌ها، باید امتیازهای بیشتری به طرف مقابل داده شود.

خضریان با انتقاد از چنین رویکردی تصریح کرد: اگر این نگاه مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد، هم میدان و هم دیپلماسی بر اساس فرض ضعف ایران تعریف می‌شوند. در نتیجه، به جای تکیه بر ظرفیت‌ها و توانمندی‌های کشور، اولویت اصلی به جلب رضایت طرف مقابل و کاهش فشار از طریق عقب‌نشینی تبدیل خواهد شد.

دو برداشت متفاوت از قدرت و موقعیت راهبردی ایران

وی در ادامه به تشریح رویکرد دوم پرداخت و گفت: این دیدگاه بر توان تاب‌آوری جمهوری اسلامی ایران در طول ۴۷ تا ۴۸ سال گذشته تأکید دارد؛ کشوری که با وجود فشارهای اقتصادی، تحریم‌ها و چالش‌های متعدد، توانسته است مسیر خود را ادامه دهد و ظرفیت‌های قابل‌توجهی در حوزه‌های مختلف ایجاد کند.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به قدرت نرم‌افزاری جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد: از منظر این رویکرد، قدرت نرم کشور پس از هفتم اکتبر ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده و در سطح جهانی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. همچنین ایران در حوزه نظامی به سطحی از توانمندی دست یافته که آن را در جایگاه یکی از قدرت‌های اثرگذار جهانی قرار می‌دهد.

خضریان با اشاره به نگاه تمدنی جمهوری اسلامی ایران بیان کرد: این تحلیل، آینده کشور را در چارچوب یک افق بلندمدت و با هدف دستیابی به تمدن نوین اسلامی ارزیابی می‌کند. بر اساس این نگاه، ایران در مسیر تبدیل شدن به کشوری مستقل و پیشرفته قرار دارد و در مقطعی حساس و تعیین‌کننده ایستاده است؛ از همین رو، دشمن تلاش می‌کند پیش از عبور کشور از این مرحله، مانع تحقق اهداف آن شود.

وی افزود: پذیرش این رویکرد، نوع نگاه ما به تحولات نظامی و دیپلماتیک را تغییر می‌دهد. در چنین چارچوبی، موضوعاتی مانند انتقام، جایگاه ایران در معادلات انرژی و نقش کشور در تحولات بین‌المللی، صرفاً از منظر دفاع و عقب‌نشینی بررسی نمی‌شوند، بلکه ظرفیت‌ها و ابزارهای اثرگذاری جمهوری اسلامی نیز در محاسبات مورد توجه قرار می‌گیرند.

وحدت ملی نباید به معنای کنار گذاشتن مطالبات مردم باشد

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با تأکید بر ضرورت حفظ انسجام داخلی اظهار کرد: وحدت و همبستگی ملی یک ضرورت است، اما باید روشن باشد که این وحدت بر چه مبانی و شاخص‌هایی استوار می‌شود لذا نمی‌توان به نام انسجام ملی از جریان مقاومت انتظار داشت که آرمان‌ها و مطالبات خود را کنار بگذارد یا در برابر مسائل و تصمیمات کشور سکوت کند.

خضریان با اشاره به انتقادهای مطرح‌شده درباره تفاهم‌نامه اسلام‌آباد گفت: دیدگاه‌ها و انتقادهایی که مردم در مقاطع گذشته نسبت به این تفاهم‌نامه مطرح کرده‌اند، نباید نادیده گرفته شود و امروز نیز برخی مسئولان از کنار گذاشتن آن با نگاه انتقادی یا پیگیری آن با اعمال اصلاحات سخن می‌گویند؛ بنابراین ضروری است فضای لازم برای بیان دیدگاه‌ها و مطالبات عمومی وجود داشته باشد.

وی تأکید کرد: انسجام ملی زمانی می‌تواند پشتوانه‌ای مؤثر برای کشور باشد که بر پایه شنیدن صدای مردم و توجه به دغدغه‌های آنان شکل بگیرد و وحدت نباید به ابزاری برای محدود کردن نقدها یا نادیده گرفتن مطالبات جامعه تبدیل شود.

سرمایه اجتماعی مردم، پشتوانه اصلی ایستادگی کشور است

خضریان در ادامه با اشاره به ارزیابی دشمن از وضعیت داخلی ایران در جریان جنگ تحمیلی سوم گفت: یکی از خطاهای محاسباتی طرف مقابل این بود که تصور می‌کرد آغاز جنگ و حوادث دی‌ماه سال گذشته موجب کاهش سرمایه اجتماعی جمهوری اسلامی شده و مردم در واکنش به تحولات، در خیابان‌ها و میدان‌ها در برابر نظام قرار خواهند گرفت؛ اما آنچه در عمل رخ داد، با این پیش‌بینی همخوانی نداشت.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با تأکید بر جایگاه مردم در حفظ و تداوم جمهوری اسلامی اظهار کرد: مردم مهم‌ترین پشتوانه نظام هستند و سرمایه اجتماعی کشور ارزشی فراتر از بسیاری از مؤلفه‌های سخت‌افزاری و تجهیزات نظامی دارد. به همین دلیل، حفظ این سرمایه مستلزم توجه جدی به خواسته‌ها، مطالبات و دغدغه‌های مردم است.

وی ادامه داد: نمی‌توان از نقش مردم در ایستادگی کشور سخن گفت، اما در عمل نسبت به مطالبات آنان بی‌توجه بود. تقویت سرمایه اجتماعی نیازمند ارتباط مستمر با جامعه و فراهم کردن زمینه مشارکت و اظهارنظر مردم در مسائل مهم کشور است.

نقش‌آفرینی نیروهای مردمی در کنار نیروهای مسلح

خضریان همچنین با اشاره به حضور نیروهای مردمی و نیروهای مسلح در جریان جنگ تحمیلی سوم بیان کرد: در این دوره شاهد فداکاری جوانانی بودیم که با آگاهی از خطرات و احتمال شهادت، مسئولیت‌های خود را پذیرفتند و برای انجام مأموریت‌هایشان در میدان حضور پیدا کردند.

وی با اشاره به نقش نیروهای دریایی سپاه در مأموریت‌های مرتبط با تنگه هرمز افزود: نیروهای دریایی سپاه برای انجام مأموریت‌های مربوط به مدیریت این گذرگاه راهبردی آمادگی داشتند و این حضور و فداکاری، بخشی از ظرفیت انسانی کشور در مواجهه با شرایط دشوار را نشان می‌دهد.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در پایان بر ضرورت توجه هم‌زمان به توان دفاعی، ظرفیت‌های اجتماعی و انسجام داخلی تأکید کرد و گفت: تحلیل درست شرایط کشور مستلزم دیدن همه مؤلفه‌های قدرت جمهوری اسلامی ایران است؛ از توان نظامی و ظرفیت‌های منطقه‌ای گرفته تا سرمایه اجتماعی و اراده مردم که نقش تعیین‌کننده‌ای در عبور کشور از بحران‌ها دارد.