پایان مسیر گراهام، نتانیاهو عزادار شد!

‌گراهام را می‌توان سرسخت‌ترین مخالف جمهوری اسلامی ایران و در عین حال، متنفذترین و بزرگ‌ترین حامی اسرائیل و جناح راست آن در ساختار قدرت در آمریکا دانست. همین جایگاه ویژه باعث شده است مرگ او برای رهبران اسرائیلی، به‌ویژه بنیامین نتانیاهو، بن‌گویر و اسموتریچ ضایعه‌ای عمیق و اندوهبار باشد و همین امروز از واکنش‌های سریع و غمبار این مقامات به درگذشت گراهام به وضوح مشهود است.

گراهام مهره‌ای کلیدی در پیشبرد سیاست‌های افراطی اسرائیل در ایالات متحده بود. وی از معماران پروژه عادی‌سازی روابط اسرائیل و کشورهای عربی منطقه نیز بود که وقتی در سه سال اخیر در نتیجه جنگ غزه دچار وقفه و نوعی عقب‌گرد شد، به عربستان هشدار داد که اگر به این پیمان نپیوندد با «عواقب سختی» مواجه خواهد شد. 

‌با این حال، گراهام در موضوع الحاق کرانه باختری با جریان تندروی حاکم بر اسرائیل اختلاف‌نظر داشت؛ به‌ طوری که تبعات این اقدام را با قدرت تخریب یک بمب اتمی ایرانی بر سر اسرائیل مقایسه می‌کرد.

این سناتور آمریکایی در چند سال اخیر همواره تلاش داشت که ایران و برنامه هسته‌ای آن را خطرناک‌تر از پرونده جنگ اکراین و روسیه و منازعه با چین برای کاخ سفید به تصویر بکشد. در این راستا هم از رابطه نزدیک خود با دونالد ترامپ برای پیشبرد اهداف اسرائیل به‌ویژه در یک سال اخیر نهایت بهره را برد؛ تا جایی که از عاملان اصلی جنگ اخیر علیه ایران به‌شمار می‌رفت. اظهارات او در اسرائیل چند روز قبل از جنگ نشان می‌دهد که ترامپ را متقاعد کرده بود که در صورت وقوع این جنگ نظام جمهوری اسلامی سقوط خواهد کرد. 

اکنون با مرگ گراهام، اگر چه اسرائیل به قول نتانیاهو بهترین دوست خود را از دست داده است، اما با توجه به شرایطی که او و هم‌فکرانش در خاورمیانه به ویژه با جنگ اخیر رقم زده‌اند، آمریکا و ایران عملا در «مسیری حیثیتی» قرار گرفته‌اند که بعید است مرگ گراهام تغییری در روند جاری ایجاد کند یا مانع از تداوم آن شود.

‌*تحلیلگر