استفاده کودکان از فضای مجازی به مدیریت علمی نیاز دارد

سیمین ذاکری در گفت‌وگو با پانا عنوان کرد: «در سال‌های اخیر، کاهش سن استفاده از ابزارهای دیجیتال باعث شده کودکان پیش از تکامل مهارت‌های شناختی و اجتماعی، در معرض حجم گسترده‌ای از اطلاعات و محرک‌های آنلاین قرار بگیرند. این شرایط در صورت نبود هدایت صحیح، می‌تواند به بروز مشکلاتی مانند کاهش تمرکز، وابستگی رفتاری، اختلال در خواب و ضعف در مهارت‌های ارتباطی منجر شود.»

وی افزود: «مغز کودک در حال رشد، توانایی محدودی در پالایش اطلاعات و کنترل هیجانات دارد. به همین دلیل، مواجهه بدون چارچوب با فضای مجازی می‌تواند کارکردهای اجرایی مانند توجه، برنامه‌ریزی و کنترل تکانه را تحت تأثیر قرار دهد.»

ذاکری با اشاره به لزوم استفاده از رویکردهای مبتنی بر روانشناسی رشد، چند راهکار کلیدی برای والدین پیشنهاد کرد: «نخست تعیین زمان‌بندی مشخص و متناسب با سن کودک برای استفاده از صفحه‌نمایش‌ها است تا از شکل‌گیری الگوهای مصرف افراطی جلوگیری شود. دوم، حضور فعال والدین در کنار کودک هنگام استفاده از فضای مجازی و گفت‌وگو درباره محتوای مشاهده‌شده، که به افزایش درک و سوادرسانه‌ای کودک کمک می‌کند.»

وی ادامه داد: «از سوی دیگر، آموزش مهارت‌های خودتنظیمی مانند مدیریت هیجان، تأخیر در ارضای خواسته‌ها و برنامه‌ریزی، نقش مهمی در کاهش وابستگی به فضای مجازی دارد. استفاده از ابزارهای کنترل والدین برای مدیریت محتوا و زمان نیز به‌عنوان یک راهکار کمکی توصیه می‌شود، هرچند این ابزارها نباید جایگزین تعامل مستقیم والد و کودک شوند.»

این روانشناس به نقش الگوی رفتاری والدین اشاره کرد و گفت: «کودکان بیش از آنکه از توصیه‌ها تأثیر بپذیرند، از رفتار والدین الگوبرداری می‌کنند. ایجاد زمان‌های بدون استفاده از تلفن همراه در خانواده و تقویت فعالیت‌های جایگزین مانند بازی‌های فیزیکی، کتاب‌خوانی و تعاملات اجتماعی، می‌تواند به شکل‌گیری عادات سالم کمک کند.»

ذاکری درپایان خاطرنشان کرد: «هدف از مدیریت فضای مجازی، حذف آن از زندگی کودک نیست، بلکه ایجاد تعادل و آموزش استفاده آگاهانه است؛ رویکردی که در صورت اجرای صحیح، می‌تواند فضای دیجیتال را به ابزاری مؤثر برای یادگیری، خلاقیت و رشد شناختی کودکان تبدیل کند.»