مجموعه خاندان ویرانی؛
وابستگی سیاسی در دوران پهلوی؛ نخستوزیری با چراغ سبز آمریکا
تهران (پانا) – بررسی اسناد و روایتهای تاریخی از دوران حکومت پهلوی نشان میدهد که تصمیمگیریهای کلان سیاسی کشور، بهویژه در حوزه تعیین نخستوزیر، در مقاطعی بهشدت تحت تأثیر اراده دولت ایالات متحده آمریکا قرار داشته است.
در اوایل دهه ۴۰ شمسی و همزمان با ریاستجمهوری جان اف. کندی در آمریکا، محمدرضا پهلوی برای تأمین منابع مالی و دریافت وام، ناچار به مذاکره با دولت آمریکا شد. بر اساس این روایتها، دولت ایالات متحده اعطای وام به ایران را مشروط به انتصاب علی امینی بهعنوان نخستوزیر کرد؛ شرطی که با وجود اختلافات جدی میان شاه و امینی، از سوی شاه پذیرفته شد.
این در حالی بود که روابط شخصی و سیاسی میان محمدرضا پهلوی و علی امینی تیره بود، اما وابستگی اقتصادی و سیاسی رژیم پهلوی به آمریکا موجب شد شاه از اختیار مستقل در انتخاب نخستوزیر محروم باشد. حتی پس از آغاز به کار دولت علی امینی، شاه بدون هماهنگی و جلب رضایت مقامات آمریکایی امکان برکناری او را نداشت.
گزارشها حاکی است که محمدرضا پهلوی برای تغییر نخستوزیر، ناچار به سفر به آمریکا شد و با ارائه تضمینهایی درباره اجرای سیاستهای مورد نظر واشنگتن، توانست مجوز کنار گذاشتن علی امینی را دریافت کند.
این رویداد تاریخی، نمونهای روشن از میزان نفوذ و دخالت مستقیم آمریکا در ساختار سیاسی ایرانِ پیش از انقلاب اسلامی است؛ دورهای که تصمیمگیریهای مهم کشور نه در تهران، بلکه در واشنگتن انجام میشد. موضوعی که امروز بهعنوان نمادی از «وابستگی سیاسی» رژیم پهلوی در تحلیلهای تاریخی مورد توجه قرار میگیرد.
محمد طوافی
ارسال دیدگاه