سه سال پس از طوفان‌الاقصی

ریشه‌ها؛ جنایاتی که به نقطه انفجار رسید

برای درک چرایی عملیات طوفان‌الاقصی، باید نگاهی به سال‌ها و دهه‌های قبل از ۱۵ مهر ۱۴۰۲ انداخت. از منظر رهبر شهید انقلاب، علت اصلی این عملیات را باید در جنایات خود رژیم صهیونیستی جست‌وجو کرد. ایشان با ریشه‌یابی موضوع می‌فرمایند: «این بلا را عملکرد خود صهیونیست‌ها بر سرشان آورد. وقتی ظلم و جنایت از حد گذشت، وقتی درنده‌خویی به نهایت رسید، باید منتظر طوفان بود. شما با ملت فلسطین چه کردید؟ اقدام شجاعانه و در عین حال فداکارانه‌ی فلسطینی‌ها پاسخ به جنایت دشمن غاصب بود که سال‌ها ادامه داشت و در ماه‌های اخیر شدت آن افزایش پیدا کرده بود.»

در همین چارچوب، مجموعه‌ای از عوامل در ماه‌های منتهی به هفت اکتبر، شرایط را به نقطه انفجار رساند:

· یورش‌های مکرر به مسجدالاقصی: نیروهای رژیم صهیونیستی با ورود به مسجدالاقصی و محدود کردن ورود فلسطینیان، حرمت نخستین قبله مسلمانان را زیر پا گذاشتند.

· گسترش شهرک‌سازی در کرانه باختری: توسعه شهرک‌های صهیونیستی در سرزمین‌های اشغالی، به‌ویژه در کرانه باختری، روندی مستمر و فزاینده داشت.

· افزایش خشونت شهرک‌نشینان: در ماه‌های منتهی به هفت اکتبر، حملات شهرک‌نشینان علیه فلسطینیان به شدت افزایش یافت.

· محاصره طولانی‌مدت غزه: محدودیت‌های شدید رفت‌وآمد و اقتصادی، غزه را به یک زندان بزرگ تبدیل کرده بود.

· حمله به جنین و اردوگاه جنین: در سال ۲۰۲۳، نیروهای رژیم صهیونیستی حملات گسترده‌ای به جنین و اردوگاه آن انجام دادند.

· حضور چهره‌های تندرو در کابینه: اظهارات و اقدامات ایتمار بن‌گویر و بتسلئیل اسموتریچ درباره مسجدالاقصی، شهرک‌سازی و کرانه باختری، فضای سیاسی را به سمت افراطی‌گرایی سوق داد.

روند اوج‌گیری تنش در دولت‌های صهیونیستی

بررسی روند و ماهیت دولت‌های نامشروع رژیم صهیونیستی نشان می‌دهد پس از شکست‌های سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶، این رژیم رفته‌رفته به جریانات تند راست‌گرا و مذهبی‌های افراطی نزدیک‌تر شده است. این رویکرد البته به صورت خطی نبوده، اما برآیند به طور جدی چنین جهتی را نشان می‌دهد.

در دو دوره ۲۰۱۵ و ۲۰۲۱، دولت‌هایی که در سرزمین‌های اشغالی قدرت را در اختیار گرفتند، رویکرد بسیار خشونت‌باری علیه مسلمانان اتخاذ کردند. پس از سال ۲۰۱۵، دولتی که از انتخابات سر برآورد، به وضوح یکی از تندترین دولت‌های تاریخ این رژیم بود. در این سال، دولت با حداقل رای اعضای کنست یعنی صرفاً با ۶۱ رای و با کوچک‌ترین و تندروترین ائتلاف‌ها تشکیل شد. راست‌گرایان با صهیونیست‌های مذهبی و حریدی ائتلاف کوچک اما بسیار تندی را تشکیل دادند و در عمل یک دولت خشن و تند را به قدرت رساندند.

همزمان با روی کار آمدن این دولت رادیکال مذهبی و راست‌گرا، رژیم صهیونیستی یک پیام تساهل و تسامح از سوی دولت وقت ایران دریافت کرد و «برجام» از طرف دولت وقت ایران به تأیید رسید. رژیم صهیونیستی در این وضعیت کاملاً آماده اقدامات مؤثرتر علیه جبهه مقاومت و ایران شد. روند عملیات‌های ارتش این رژیم نیز در منطقه شدت گرفت. عملیات‌های متعدد در سوریه، لبنان و علیه مردم مظلوم غزه و کرانه باختری آغاز شد. این فرآیند به شهادت فرماندهان اصلی جبهه مقاومت نیز رسید، اما روند فعالیت رادیکال رژیم توقف‌ناپذیر بود.

در انتخابات سال ۲۰۲۲ نیز دولت برآمده از انتخابات داخلی رژیم صهیونیستی باز هم تبدیل به یکی از تاریخی‌ترین دولت‌های این رژیم شد. حضور چهره‌های بسیار تند از جمله بن‌گویر در کابینه نتانیاهو نشان داد می‌توان این دولت را به عنوان نماد رادیکالیسم افراطی ملی-مذهبی در اسرائیل فهم کرد.

نقشه‌ای که در آستانه اجرا بود

رهبر شهید انقلاب در این باره فرمودند: «آمریکا، عناصر صهیونیزم جهانی و برخی دولت‌های منطقه، نقشه بزرگ و دقیقی برای تغییر مناسبات و معادلات منطقه طراحی کرده بودند تا با ایجاد ارتباطات مورد نظرشان میان رژیم صهیونیستی و دولت‌های منطقه، زمینه‌های تسلط رژیم منحوس بر سیاست و اقتصاد غرب آسیا و همه دنیای اسلام فراهم شود. این نقشه شوم به لحظات اجرا کاملاً نزدیک شده بود که طوفان معجزه‌آفرین الاقصی آغاز شد و همه بافته‌های آمریکا، صهیونیزم و دنباله‌های آنان را بر باد داد.»

بر این اساس، چند طرح کلان در دستور کار بود:

· کریدور اقتصادی هند–خاورمیانه–اروپا (IMEC): این طرح که اسرائیل و عربستان را در یک چارچوب منطقه‌ای به هم نزدیک می‌کرد، قرار بود مسیرهای تجاری و انرژی را از غرب آسیا به اروپا متصل کند.

· عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل: مذاکرات با میانجی‌گری آمریکا در جریان بود و انتظار می‌رفت به زودی به نتیجه برسد.

· کاستن از قدرت محور مقاومت: راهبرد بلندمدت آمریکا و رژیم صهیونیستی برای تضعیف جبهه مقاومت در منطقه.

· به حاشیه راندن مسئله فلسطین: تلاش برای فراموش کردن مسئله فلسطین در افکار عمومی جهانی.

صهیونیست‌ها در این فرآیند خود را در اوج می‌دیدند: هم ایدئولوژیک‌ترین و رادیکال‌ترین دولت را تشکیل داده بودند، هم از تأیید برجام پالس ضعف جبهه مقاومت را دریافت کرده بودند، هم کشورهای عربی آمادگی خود را برای عادی‌سازی روابط بروز می‌دادند، هم وضعیت عملیات‌های منطقه‌ای شرایط را به نفع رژیم چرخانده بود و هم کشتار مردم مظلوم فلسطین در جهان ظهور و بروزی نداشت.

آغاز عملیات و ابعاد نظامی

لحظه صفر؛ ۶:۳۰ صبح ۱۵ مهر

عملیات طوفان‌الاقصی در ساعت ۶:۳۰ صبح شنبه ۷ اکتبر ۲۰۲۳ (۱۵ مهر ۱۴۰۲) توسط گردان‌های القسام، شاخه نظامی حماس، و سایر گروه‌های مقاومت فلسطین آغاز شد. این عملیات ترکیبی از شلیک هزاران راکت به سمت سرزمین‌های اشغالی و نفوذ زمینی رزمندگان از دیوار حائل به شهرک‌های اطراف غزه بود. محمد الضیف، فرمانده گردان‌های القسام، هدف از این عملیات را پاسخ به «تجاوزات رژیم صهیونیستی به مسجدالاقصی، محاصره غزه و جنایات مستمر علیه ملت فلسطین» اعلام کرد.

ابعاد نظامی و تاکتیکی؛ ترکیبی بی‌سابقه

این عملیات از نظر نظامی، ترکیبی بی‌سابقه از تاکتیک‌های نامتقارن بود. عبور رزمندگان از دیوار مرزی غزه و نفوذ به شهرک‌های اطراف، نخستین بار در تاریخ منازعه فلسطین و رژیم صهیونیستی رخ می‌داد. سخنگوی نظامی گردان‌های القسام این عملیات را «نقطه عطفی در تاریخ فلسطین» خواند و تأکید کرد که مقاومت با آن، «نظریه امنیتی و بازدارندگی رژیم صهیونیستی را در هم شکست». طراحی و اجرای عملیات، از جمله فریب راهبردی، با برنامه‌ریزی دقیق نیروهای مقاومت انجام شد.

اهداف حماس از طراحی عملیات

جنبش حماس این عملیات را با اهداف مشخصی طراحی کرد:

· شکستن بن‌بست سیاسی: وضعیت سیاسی فلسطین سال‌ها در بن‌بست بود و نیاز به یک حرکت راهبردی احساس می‌شد.

· آزادسازی و تبادل اسرا: یکی از اهداف اصلی، آزادسازی اسرای فلسطینی در بند رژیم صهیونیستی بود.

· واکنش به تجاوزات در کرانه باختری و قدس: پاسخ به جنایات مستمر رژیم در این مناطق.

· برهم‌زدن توازن قدرت: ایجاد تغییر در معادلات قدرت به نفع مقاومت.

· ایجاد بازدارندگی: ساختن توان بازدارندگی در برابر رژیم صهیونیستی.

· متوقف کردن روند عادی‌سازی: جلوگیری از عادی‌سازی روابط کشورهای عربی و اسلامی با رژیم صهیونیستی.

رهبران مقاومت غزه امیدوار بودند با ایجاد یک «طوفان»، اهداف تل‌آویو را نسبت به انجام برنامه‌هایش به هم بریزند و همچنین با متوجه کردن نگاه‌های منطقه‌ای و جهانی نسبت به غزه و مسئله فلسطین، از برخی مباحثی که قرار بود به طور آرام اما تأثیرگذار توسط کشورهای عربی و آمریکا و رژیم صهیونیستی صورت بگیرد، جلوگیری کنند. حماس در این شرایط با ضرورت گریزناپذیر بودن عملیات، آن را اجرا کرد و قطعاً به هزینه‌های آن نگاهی راهبردی داشته است.

پیامدهای راهبردی و تغییر معادلات

فروپاشی راهبرد امنیتی رژیم صهیونیستی

در پی این عملیات، راهبرد امنیتی رژیم صهیونیستی فروپاشید و از دکترین بازدارندگی به اقدام پیشگیرانه تقلیل یافت. رژیم اسرائیل با از دست دادن اعتماد به توان بازدارندگی خود، به یک سری عملیات پیشگیرانه گسترده در غزه، لبنان، سوریه و حتی علیه ایران روی آورد، ولی این اقدامات نتوانست به پیروزی پایدار تبدیل شود و تنها انزوای سیاسی تل‌آویو را تعمیق کرد.

از «بازدارندگی» به «پیشگیرانه»؛ تغییری راهبردی

این اقدام، ثبات تصمیم‌گیری و فضای آرام برای نقشه‌های صهیونیستی-آمریکایی را به هم ریخت و از بسیاری از این طرح‌ها که در خفا برای غزه و کرانه باختری ریخته شده بود، جلوگیری کرد و لااقل تا مدت زمانی آن را عقب انداخت. اگرچه رژیم صهیونیستی تاکتیک ترورهای هزار خنجر خود را با شدت بیشتری علیه رهبران و فرماندهان مقاومت در پیش گرفت، اما در ادامه همین ترورها منشأ اثری برای تحولات بنیادین در حماس و مقاومت فلسطینی شد و از دل آن رهبری چون «یحیی السنوار» بیرون آمد.

جنگ چندجبهه‌ای؛ واقعیتی که شکل گرفت

در سطح منطقه‌ای، جنگ چندجبهه‌ای به واقعیت تبدیل شد. محور مقاومت که در ابتدا تصور می‌شد تضعیف شده، با بازسازی توان خود نشان داد که یک شبکه چندلایه و توزیع‌شده است که حذف آن با ترور رهبران یا انهدام زیرساخت‌ها ممکن نیست. مقاومت از یک ائتلاف کلاسیک به یک شبکه غیرمتمرکز و چندلایه تحول یافت که در آن هر بازیگر ضمن داشتن منافع مستقل، در چارچوبی از هم‌پوشانی راهبردی با یکدیگر عمل می‌کند.

 

سه ستون هویت صهیونیسم که فرو ریخت

تحلیلگران معتقدند طوفان‌الاقصی سه ستون هویت صهیونیسم یعنی «مظلومیت، اقتدار و امنیت» را در هم شکست. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه‌ای این عملیات را «آغازی برای پایان صهیونیسم و فرو ریختن افسانه شکست‌ناپذیری ارتش صهیونیستی» توصیف کرد و آن را «حادثه‌ای آینده‌ساز و شتاب‌دهنده در مسیر افول قطعی رژیم نژادپرست و اشغالگر» دانست. خالد قدومی، نماینده حماس در ایران، نیز گفت که این عملیات «دکترین نتانیاهو برای حذف فلسطین را دفن کرد».

تحلیلگران بر این باورند که حماس با این عملیات «موفق شد جنگ را از خاک به ذهن منتقل کند؛ همان جایی که رژیم صهیونیستی همیشه در آن پیروز بود و حالا باخته است». به تعبیر دیگر، ۷ اکتبر «فقط یک عملیات نظامی نبود، یک عملیات معنایی بود؛ نقطه‌ای که ورق تاریخ برگشت».

 

هزینه‌ها و پیامدهای انسانی

آمار تلفات و خسارات

بر اساس آمار رسمی اسرائیل، در این حمله ۱,۲۱۹ نفر کشته شدند که به ادعای رژیم صهیونسیتی بیشتر آن‌ها غیرنظامی بودند و ۲۵۱ نفر به اسارت گرفته شدند. در مقابل، از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، وزارت بهداشت غزه شمار شهدای فلسطینی را بیش از ۷۴ هزار نفر و مجروحان را بیش از ۱۷۵ هزار نفر اعلام کرده است. بر اساس گزارش وزارت آموزش فلسطین، بیش از ۲۰ هزار دانش‌آموز و دانشجو نیز در این مدت به شهادت رسیده‌اند.

 

تاب‌آوری غزه؛ باریکه‌ای که زنده ماند

در این حیطه اگرچه رژیم صهیونیستی سعی کرد غزه را ویران کند، اما غزه به عنوان یک باریکه زنده هنوز با شدت مقاومتی و تاب‌آوری بسیار بالایی که از خود نشان داد، اهداف رژیم را بی‌ثمر گذاشت. هزینه‌ها سنگین بود، اما تاریخ گاهی با خون نوشته می‌شود. در همین چارچوب، پس از طوفان‌الاقصی، توان رزم و نیروی انسانی مقاومت به مراتب بیشتر شد و نیروهای بیشتری جذب مقاومت شدند.

 

واکنش‌های بین‌المللی و منطقه‌ای

واکنش‌های جهانی

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، ضمن محکوم کردن حملات ۷ اکتبر، خواستار پایان یافتن رنج فلسطینیان و اسرائیلی‌ها شد و تأکید کرد که «هیچ توجیهی برای کشتار غیرنظامیان وجود ندارد».

حمایت حزب‌الله و محور مقاومت

حزب‌الله لبنان نیز با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که عملیات طوفان‌الاقصی، مسئله فلسطین را که قدرت‌های استکباری تلاش داشتند آن را به فراموشی بسپارند، احیا کرد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران نیز این عملیات را «آغاز پایان صهیونیسم» و «فروپاشی اسطوره ارتش شکست‌ناپذیر صهیونیستی» توصیف کرد.

 

حمایت بین‌المللی از فلسطین

در سطح بین‌المللی، در ماه مه ۲۰۲۴، ۱۴۳ کشور از قطعنامه‌ای حمایت کردند که خواستار ارتقای حقوق فلسطین در سازمان ملل و بازنگری در درخواست عضویت کامل آن در شورای امنیت شدند.

پیامدهای حقوقی

شکایت آفریقای جنوبی در دیوان بین‌المللی دادگستری

آفریقای جنوبی در دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) علیه اسرائیل به اتهام «نقض کنوانسیون نسل‌کشی» شکایت کرد.

 

قطعنامه‌های شورای امنیت

شورای امنیت سازمان ملل نیز از زمان آغاز این درگیری، چهار قطعنامه الزام‌آور تصویب کرده است؛ از جمله قطعنامه ۱۵ نوامبر ۲۰۲۳ که خواستار آزادی فوری همه گروگان‌ها و ایجاد کریدورهای بشردوستانه در غزه شد.

 

خسارت غیرقابل ترمیم و شکست رژیم صهیونیستی

ضربه به عمق استراتژیک

شاید گزاف نباشد که عملیات طوفان‌الاقصی را مهم‌ترین پیروزی و یکی از بزرگ‌ترین شکست‌های رژیم صهیونیستی قلمداد کرد. حماس نشان داد که رژیم صهیونیستی از درون آسیب‌پذیر است و به عمق استراتژیک این رژیم در سرزمین‌های اشغالی دست یافت.

 

برگ‌های برنده محور مقاومت

· شکست اطلاعاتی و امنیتی ۷ اکتبر: عبور جهادگران از یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های مرزی جهان، ضربه شدیدی به تصویر بازدارندگی و امنیت اسرائیل وارد کرد.

· تخلیه ده‌ها شهرک اطراف غزه: این امر موجب آوارگی و بی‌خانمانی شهرک‌نشینان شد.

· حملات راکتی مداوم حماس: این حملات به صهیونیست‌ها فشار روانی و امنیتی مستمری وارد کرد.

· اسارت حدود ۲۵۰ نفر: اسارت نظامیان و شهرک‌نشینان صهیونیستی در غزه برای تبادل با اسرای فلسطینی، یک برگ برنده مهم بود.

· آغاز جنگ گسترده در جبهه شمال توسط حزب‌الله: این امر موجب کوچ اجباری صهیونیست‌ها از شمال سرزمین‌های اشغالی شد.

· راهبرد دریایی یمن: تحریم اقتصاد دریایی صهیونیست‌ها از جمله اقدامات مؤثر مقاومت بود.

 

انزوای بین‌المللی رژیم صهیونیستی

افکار عمومی جهانی

افکار عمومی در فضای بین‌المللی حتی در میان کشورهای غربی به شدت به سمت فلسطین اشغالی و غزه جلب شد. مسئله غزه تا مدت‌ها اولین مسئله مدت‌دار بین‌المللی و جهانی بعد از عملیات طوفان‌الاقصی بود. در حالی که تا پیش از این، مردم دنیا چندان از فلسطین و ظلم و ستمی که به مردم این سرزمین روا می‌شد، خبر و اطلاعات خاصی نداشتند.

 

انزوای فرهنگی و هنری

انزوای رژیم صهیونیستی در این حیطه انکارناپذیر است. حتی در مسابقات یوروویژن که یک رویداد موسیقی و هنری است نیز هر سال این انزوا به خوبی دیده می‌شود.

 

اثبات حقانیت فلسطین

از همه مهم‌تر، حقانیت غزه و فلسطین اشغالی در برابر ظلم و تعدی رژیم صهیونیستی در جهان ثابت شد که موضوعی راهبردی و بسیار مهم است و حتی در لایه‌های افکارعمومی کشورهای غربی دیده می‌شود.

 

روند انحطاط آمریکا و اسرائیل در منطقه

تحول در ماهیت مقاومت

مقاومت از یک ائتلاف کلاسیک به یک شبکه غیرمتمرکز و چندلایه تحول یافت که در آن هر بازیگر ضمن داشتن منافع مستقل، در چارچوبی از هم‌پوشانی راهبردی با یکدیگر عمل می‌کند. رژیم صهیونیستی با حفظ قدرت نظامی، از نظر سیاسی منزوی‌تر و آسیب‌پذیرتر شده است.

 

فاصله گرفتن کشورهای عربی از سیاست‌های آمریکا

کشورهای عربی در این حیطه نیز با توجه به بحث افکارعمومی و میزان ویرانی و شهادت مردم غزه، از اجرای سیاست‌های آمریکا در منطقه تا حدود زیادی سر باز زدند. ماجرای پیمان ابراهیم تا حدود زیادی به حاشیه رفت و این جنگ، اجرای بی‌سروصدای طراحی‌های آمریکا در منطقه را با مشکل و چالش جدی مواجه کرد.

 

فروپاشی ائتلاف‌های سنتی

ائتلاف‌های سنتی خصوصاً با حضور اعراب و آمریکا و رژیم صهیونیستی شکسته شد و دوره‌ای جدید آغاز شد که بیشتر باعث بی‌اعتمادی و دور شدن حکام عربی از سیاست‌های آمریکا شد. حتی در این حیطه شاهد نوعی جدال میان رژیم صهیونیستی و کشورهای عربی بودیم که در حمله این رژیم به کشور قطر برای ترور رهبران حماس خود را به خوبی نشان داد. بعدها حتی این موضوع به جدال با ترکیه نیز کشیده شد و وضعیت به سمتی رفت که ائتلاف‌های سنتی گذشته به هم خورد و آرایش جدیدی در خاورمیانه شکل گرفت.

 

تحولات خروج آمریکا از منطقه

تقسیم تاریخ به قبل و بعد از طوفان‌الاقصی

بسیاری از کارشناسان بین‌المللی تحولات منطقه خاورمیانه را به قبل و بعد از عملیات طوفان‌الاقصی تقسیم می‌کنند. فلسطین اشغالی از لحاظ معنوی برای مسلمانان مهم است و از لحاظ ژئوپلوتیکی نیز اهمیت مختلفی دارد، اما نشان داد که ظرفیت اینکه کانون تحولات شگرفی در منطقه و جهان شود را نیز دارد و بر اهمیت آن بسیار افزوده شد.

 

افول تدریجی قدرت آمریکا

این تحولات سلسله رویدادهای مختلفی را نیز به وجود آورد که اگر این رویدادها را نگاه کنیم، به یک نکته خاص می‌رسیم که نشان می‌دهد حضور و قدرت آمریکا در منطقه رو به افول رفته و هر روز بیشتر تقلیل یافته است. توالی و رخ دادن سلسله‌وار رویدادها، آمریکا را از آقایی در منطقه به یک بازیگر پرچالش تبدیل کرد و حالا در مواجهه با کشورمان، این ابرقدرتی بیشتر از پیش با خدشه روبرو شده است و روندی که از طوفان‌الاقصی شروع شده، هر روز بیشتر آمریکا را منزوی می‌کند.

 

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده

عملیاتی که «متن» تاریخ را تغییر داد

سه سال پس از طوفان‌الاقصی، این عملیات همچنان به عنوان یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر فلسطین و منطقه غرب آسیا مورد بحث و تحلیل قرار می‌گیرد. صرف‌نظر از موضع‌گیری‌های سیاسی، واقعیت آن است که این عملیات معادلات امنیتی، راهبردی و سیاسی منطقه را به‌طور بنیادین تغییر داد و مسئله فلسطین را پس از سال‌ها حاشیه‌نشینی، بار دیگر به کانون توجه جهانی بازگرداند.

 

میراث طوفان‌الاقصی

اگر هفت اکتبر را یک فرامتن بدانیم، باید نگاهی به متن حوادث نیز بیندازیم که بخشی از آن شامل عقبه آن می‌شود، نه اینکه تنها نقطه شروع ماجرا را عملیات طوفان‌الاقصی بدانیم. میراث این عملیات، فراتر از یک رویداد نظامی است؛ این عملیات نشان داد که مقاومت می‌تواند معادلات قدرت را در منطقه تغییر دهد و مسئله فلسطین، به عنوان یک مسئله محوری، همچنان زنده و پویا باقی خواهد ماند.

آینده مقاومت

با وجود شهادت فرماندهان و رهبران مقاومت، ساختار مقاومت نشان داد که متکی به فرد نیست و توان بازسازی خود را دارد. رژیم صهیونیستی با حفظ قدرت نظامی، از نظر سیاسی منزوی‌تر و آسیب‌پذیرتر شده است و روند افول آن، هر روز آشکارتر می‌شود. در مقابل، مقاومت به عنوان یک شبکه چندلایه و توزیع‌شده، توان خود را برای ادامه مسیر حفظ کرده است.

 

درس‌های طوفان‌الاقصی

طوفان‌الاقصی درس‌های مهمی برای منطقه و جهان داشت: نخست اینکه امنیت پایدار بدون حل مسئله فلسطین ممکن نیست. دوم اینکه مقاومت، حتی در برابر پیشرفته‌ترین ارتش‌های جهان، می‌تواند به پیروزی‌های راهبردی دست یابد. سوم اینکه افکار عمومی جهانی، حتی در کشورهای غربی، به سمت حقانیت فلسطین حرکت کرده است. و چهارم اینکه رژیم صهیونیستی، با وجود قدرت نظامی، در عمق استراتژیک خود آسیب‌پذیر است.

 

نگاه به آینده

سه سال پس از طوفان‌الاقصی، این عملیات همچنان زنده است و اثرات آن در تحولات منطقه و جهان دیده می‌شود. روندی که از هفت اکتبر آغاز شد، هنوز ادامه دارد و به نظر می‌رسد که منطقه غرب آسیا در آستانه تحولات بزرگ‌تری قرار دارد. مسئله فلسطین، به عنوان یک مسئله محوری، همچنان در مرکز توجه جهانی است و مقاومت، به عنوان یک گزینه راهبردی، توان خود را برای ادامه مسیر حفظ کرده است.

انتشار به مناسبت سومین سالگرد عملیات طوفان الاقصی.