کارشناس مسئول مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان البرز :
شنیدن صدای دانش‌آموزان در دل بحران، گامی اساسی در ارتقای سلامت روان و تقویت تاب‌آوری است
کرج(پانا)- کارشناس مسئول مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان البرز با تأکید بر اهمیت توجه به سلامت روان دانش‌آموزان در شرایط بحرانی، شعار امسال هفته بهداشت روان را فرصتی برای بازنگری در شیوه‌های حمایت روانی، اجتماعی و تربیتی از دانش‌آموزان دانست و شنیدن صدای دانش‌آموزان در دل بحران را گامی اساسی در ارتقای سلامت روان و تقویت تاب‌آوری بیان کرد.
فاطمه احمدخانی، در گفت‌وگو با پانا در همایش هفته بهداشت روان در کانون امام علی(ع) ناحیه ۱ کرج با اشاره به اهمیت توجه به سلامت روان دانش‌آموزان و نقش محوری مشاوران مدارس در حمایت از آنان، اظهار کرد: «هفته بهداشت روان که هر ساله از ۱۸ تا ۲۴ مهرماه برگزار می‌شود، یکی از مناسبت‌های مهم در نظام مشاوره‌ای و پرورشی آموزش‌وپرورش است که فرصتی ارزشمند برای تبیین اهمیت سلامت روان، ارتقای آگاهی جامعه نسبت به نیازهای روانی و عاطفی دانش‌آموزان و تقویت برنامه‌های حمایتی در محیط‌های آموزشی را فراهم می‌کند.»
وی با بیان اینکه سلامت روان یکی از ارکان اساسی رشد و تربیت همه‌جانبه دانش‌آموزان است، افزود: «توجه به ابعاد روانی، عاطفی، اجتماعی و رفتاری دانش‌آموزان، در کنار آموزش‌های علمی و درسی، از ضرورت‌های نظام تعلیم‌وتربیت به شمار می‌رود. دانش‌آموزان برای دستیابی به رشد مطلوب، یادگیری مؤثر و برقراری ارتباط سالم با دیگران، نیازمند محیطی امن، حمایتگر و سرشار از درک متقابل هستند؛ از این‌رو، فراهم‌کردن زمینه مناسب برای شنیده‌شدن دغدغه‌ها، احساسات و نیازهای آنان باید از اولویت‌های برنامه‌ریزی در حوزه مشاوره و تربیت باشد.»
احمدخانی با اشاره به شعار امسال هفته بهداشت روان، «صدای دانش‌آموز ایرانی در دل بحران و تاب‌آوری»، تصریح کرد: «انتخاب این شعار با توجه به شرایط دشوار و بحران‌هایی که دانش‌آموزان در دوره‌های اخیر، از جمله دوران جنگ، تجربه کرده‌اند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این شرایط می‌تواند بر احساس امنیت، آرامش روانی، روابط اجتماعی، تمرکز، انگیزه تحصیلی و حتی نگرش دانش‌آموزان نسبت به آینده تأثیر بگذارد؛ بنابراین، لازم است نیازهای روانی و عاطفی آنان با دقت بیشتری شناسایی شود و خدمات مشاوره‌ای متناسب با شرایط و تجربه‌هایشان در اختیارشان قرار گیرد.»
وی ادامه داد: «هنگامی که از صدای دانش‌آموز سخن می‌گوییم، منظور تنها شنیدن صحبت‌های او نیست، بلکه باید بتوانیم احساسات، نگرانی‌ها، پرسش‌ها، تجربه‌ها و نیازهایش را به‌درستی درک کنیم. دانش‌آموز باید احساس کند که می‌تواند بدون ترس از قضاوت شدن، درباره مسائل و دغدغه‌های خود صحبت کند و در محیط مدرسه افرادی حضور دارند که با دلسوزی و آگاهی به حرفهای او گوش می‌دهند و برای رفع مشکلاتش تلاش می‌کنند.»
کارشناس مسئول مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان البرز خاطرنشان کرد: «در شرایط بحران، ممکن است دانش‌آموزان واکنش‌های متفاوتی از خود نشان دهند. برخی ممکن است نگرانی و اضطراب بیشتری تجربه کنند، برخی در بیان احساسات خود با مشکل مواجه شوند و برخی دیگر تغییراتی در رفتار، روابط اجتماعی یا عملکرد تحصیلی آنان مشاهده شود. در چنین شرایطی، شناخت تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان و پرهیز از برخوردهای یکسان با همه آنان اهمیت فراوانی دارد. مشاوران، معلمان و خانواده‌ها باید با حساسیت و آگاهی بیشتری به این نشانه‌ها توجه کنند و در صورت نیاز، زمینه دریافت حمایت تخصصی را فراهم آورند.»
تاب‌آوری؛ مهارتی برای عبور سالم‌تر از شرایط دشوار
احمدخانی با تأکید بر ضرورت تقویت تاب‌آوری در میان دانش‌آموزان گفت: «تاب‌آوری به معنای نادیده‌گرفتن مشکلات، انکار احساسات یا انتظار برای تحمل شرایط دشوار بدون دریافت حمایت نیست؛ بلکه به معنای توانایی سازگاری با شرایط سخت، استفاده از منابع حمایتی، مدیریت هیجان‌ها و بازیابی توان روانی برای ادامه مسیر زندگی است.»
وی افزود: «تقویت تاب‌آوری در دانش‌آموزان نیازمند آموزش مهارت‌های زندگی، افزایش توانایی حل مسئله، پرورش مهارت‌های ارتباطی، تقویت خودآگاهی، آموزش مدیریت استرس و فراهم‌کردن فرصت‌هایی برای تجربه احساس موفقیت و توانمندی است. همچنین، وجود روابط امن و حمایتگر با خانواده، معلمان، همسالان و مشاوران مدرسه می‌تواند نقش مهمی در افزایش احساس تعلق، امید و اعتمادبه‌نفس دانش‌آموزان ایفا کند.»
وی تأکید کرد: «نباید از دانش‌آموز انتظار داشته باشیم که به‌تنهایی با تمام دشواری‌ها کنار بیاید. تاب‌آوری زمانی تقویت می‌شود که دانش‌آموز علاوه‌بر برخورداری از مهارت‌های فردی، به شبکه‌ای از حمایت‌های خانوادگی، اجتماعی و آموزشی دسترسی داشته باشد. مدرسه می‌تواند با ایجاد فضایی امن، حفظ ارتباط مؤثر با خانواده‌ها و فراهم‌کردن فرصت گفت‌وگو، در این مسیر نقش‌آفرینی مؤثری داشته باشد.»
نقش محوری مشاوران مدارس در شناسایی و حمایت از دانش‌آموزان
کارشناس مسئول مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان البرز با اشاره به مسئولیت مهم مشاوران مدارس در حوزه سلامت روان اظهار کرد: «مشاوران از جمله نیروهای تخصصی و اثرگذار آموزش‌وپرورش هستند که می‌توانند با شناسایی به‌موقع نیازها و مشکلات روانی و عاطفی دانش‌آموزان، ارائه راهنمایی‌های مناسب و برقراری ارتباط مؤثر با خانواده‌ها و کادر آموزشی، در پیشگیری از تشدید مشکلات و بهبود شرایط روانی دانش‌آموزان نقش مهمی داشته باشند.»
احمدخانی ادامه داد: «یکی از موضوعات مهم در این زمینه، افزایش توانمندی مشاوران برای مواجهه با شرایط بحرانی و شناخت واکنش‌های روانی دانش‌آموزان است. مشاوران باید بتوانند ضمن ایجاد فضای اعتماد و اطمینان، به سخنان دانش‌آموزان گوش دهند، نیازهای آنان را شناسایی کنند، از قضاوت یا برچسب‌زنی بپرهیزند و متناسب با شرایط هر دانش‌آموز، اقدامات حمایتی و راهنمایی‌های لازم را انجام دهند.»
وی افزود: «ارتباط مستمر میان مشاوران، مدیران، معلمان و خانواده‌ها می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر مسائل و ارائه حمایت‌های هماهنگ کمک کند. در این مسیر، توجه به محرمانگی اطلاعات دانش‌آموزان، رعایت اصول اخلاق حرفهای و ارجاع موارد نیازمند مداخله تخصصی به مراکز و متخصصان مربوطه نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.»
همایش هفته بهداشت روان؛ فرصتی برای بررسی چالش‌ها و ارائه راهکارها
احمدخانی با اشاره به برگزاری همایش بهداشت روان بیان کرد: «در این همایش تلاش می‌کنیم مهم‌ترین مسائل و موضوعات مرتبط با شعار امسال را مورد بررسی قرار دهیم و با نگاهی تخصصی، راهکارها و چالش‌های پیش‌روی نظام مشاوره‌ای و پرورشی را در زمینه حمایت از دانش‌آموزان در شرایط بحران و تقویت تاب‌آوری آنان بررسی کنیم.»
وی اضافه کرد: «چنین گردهمایی‌هایی فرصتی برای تبادل تجربه، انتقال دانش تخصصی، طرح مسائل و دغدغه‌های موجود و آشنایی بیشتر مشاوران با رویکردهای مؤثر در حوزه سلامت‌روان دانش‌آموزان فراهم می‌کند. بررسی تجربه‌های میدانی مشاوران مدارس و توجه به شرایط واقعی دانش‌آموزان می‌تواند به شناسایی نیازهای موجود و طراحی برنامه‌هایی متناسب‌تر با اقتضائات محیط‌های آموزشی کمک کند.»
کارشناس مسئول مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان البرز تصریح کرد: «انتظار می‌رود مباحث مطرح‌شده در این همایش صرفاً به ارائه اطلاعات نظری محدود نماند، بلکه زمینه‌ای برای افزایش آمادگی حرفهای مشاوران و بهره‌گیری از راهکارهای کاربردی در محیط مدرسه فراهم کند. شناخت نشانه‌های فشار روانی، شیوه‌های برقراری ارتباط مؤثر با دانش‌آموزان، نحوه مدیریت گفت‌وگوهای دشوار، چگونگی همکاری با خانواده‌ها و آشنایی با مسیرهای دریافت خدمات تخصصی، از جمله موضوعاتی است که توجه به آن‌ها می‌تواند در ارتقای کیفیت خدمات مشاوره‌ای مؤثر باشد.»
ضرورت تبدیل آموزش‌ها به اقدامات عملی در مدارس
وی با تأکید بر اینکه اثربخشی برنامه‌های هفته بهداشت روان به تداوم اقدامات پس از برگزاری همایش‌ها وابسته است، گفت: «ضروری است آموخته‌ها و تجربیات به‌دست‌آمده در برنامه‌های آموزشی و تخصصی، به فعالیت‌های عملی و مستمر در مدارس تبدیل شوند. برگزاری نشست‌های گفت‌وگو با دانش‌آموزان، افزایش آگاهی خانواده‌ها درباره نیازهای روانی فرزندان، تقویت مهارت‌های ارتباطی معلمان و ایجاد فرصت‌هایی برای بیان امن و آزادانه دغدغه‌های دانش‌آموزان، می‌تواند بخشی از اقدامات مؤثر در این زمینه باشد.»
احمدخانی خاطرنشان کرد: «در کنار این اقدامات، لازم است مدارس نسبت به تغییرات رفتاری و عاطفی دانش‌آموزان حساس باشند و در مواجهه با مشکلات، رویکردی مبتنی بر درک، حمایت و مداخله به‌موقع اتخاذ کنند. گاهی یک گفت‌وگوی همدلانه، توجه به یک نگرانی ساده یا فراهم‌کردن فرصت بیان احساسات می‌تواند به دانش‌آموز کمک کند تا احساس تنهایی کمتری داشته باشد و برای حل مسائل خود از حمایت مناسب بهره‌مند شود.»
وی همچنین بر اهمیت همکاری خانواده و مدرسه تأکید کرد و افزود: «والدین و مربیان باید با شناخت بهتر واکنش‌های روانی دانش‌آموزان در شرایط دشوار، از مقایسه‌کردن آنان با یکدیگر، کم‌اهمیت جلوه‌دادن احساساتشان و واردکردن فشارهای غیرضروری پرهیز کنند. ایجاد فضای گفت‌وگو، تقویت حس امنیت، حفظ روابط سالم زندگی و توجه به نیازهای فردی دانش‌آموزان می‌تواند به بهبود شرایط روانی آنان کمک کند.»
امید به ارتقای کیفیت خدمات مشاوره‌ای در استان البرز
کارشناس مسئول مشاوره اداره کل آموزش و پرورش استان البرز در پایان با ابراز امیدواری نسبت به دستاوردهای این همایش گفت: «امیدواریم در پایان این برنامه، مشاوران مدارس با کوله‌باری از دانش، تجربه و راهکارهای کاربردی به مدارس خود بازگردند و بتوانند از آموخته‌هایشان برای ارتقای سلامت روان دانش‌آموزان، تقویت تاب‌آوری و پاسخ‌گویی بهتر به نیازهای آنان استفاده کنند.»
ارسال دیدگاه