بهورزان خط مقدم نظام سلامت هستند/ خدمات بهورزی باید متناسب با نیازهای جدید جامعه تغییر کند

محمدرضا ظفرقندی  در مراسم تقدیر از بهورزان، مربیان بهورزی و مراقبین سلامت نمونه که در سالن رحیم‌زاده دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد، با اشاره به اهمیت جایگاه بهورزان در نظام سلامت اظهار کرد: بهورزان در واقع در ابتدای مسیر نظام سلامت قرار دارند و هر برنامه‌ای که قرار است در این حوزه طراحی و اجرا شود، باید از سطح بهداشت آغاز شود و به‌تدریج در سطوح مختلف نظام سلامت گسترش پیدا کند.

وی افزود: اگر بخواهیم نظام سلامت را به یک زنجیره تشبیه کنیم، بهورزان و نیروهای حوزه بهداشت یکی از مهم‌ترین حلقه‌های این زنجیره هستند؛ چرا که ارتباط آنها با مردم مستقیم، مستمر و چهره‌به‌چهره است.

توجه به مردم، یکی از رمزهای ماندگاری نظام سلامت است

وزیر بهداشت با اشاره به آموزه‌های قرآن کریم درباره نحوه تعامل مسئولان با مردم ادامه داد: خداوند در آیه‌ای خطاب به پیامبر اکرم(ص) تأکید می‌کند که اگر انسان خشن و سخت‌دل باشد، مردم از اطراف او پراکنده می‌شوند و در مقابل، باید برای مردم طلب بخشش کرد، با آنها مشورت داشت و در امور مختلف از نظرات آنان بهره گرفت.

ظفرقندی این رویکرد را یکی از اصول مهم ماندگاری و موفقیت نظام‌های اجتماعی و مدیریتی دانست و گفت: یکی از رمزهای بقا این است که سطوح بالاتر با سطوح پایین‌تر و مردم ارتباط مناسب و همراه با گشایش داشته باشند و در کنار آن، صدای مردم و کسانی که در میدان خدمت حضور دارند، شنیده شود.

وی با تأکید بر اهمیت مشورت با نیروهای خط مقدم نظام سلامت اظهار کرد: در حوزه سلامت نیز باید از بهورزان، مراقبین سلامت و افرادی که در خانه‌های بهداشت حضور دارند مشورت بگیریم؛ چرا که آنها در نزدیک‌ترین نقطه به مردم قرار دارند و بسیاری از مسائل و مشکلات را بهتر از سطوح مدیریتی مشاهده می‌کنند.

تداوم واکسیناسیون و مراقبت از مادران حتی در شرایط جنگی

وزیر بهداشت با اشاره به دستاوردهای شبکه بهداشت کشور در سال‌های گذشته بیان کرد: نظام بهورزی جمهوری اسلامی ایران یکی از دستاوردهای مهم و قابل ارائه در مجامع بین‌المللی است و تجربه کشور در این زمینه نشان داده که حضور نیروهای بهورز در مناطق مختلف، نقش مهمی در ارتقای شاخص‌های سلامت داشته است.

ظفرقندی ادامه داد: در سال‌های گذشته بخش قابل توجهی از نیازهای حوزه سلامت، به‌ویژه در زمینه بیماری‌های واگیر، با برنامه‌ریزی و تلاش نیروهای نظام بهداشت به‌خوبی مدیریت شد؛ اما امروز شرایط تغییر کرده و نیازهای سلامت جامعه نیز متناسب با آن تغییر یافته است.

وی با اشاره به شرایط جنگی اخیر و عملکرد شبکه بهداشت کشور گفت: حتی در سخت‌ترین شرایط و در جریان جنگ، برنامه واکسیناسیون کودکان و مراقبت از مادران متوقف نشد و این موضوع یکی از جلوه‌های مهم توانمندی نظام بهورزی کشور است.

وزیر بهداشت افزود: ما اولین کشوری نیستیم که با جنگ مواجه شده و آخرین کشور نیز نخواهیم بود، اما بررسی تجربه برخی کشورها نشان می‌دهد که جنگ می‌تواند خدمات اساسی سلامت را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.

الگوی بیماری‌ها تغییر کرده است؛ بهورزی باید مسئله‌محور شود

ظفرقندی با بیان اینکه حفظ خدمات سلامت در شرایط دشوار، حاصل تلاش تک‌تک بهورزان و کارکنان شبکه بهداشت است، تصریح کرد: این تجربه نشان می‌دهد که نظام بهورزی کشور حتی در شرایط سخت نیز توانسته خدمات خود را حفظ کند و این دستاورد باید به‌عنوان یک تجربه موفق مطرح شود.

وی در ادامه بر ضرورت سازگاری نظام سلامت با نیازهای جدید جامعه تأکید کرد و گفت: رمز بقای هر نظامی این است که بتواند خود را با تغییرات محیط و نیازهای جدید تطبیق دهد. حوزه سلامت نیز از این قاعده مستثنی نیست و باید متناسب با تغییر الگوی بیماری‌ها، وظایف و برنامه‌های خود را به‌روز کند.

وزیر بهداشت با اشاره به تغییر الگوی بیماری‌ها در کشور اظهار کرد: امروز بخش عمده‌ای از مرگ‌ومیرها دیگر ناشی از بیماری‌های واگیر نیست، بلکه بیماری‌های غیرواگیر از جمله فشار خون، دیابت و بیماری‌های قلبی و عروقی سهم مهمی در سلامت و مرگ‌ومیر مردم دارند.

ظفرقندی ادامه داد: موضوع جمعیت و عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت نیز از مسائل مهم امروز کشور است و نظام سلامت باید در برنامه‌ریزی‌های خود توجه بیشتری به این موضوعات داشته باشد.

نقش بهورزان در پیشگیری از سرطان و افزایش سواد سلامت

وی بر ضرورت مسئله‌محور شدن فعالیت بهورزان تأکید کرد و گفت: باید از خود بپرسیم نقش بهورز در کنترل فشار خون چیست، در شناسایی و مدیریت دیابت چه نقشی دارد، چگونه می‌تواند سواد سلامت مردم را افزایش دهد و در پیشگیری و تشخیص زودهنگام بیماری‌ها چه سهمی ایفا کند.

وزیر بهداشت افزود: گاهی یک آموزش ساده می‌تواند تأثیر بسیار زیادی بر سلامت یک خانواده داشته باشد. برای مثال، در مورد سرطان پستان، اگر به زنان آموزش داده شود که در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرطبیعی یا توده در پستان، موضوع را جدی بگیرند و برای بررسی مراجعه کنند، می‌توان به تشخیص زودهنگام بیماری کمک کرد.

وی خاطرنشان کرد: تشخیص زودهنگام برخی بیماری‌ها می‌تواند از تحمیل هزینه‌های سنگین درمانی به خانواده‌ها جلوگیری کند و در مواردی امکان درمان کامل بیمار را افزایش دهد. این همان نقطه‌ای است که اهمیت سواد سلامت و آموزش‌های اولیه خود را نشان می‌دهد.

استفاده از ظرفیت تلفن همراه برای آموزش سلامت

ظفرقندی با طرح این پرسش که چه کسی باید این آموزش‌ها را به مردم مناطق روستایی و محروم ارائه دهد، گفت: یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌ها در این زمینه، شبکه بهداشت و بهورزان هستند؛ افرادی که در متن جامعه حضور دارند و می‌توانند آموزش‌های لازم را متناسب با شرایط هر منطقه به مردم منتقل کنند.

وی همچنین استفاده از ظرفیت فناوری‌های نوین را برای ارتقای آموزش‌های سلامت ضروری دانست و اظهار کرد: باید بررسی کنیم چگونه می‌توان از تلفن همراه و پلتفرم‌های مختلف برای ارائه آموزش‌های سلامت استفاده کرد تا دسترسی مردم به اطلاعات صحیح و کاربردی افزایش یابد.

بهورزان همچنان در خط مقدم نظام سلامت هستند

وزیر بهداشت تأکید کرد: آینده بهورزی باید مسئله‌محور باشد؛ یعنی برنامه‌ها بر اساس مسائل واقعی جامعه، از بیماری‌های غیرواگیر و سرطان‌ها گرفته تا موضوع جمعیت و عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، طراحی و اجرا شوند.

ظفرقندی ارتباط مستقیم و چهره‌به‌چهره بهورزان با مردم را یکی از ارزشمندترین ویژگی‌های نظام سلامت کشور دانست و گفت: حضور در روستاها، رفتن به خانه‌های مردم، نشستن در کنار آنها و صحبت کردن مستقیم با خانواده‌ها، سرمایه ارزشمندی برای نظام سلامت است که نباید از دست برود.

وی ادامه داد: بهورزان همچنان در خط مقدم نظام سلامت قرار دارند و نظام سلامت کشور بیش از پیش به توانمندی، تجربه و حضور آنان نیازمند است.

وزیر بهداشت در پایان با قدردانی از تلاش بهورزان، مربیان بهورزی و مراقبین سلامت نمونه، گفت: چشم امید نظام سلامت همچنان به شماست و امیدواریم با تکیه بر تجربه ارزشمند شبکه بهداشت و با تطبیق خدمات با نیازهای جدید جامعه، بتوانیم مسیر ارتقای سلامت مردم را با قدرت ادامه دهیم.