لزوم تبادل فرهنگی و شناساندن ظرفیت‌های ایران به جهان

علی بختیاری، در نشست تخصصی «دوشنبه‌های تجربه‌نگاری، گفت‌وگویی برای فردا» با بیان اینکه مأموریت اصلی نمایندگان فرهنگی، شناسایی ظرفیت‌های کشورهای مقصد و ایجاد پل ارتباطی میان ملت‌هاست، اظهار داشت: شناساندن کشور خودمان به ملت‌های دیگر و شناخت فرهنگ آن‌ها، آورده‌های فراوانی از جمله توسعه فرهنگی دوطرفه دارد. این تبادل فرهنگی با تهاجم فرهنگی متفاوت است و باید با شناسایی عناصر مثبت فرهنگ‌های دیگر، از آن‌ها در مسیر توسعه بهره‌مند شویم.

وی با اشاره به اهمیت کشورهای همسایه در سیاست‌های فرهنگی افزود: ما باید حوزه نفوذ پیرامونی خود را گسترش دهیم. در حالی که توسعه در بسیاری از کشورها به صورت متمرکز و با برجسته کردن یک نقطه خاص انجام می‌شود، در ایران توسعه به صورت فراگیر است.

بختیاری در ادامه با بررسی تجربه کشور قطر به عنوان میزبان جام جهانی تصریح کرد: قطر فرهنگ را به عنوان ابزار اصلی برای معرفی خود به جهان انتخاب کرد و سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه‌های علمی، دانشگاهی، هوش مصنوعی و جایگاه زنان انجام داد. نکته قابل توجه در تجربه قطر، گره زدن رویدادهای مختلف با مؤلفه‌های فرهنگی و ترکیب هوشمندانه سنت و مدرنیته است؛ به گونه‌ای که این کشور توانسته در مسیر مدرنیته، اصالت‌های سنتی خود را نیز حفظ کند.

رایزن فرهنگی ایران با تأکید بر لزوم تقویت حضور در عرصه‌های بین‌المللی خاطرنشان کرد: ما با وجود ظرفیت‌های موجود و افراد توانمند در حوزه زنان و دستاوردهای کشورمان کوتاهی‌هایی در عرصه رسانه‌ای و معرفی داشته‌ایم. متأسفانه از حوزه فرهنگ تا حدودی غفلت شده است. رویکرد ما باید تمدن‌سازی، شناسایی مشترکات و نمادسازی بین‌المللی باشد.

بختیاری تصحیح کرد: با وجود ثروت کلان کشورهای حاشیه خلیج فارس، ایران در حوزه‌های اندیشه‌ای، علمی و هنری از جایگاه غنی‌تری برخوردار است؛ اما ضعف ما در معرفیِ شایسته این ظرفیت‌ها مشهود است. برای بهبود این وضعیت، باید از فضای صرفاً گفتگوی دینی خارج شویم و با تمرکز بر عرصه‌های هنری (مانند نقاشی، هنرهای تجسمی و خوشنویسی)، حضور زنان هنرمندِ محجبه و متخصص را در رویدادهای بین‌المللی تقویت کنیم. 

وی اظهار داشت: با بهره‌گیری از ظرفیت شهرهایی همچون مشهد و الگوبرداری از طرح‌های موفقی نظیر «دهکده‌های فرهنگی»، با استفاده از نمادهای تمدنی، تعاملات هنری را جایگزین کلیشه‌های رایج کرده و اجازه ندهیم فضای فرهنگ و هنرِ ایرانی توسط جریان‌های غیرهمسو مصادره شود.

رایزن فرهنگی ایران در قطر گفت: وقتی یک عرب وارد مشهد می‌شود باید نمادهایی را ببیند که او را به جهان اسلام و به اشتراکات تمدنی ما نزدیک کند؛ نه اینکه ما همه نشانه‌ها را فیلتر و مصادره کنیم یا فقط به نمادهای غربی تکیه داشته باشیم. در نگاه من، شهرهایی مثل مشهد باید با هلال، ستاره، المان‌های اسلامی و نشانه‌های مشترک جهان اسلام هویت‌سازی کنند؛ همان‌طور که در قطر، به‌ویژه در ماه رمضان، شهر با نمادهای اسلامی و فضایی شاد و خاطره‌انگیز زنده می‌شود و حس قرابت و همدلی ایجاد می‌کند. 

وی ادامه داد: اگر بخواهیم تمدن‌سازی کنیم و زمینه‌سازی برای ظهور داشته باشیم، باید اشتراکاتمان را افزایش دهیم و نگاه بین‌المللی را جدی بگیریم؛ چون شناخت واقعی کشورها و ملت‌ها فقط با سفر، تجربه نزدیک و تعامل مستقیم ممکن است، نه صرفاً با کتاب و مقاله.

وی در پایان با اشاره به ظرفیت‌های مشهد افزود: این شهر ظرفیت‌های بی‌نظیری دارد، اما تا زمانی که نگاه ما بین‌المللی نشود، اقداماتمان نیز فراتر از مرزها نخواهد رفت. باید تلاش کنیم تا فعالان حوزه زنان و سایر اقشار، در تراز جهانی فکر و عمل کنند.