روزانه بیش از ۲هزار و ۵۰۰ تن پسماند در مشهد تولید می شود

در نشست مسئولان سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد با اصحاب رسانه، حامد حبیبی، رئیس روابط عمومی و آموزش این سازمان، به تشریح مأموریت‌ها، برنامه‌ها، ظرفیت‌ها و اقدامات انجام‌شده در حوزه مدیریت پسماند پرداخت.

حبیبی در این نشست اظهار کرد: سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد در سال ۱۳۸۹ و در پی ادغام دو سازمان بازیافت و تبدیل مواد و خدمات موتوری شکل گرفت و امروز طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های مرتبط با مدیریت پسماند، خدمات موتوری، تفکیک از مبدأ، پردازش، بازیافت، انتقال و دفن بهداشتی پسماند را بر عهده دارد.

وی با اشاره به حجم بالای پسماند تولیدی در مشهد افزود: روزانه به‌طور میانگین حدود ۲ هزار ۵۲۹ تن پسماند در شهر مشهد و مناطق پیرامونی تولید می‌شود که این میزان شامل پسماند عادی، خشک، صنعتی، پسماند روستاها و شهرستان‌های اطراف و پسماند عفونی است.

مشهد در مسیر «پسماند صفر»

رئیس روابط عمومی و آموزش سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد، چشم‌انداز این سازمان را حرکت به سمت یک سازمان فناور و پویا با رویکرد توسعه پایدار عنوان کرد و گفت: هدف ما ارائه خدمات بهینه به زائران و مجاوران و دستیابی به شهر تمیز و حرکت در مسیر پسماند صفر است.

وی افزود: کاهش آلایندگی‌های زیست‌محیطی، افزایش بهره‌وری پسماند، ارتقای کیفیت زندگی و افزایش مسئولیت‌پذیری شهروندی از اهداف کلان سازمان است.

حبیبی با تشریح الگوی مطلوب مدیریت پسماند تصریح کرد:در الگوی ایده‌آل، ابتدا باید از تولید پسماند پیشگیری و میزان تولید را کاهش دهیم؛ سپس استفاده مجدد، بازیافت، استحصال انرژی، تصفیه و در نهایت دفع پسماند در دستور کار قرار می‌گیرد.

حضور ۲۸ ایستگاه مبادله پسماند خشک در مشهد

حبیبی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای تفکیک پسماند از مبدأ اظهار کرد:یکی از روش‌های قدیمی و همچنان فعال در مشهد، جمع‌آوری پسماند خشک از درب منازل است که به صورت هفتگی در محلات انجام می‌شود.

وی ادامه داد: با توجه به درخواست شهروندانی که به دلیل شرایط کاری یا خانوادگی امکان تحویل پسماند به خودروهای جمع‌آوری را نداشتند، ۲۸ ایستگاه مبادله پسماند خشک در سطح شهر راه‌اندازی کردیم تا شهروندان بتوانند پسماندهای خشک و قابل بازیافت خود را تحویل دهند و در ازای آن اقلامی مانند مواد شوینده، دستمال کاغذی و حتی کارت هدیه دریافت کنند.

بازیافت آنلاین؛ پسماندی که ارزش اقتصادی پیدا می‌کند

رئیس روابط عمومی و آموزش سازمان مدیریت پسماند، «بازیافت آنلاین» را یکی از جدیدترین شیوه‌های مشارکت شهروندان دانست و گفت: در حال حاضر ۶ نرم‌افزار در شهر مشهد فعال است و شهروندان می‌توانند با نصب این نرم‌افزارها، مشابه تاکسی‌های اینترنتی، درخواست جمع‌آوری پسماند خشک خود را ثبت کنند.

وی افزود: خودروی مخصوص در زمان تعیین‌شده به محل مراجعه می‌کند، پسماند خشک تحویل گرفته می‌شود و ارزش ریالی آن به کیف پول الکترونیکی شهروند واریز می‌شود.

حبیبی با اشاره به ظرفیت اجتماعی این سامانه‌ها گفت: شهروندان حتی می‌توانند ارزش ریالی پسماند خود را به مؤسسات خیریه اختصاص دهند و از این طریق، بازیافت را به یک اقدام اجتماعی و خیرخواهانه تبدیل کنند.

مشارکت ۵۲۰ هزار خانوار مشهدی در بازیافت

حبیبی یکی از مهم‌ترین شاخص‌های مشارکت مردمی را حضور ۵۲۰ هزار خانوار مشهدی در طرح‌های بازیافت عنوان کرد و گفت: روزانه حدود ۲۶۶ تن پسماند خشک جمع‌آوری می‌شود که حدود ۳۰ تن آن از طریق بازیافت آنلاین و مشارکت مستقیم شهروندان وارد چرخه بازیافت می‌شود.

وی همچنین از اجرای طرح‌های اختصاصی برای اصناف، مدارس، مجتمع‌های مسکونی، مساجد و ادارات خبر داد و اظهار کرد: برای مراکزی که پسماند خشک و قابل بازیافت زیادی تولید می‌کنند، فرآیندهای مشخصی برای جمع‌آوری و ورود این پسماندها به چرخه بازیافت تعریف کرده‌ایم.

مدیریت سبز؛ مشارکت ادارات در تفکیک پسماند

رئیس روابط عمومی و آموزش سازمان مدیریت پسماند با اشاره به طرح مدیریت سبز در ادارات اظهار کرد:ادارات و دستگاه‌های دولتی می‌توانند با سازمان مدیریت پسماند تفاهم‌نامه همکاری داشته باشند و ظروف مخصوص جمع‌آوری پسماندهای بازیافتی را به صورت رایگان دریافت کنند.

وی افزود: برای ادارات و رابطانی که در این فرآیند همکاری فعال دارند، اقدامات تشویقی و تقدیر نیز در نظر گرفته‌ایم.

آمادگی ویژه مشهد برای مدیریت پسماند در محرم و صفر

حبیبی با اشاره به شرایط ویژه مشهد به عنوان یک شهر زیارتی گفت:در ایام محرم و صفر با افزایش فعالیت هیئت‌ها، موکب‌ها، حسینیه‌ها، مساجد و ایستگاه‌های صلواتی، حجم تولید پسماند نیز افزایش پیدا می‌کند؛ به همین دلیل خودروها و تجهیزات مخصوصی برای جمع‌آوری پسماند در مسیرهای پرتردد و مسیرهای منتهی به حرم مطهر رضوی در نظر گرفته‌ایم.

برخورد شبانه‌روزی با بازیافت غیرمجاز

وی از فعالیت اکیپ‌های سیار نظارتی در سطح شهر خبر داد و گفت: اکیپ‌های ما به صورت ۲۴ ساعته در سطح شهر مشهد فعالیت می‌کنند و با بازیافت‌کنندگان غیرمجاز برخورد و در صورت لزوم، متخلفان را به مراجع قضایی معرفی می‌کنند.

از پوست میوه تا تولید کمپوست

حبیبی در ادامه به برنامه‌های سازمان در حوزه پسماند تر اشاره کرد و گفت: پوست میوه و بخشی از پسماندهای غذایی قابلیت تبدیل شدن به کمپوست را دارند. شهروندان می‌توانند با خشک‌کردن این مواد، هم حجم پسماند تولیدی را کاهش دهند و هم زمینه استفاده مجدد از آن را فراهم کنند.

وی همچنین از استقرار مخازن پایلوت در مراکز پرتردد مانند ادارات، فرودگاه، راه‌آهن و پایانه‌های مسافربری خبر داد و افزود: هدف این است که شهروندان و زائران بیش از پیش با موضوع تفکیک و بازیافت آشنا شوند.

مدیریت روزانه ۱۲ هزار تن پسماند عمرانی

حبیبی در بخش دیگری از سخنان خود به مدیریت پسماندهای عمرانی و طبیعی پرداخت و گفت: روزانه حدود ۱۲ هزار تن خاک و پسماندهای عمرانی و طبیعی در مشهد جابه‌جا می‌شود و سازمان مدیریت پسماند بر صدور مجوز، فعالیت ناوگان، حمل و تخلیه این پسماندها نظارت دارد.

وی افزود:علاوه بر اکیپ‌های نظارتی، از ظرفیت دوربین‌های ترافیکی شهر نیز برای کنترل خودروهای حمل خاک و نخاله و جلوگیری از تخلیه غیرمجاز استفاده می‌کنیم.

تبدیل ضایعات شهری به مواد مورد نیاز فضای سبز

رئیس روابط عمومی و آموزش سازمان مدیریت پسماند با اشاره به استفاده مجدد از مواد حاصل از فعالیت‌های عمرانی اظهار کرد: خاک‌های مرغوب حاصل از فعالیت‌های عمرانی را با محصولاتی مانند چیپس چوب، کود کمپوست و خاک‌برگ ترکیب می‌کنیم و به عنوان خاک ترکیبی غنی‌شده در اختیار فضای سبز شهری قرار می‌دهیم.

وی افزود: سرشاخه‌های هرس‌شده درختان نیز جمع‌آوری و خرد می‌شوند و به عنوان کود مکمل مورد استفاده قرار می‌گیرند.

بزرگ‌ترین خوشه صنعتی بازیافت مواد و انرژی کشور

حبیبی با اشاره به ظرفیت‌های صنعتی مجتمع بازیافت مشهد گفت: مجتمع صنعتی بازیافت مشهد از نظر تعداد، وسعت و تنوع واحدهای صنعتی، بزرگ‌ترین خوشه صنعتی بازیافت مواد و انرژی در کشور است.

وی ادامه داد: در این مجموعه کارخانه پذیرش زباله، تولید کود کمپوست، تولید کود عالی پلت و گرانوله، بازیافت کاغذ، پلاستیک، لاستیک و آسفالت، واحد بازیافت زیستی پسماندهای غذایی و رستورانی، نیروگاه گاز، آزمایشگاه کنترل کیفیت و سالن آموزش فعالیت می‌کنند.

سایت میامی؛ قلب دفن بهداشتی پسماند مشهد

رئیس روابط عمومی و آموزش سازمان مدیریت پسماند درباره سایت میامی نیز گفت: این سایت در کیلومتر ۳۵ محور مشهد ـ میامی قرار دارد و پسماندهای شهر مشهد پس از طی فرآیندهای لازم در این مجموعه به شکل مهندسی و بهداشتی دفن می‌شوند.

وی افزود: واحد پذیرش و پردازش زباله در این مجموعه ظرفیت حدود هزار تن دارد و پسماندها پیش از دفن پردازش می‌شوند تا مواد قابل بازیافت از سایر پسماندها جدا شود.

حبیبی با اشاره به زیرساخت‌های زیست‌محیطی این سایت تصریح کرد: سلول‌های دفن مهندسی‌شده با لایه‌های عایق طراحی شده‌اند تا از نفوذ شیرابه به منابع آب و خاک جلوگیری شود و حوضچه‌های جمع‌آوری و مدیریت شیرابه و طرح بازچرخانی شیرابه نیز در این مجموعه وجود دارد.

مدیریت جداگانه پسماندهای بیمارستانی و عفونی

وی درباره پسماندهای بیمارستانی نیز اظهار کرد:پسماندهای عفونی در بخش جداگانه و محصور سایت میامی مدیریت می‌شوند و پیش از انتقال، باید توسط مراکز تولیدکننده و با همکاری دانشگاه علوم پزشکی بی‌خطرسازی شوند.

حبیبی افزود:پس از بی‌خطرسازی، این پسماندها در سلول مهندسی اختصاصی و با رعایت الزامات زیست‌محیطی دفن می‌شوند.

ناوگانی که شبانه‌روز برای پاکیزگی مشهد فعال است

رئیس روابط عمومی و آموزش سازمان مدیریت پسماند با اشاره به بخش خدمات موتوری سازمان گفت: ناوگان خدمات موتوری مجموعه گسترده‌ای از خودروهای تخصصی حمل پسماند، رفت‌وروب، شست‌وشوی معابر و جداول، آبیاری فضای سبز، لایروبی، خدمات عمرانی و سایر مأموریت‌های خدمات شهری را پشتیبانی می‌کند.

وی افزود: این ماشین‌آلات بر اساس نیاز مناطق ۱۳گانه شهر مشهد اعزام می‌شوند و تعمیرگاه تخصصی سازمان نیز وظیفه سرویس، نگهداری و اورهال این ناوگان را بر عهده دارد.

آموزش؛ حلقه مهم مدیریت پسماند

حبیبی در ادامه با تأکید بر اهمیت آموزش شهروندی اظهار کرد: آموزش شهروندی از آموزش چهره‌به‌چهره و مدارس تا مساجد، ادارات، پارک‌ها، نمایشگاه‌ها، فرهنگسراها، کانون‌های پرورش فکری، فضای مجازی و تولید محتوای رسانه‌ای دنبال می‌شود.

وی از اجرای «۶۶ طرح مطالعاتی، پژوهشی و خلاقانه» در حوزه پسماند خبر داد و گفت:فناوری‌های نوین مدیریت پسماندهای ساختمانی و عمرانی، استحصال انرژی از پسماند، دفن مهندسی، مدیریت شیرابه و افزایش مشارکت مردمی از جمله موضوعات مورد توجه در این مطالعات بوده است.

رئیس روابط عمومی و آموزش سازمان مدیریت پسماند همچنین از توسعه خدمات الکترونیکی خبر داد و افزود:تلاش کرده‌ایم فرآیندهای سازمان را برای شهروندان و پیمانکاران تا حد امکان الکترونیکی کنیم؛ از بازیافت آنلاین و صدور مجوز گرفته تا نوبت‌دهی معاینه فنی و سایر خدمات تخصصی.

مشهد؛ در مسیر تبدیل پسماند به سرمایه

بررسی مجموعه اقدامات ارائه‌شده در این نشست نشان می‌دهد مدیریت پسماند در مشهد دیگر صرفاً به جمع‌آوری و انتقال زباله محدود نیست؛ بلکه یک زنجیره کامل از تفکیک از مبدأ، مشارکت شهروندی، بازیافت، پردازش، تولید محصولات، استحصال انرژی و دفن مهندسی شکل گرفته است.

وجود ۲۸ ایستگاه مبادله پسماند خشک، فعالیت ۶ سامانه بازیافت آنلاین، مشارکت ۵۲۰ هزار خانوار، مدیریت روزانه هزاران تن پسماند عادی و عمرانی و همچنین فعالیت یکی از گسترده‌ترین مجموعه‌های صنعتی بازیافت کشور، نشان می‌دهد سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد در سال‌های اخیر گام‌های قابل توجهی برای فاصله گرفتن از مدیریت سنتی پسماند برداشته است.

اگرچه حجم بالای تولید پسماند در کلان‌شهری مانند مشهد و حضور میلیون‌ها زائر، مأموریت این سازمان را به کاری دشوار و مستمر تبدیل کرده است، اما مجموعه اقدامات و زیرساخت‌های ایجادشده نشان می‌دهد سازمان مدیریت پسماند شهرداری مشهد تا اینجا عملکرد قابل قبول و در برخی حوزه‌ها حتی قابل توجهی داشته و توانسته است در مسیر مدیریت نوین پسماند، بازیافت و توسعه زیرساخت‌های زیست‌محیطی حرکت مؤثری داشته باشد.

در واقع، اگر هدف نهایی «پسماند صفر» باشد، مسیر طی‌شده نشان می‌دهد مشهد بخش مهمی از این راه را آغاز کرده است؛ مسیری که استمرار آن، توسعه مشارکت شهروندان و تکمیل زنجیره بازیافت می‌تواند این شهر زیارتی را به یکی از نمونه‌های موفق مدیریت پسماند در میان کلان‌شهرهای کشور تبدیل کند.