سرانه فضای آموزشی مشهد به کمتر از ۴ مترمربع رسیده است

 نصرالله پژمان‌فر  در آیین افتتاح مدرسه ۱۲ کلاسه محمد ظهور پرالک در ناحیه پنج مشهد با اشاره به وضعیت سرانه فضاهای آموزشی در کشور، اظهار کرد: یکی از مسائل جدی که امروز در حوزه زیرساخت‌های آموزشی با آن مواجه هستیم، توزیع نامتوازن مدارس و فضاهای آموزشی در مناطق مختلف است؛ مشکلی که در کلانشهرها و به‌ویژه در برخی مناطق مشهد نمود بیشتری دارد.

وی افزود: سرانه فضای آموزشی به ازای هر دانش‌آموز در کشور حدود ۵.۳ مترمربع است، در حالی که این میزان در خراسان رضوی به ۴.۷ مترمربع کاهش می‌یابد و در شهر مشهد نیز سرانه فضای آموزشی کمتر از چهار مترمربع است.

نماینده مشهد و کلات ادامه داد: مسئله تنها پایین بودن میانگین سرانه نیست، بلکه در برخی محله‌های مشهد اساساً فضای آموزشی متناسب با جمعیت وجود ندارد و سرانه در این مناطق به صفر می‌رسد. چنین شرایطی باعث شده برخی خانواده‌ها برای دسترسی فرزندان خود به مدرسه مناسب، آنها را در مدارس مناطق دیگر ثبت‌نام کنند.

جابه‌جایی دانش‌آموزان و افزایش هزینه خانواده‌ها

پژمان‌فر با اشاره به پیامدهای کمبود مدرسه در برخی مناطق گفت: یکی از نتایج این وضعیت، جابه‌جایی روزانه دانش‌آموزان از محل سکونت به مناطق دیگر شهر است. در برخی موارد دانش‌آموز باید مسافت قابل توجهی را برای رسیدن به مدرسه طی کند که این موضوع علاوه بر ایجاد مشکلات رفت‌وآمد، هزینه‌های بیشتری را به خانواده‌ها تحمیل می‌کند.

وی افزود: افزایش هزینه سرویس مدارس و زمان رفت‌وآمد تنها بخشی از تبعات این مسئله است و در مواردی، دشواری دسترسی به فضای آموزشی مناسب می‌تواند به محرومیت تحصیلی دانش‌آموزان نیز منجر شود.

رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: دسترسی به مدرسه مناسب نباید وابسته به محل زندگی یا توان اقتصادی خانواده‌ها باشد و توسعه فضاهای آموزشی باید متناسب با نیاز واقعی هر منطقه انجام شود.

توسعه شهری بدون پیش‌بینی زیرساخت‌های آموزشی

پژمان‌فر با اشاره به وظایف دستگاه‌های مسئول در فرآیند توسعه شهرها اظهار کرد: کمیسیون اصل ۹۰ مجلس بر اساس قانون اساسی وظیفه بررسی نحوه عملکرد قوای سه‌گانه را بر عهده دارد و در همین چارچوب، موضوع توسعه متوازن زیرساخت‌های آموزشی در کشور مورد بررسی قرار گرفته و گزارش‌هایی نیز در این زمینه تهیه شده است.

وی ادامه داد: امروز در بسیاری از نقاط کشور و به‌خصوص کلانشهرها، مسئله جابه‌جایی دانش‌آموزان به دلیل کمبود یا توزیع نامناسب مدارس وجود دارد. گاهی دانش‌آموزان برای دسترسی به یک فضای آموزشی مناسب، مجبورند چندین کیلومتر از محل زندگی خود فاصله بگیرند.

نماینده مشهد و کلات خاطرنشان کرد: در زمان توسعه شهرها، نباید صرفاً به ساخت واحدهای مسکونی توجه کرد. همزمان با افزایش جمعیت و احداث مناطق مسکونی جدید، باید زیرساخت‌های مورد نیاز مردم از جمله مدرسه، فضای فرهنگی، مسجد، فضاهای ورزشی و سایر خدمات عمومی نیز پیش‌بینی و تأمین شود.

تغییر کاربری‌ها؛ یکی از عوامل تشدید کمبود فضاهای آموزشی

پژمان‌فر با انتقاد از تغییر برخی کاربری‌های پیش‌بینی‌شده در طرح‌های شهری گفت: طی دهه‌های گذشته، چه پیش از انقلاب و چه پس از آن، در برخی موارد کاربری‌های اختصاص‌یافته به فضاهای عمومی تغییر کرده است.

وی افزود: گاهی به دلیل وجود کمبود در یک بخش، کاربری پیش‌بینی‌شده برای مدرسه به کاربری مسکونی تغییر داده شده تا بخشی از نیاز به واحد مسکونی جبران شود.

وی تصریح کرد: در موارد دیگری نیز زمین‌هایی که در طرح‌های تفصیلی شهر برای فعالیت‌های مذهبی یا سایر خدمات عمومی در نظر گرفته شده بودند، تغییر کاربری پیدا کرده‌اند.

رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس تصریح کرد: هرچند ممکن است تغییر کاربری در مقطعی با هدف پاسخگویی به یک نیاز انجام شده باشد، اما در بلندمدت چنین تصمیم‌هایی می‌تواند به ایجاد کمبود جدی در زیرساخت‌های عمومی منجر شود و جبران آن نیز هزینه و زمان بیشتری نیاز خواهد داشت.

ضرورت شناسایی کمبودها در سطح محله

وی تأکید کرد: راهکار مسئله کمبود فضای آموزشی، صرفاً افزایش تعداد مدارس در سطح شهر یا استان نیست، بلکه باید مشخص شود کمبود دقیقاً در کدام مناطق و محله‌ها وجود دارد و ظرفیت آموزشی متناسب با جمعیت هر منطقه ایجاد شود.

پژمان‌فر افزود: برنامه‌ریزی برای ساخت مدارس باید بر اساس اطلاعات دقیق جمعیتی، روند رشد مناطق، تراکم دانش‌آموزی و نیاز واقعی محله‌ها انجام شود. نمی‌توان مدرسه‌ای را در نقطه‌ای احداث کرد که نیاز کمتری دارد و در مقابل، محله‌ای با جمعیت دانش‌آموزی بالا همچنان با کمبود فضای آموزشی مواجه باشد.

وی ادامه داد: توسعه متوازن زیرساخت‌های آموزشی زمانی محقق می‌شود که کمبودهای واقعی شناسایی و منابع موجود به سمت همان نقاط هدایت شود.

تأکید بر عدالت آموزشی در مشهد

رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه موضوع عدالت آموزشی باید در تصمیم‌گیری‌های مربوط به توسعه شهری مورد توجه جدی قرار گیرد، گفت: مدرسه باید در دسترس دانش‌آموز و نزدیک به محل زندگی او باشد و خانواده نباید برای برخورداری فرزند خود از آموزش مناسب، ناچار به پرداخت هزینه‌های اضافی یا جابه‌جایی روزانه شود.

پژمان‌فر خاطرنشان کرد: وضعیت سرانه آموزشی مشهد نشان می‌دهد که برای رسیدن به شرایط مطلوب، همچنان نیازمند سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی جدی هستیم و باید توسعه فضاهای آموزشی متناسب با رشد جمعیت و توسعه مناطق شهری دنبال شود.

وی در پایان بر ضرورت همکاری دستگاه‌های اجرایی، مدیریت شهری، آموزش و پرورش و سایر نهادهای مرتبط برای تأمین زمین و احداث مدارس مورد نیاز تأکید کرد و گفت: هدف نهایی باید این باشد که هیچ محله‌ای به دلیل کمبود زیرساخت آموزشی از دسترسی مناسب دانش‌آموزان به مدرسه محروم نماند و عدالت آموزشی در توزیع فضاهای آموزشی به شکل واقعی محقق شود.