پانا از هنرستانها در مسیر تربیت نیروی ماهر صنعت کفش گزارش میدهد؛
رئیس اتحادیه کفش دستدوز: هنرستانها باید آموزش مهارتی را به محیط واقعی کار نزدیک کنند
تهران (پانا) - رئیس اتحادیه کفش دستدوز با تأکید بر ضرورت تقویت آموزشهای عملی در هنرستانهای مرتبط با صنعت کفش گفت: تداوم تمرین و حضور هنرجویان در محیط واقعی کار، شرط اصلی کسب مهارت در هنرهای دستی است و استفاده از استادکارانی که همزمان در این صنعت فعال هستند، میتواند کیفیت آموزشها را ارتقا دهد.
کفش دستدوز در ایران تنها یک محصول مصرفی یا یک حرفه قدیمی نیست؛ بخشی از پیشینه صنایعدستی و مهارتهای تولیدی کشور است که طی سالها، دانش و تجربه آن از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است.
حفظ این هنرصنعت، در شرایطی که بسیاری از مشاغل سنتی در معرض فراموشی قرار گرفتهاند، میتواند به معنای حفظ بخشی از هویت تولیدی کشور و در عین حال ایجاد یک مسیر تازه برای اشتغال نسل جوان باشد؛ مسیری که یکی از نقاط آغاز آن میتواند آموزشهای مهارتی در هنرستانها باشد.
وقتی یک هنر قدیمی، ظرفیت یک صنعت آیندهدار دارد
کفش دستدوز برای سالها بر پایه مهارت استادکاران و انتقال تجربی دانش تولید شکل گرفته است؛ از شناخت چرم و مواد اولیه تا اندازهگیری، الگوسازی، برش، دوخت، ساخت رویه و پرداخت نهایی. همین پیوند میان مهارت، دقت و خلاقیت است که به این حرفه ماهیتی فراتر از یک شغل ساده تولیدی میدهد.
اما زنده نگه داشتن این هنرصنعت الزاماً به معنای تکرار روشهای قدیمی نیست. نسل جدید میتواند دانش سنتی تولید کفش را با طراحی نوین، فناوریهای دیجیتال، بازاریابی و شیوههای جدید فروش ترکیب کند و محصولی تولید کند که هم ریشه در هنر ایرانی داشته باشد و هم بتواند با نیاز بازار امروز هماهنگ شود.
در این میان، آموزش رسمی میتواند نقش مهمی در انتقال این دانش به نسل جدید داشته باشد. هنرستانها میتوانند محلی باشند که در آن، مهارتهای استادکاران به شکل ساختاریافتهتر آموزش داده شود و دانشآموزان در کنار مباحث نظری، اصول عملی این حرفه را نیز بیاموزند.
از بازار ایران تا بازارهای بینالمللی
ظرفیت کفش دستدوز تنها به بازار داخلی محدود نمیشود. محصولی که بر پایه مهارت، کیفیت و طراحی تولید شده باشد، میتواند قابلیت حضور در بازارهای خارج از کشور را نیز داشته باشد. این مسئله، چشمانداز شغلی این حوزه را از «تولید برای مصرف داخلی» فراتر میبرد و امکان فعالیت در زنجیرهای از طراحی، تولید، برندسازی، فروش و تجارت بینالمللی را مطرح میکند.
برای دانشآموزی که از دوران هنرستان با اصول تولید آشنا میشود، مسیر آینده نیز میتواند تنها به استخدام در یک کارگاه محدود نباشد. او میتواند در ادامه با کسب تجربه و دانش بیشتر، وارد حوزههایی مانند طراحی کفش، تولید، راهاندازی کارگاه، ایجاد برند شخصی، فروش آنلاین و حتی تجارت خارجی شود.
این همان نقطهای است که آموزش مهارتی را به مسئلهای فراتر از «یادگیری یک حرفه» تبدیل میکند؛ دانشآموز میتواند یک مهارت را به سرمایهای برای ساختن آینده شغلی خود تبدیل کند.
شغلی که نتیجه مهارتش ملموس است
یکی از ویژگیهای مشاغل مهارتی این است که فاصله میان یادگیری و نتیجه کار برای فرد قابل مشاهده است. هنرجوی یک رشته مرتبط با کفش میتواند محصولی را که حاصل طراحی و کار دست خودش است، ببیند، کیفیت آن را ارزیابی کند، ایراداتش را اصلاح کند و در نهایت آن را به یک محصول قابل عرضه تبدیل کند.
این ویژگی در شرایطی که بخشی از دانشآموزان پس از سالها تحصیل در رشتههای نظری همچنان برای ورود به بازار کار نیازمند کسب مهارتهای حرفهای هستند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. مسیر مهارتی میتواند از همان دوره متوسطه، دانشآموز را با یک حرفه واقعی، محیط کار، ابزار تولید و الزامات بازار آشنا کند.
البته این به معنای کماهمیت دانستن رشتههای نظری نیست؛ بلکه نشان میدهد مسیرهای آموزشی متنوع باید بتوانند متناسب با استعداد، علاقه و هدف دانشآموز، آیندههای متفاوتی پیش روی او قرار دهند.
هنرستان؛ حلقه اتصال میراث و آینده
اگر قرار باشد هنر و مهارت تولید کفش دستدوز در ایران همچنان زنده بماند، انتقال آن به نسل جدید اهمیت اساسی دارد. در این مسیر، هنرستانها میتوانند حلقه اتصال میان تجربه استادکاران، دانش آموزشی و نیازهای جدید بازار باشند.
آموزشوپرورش با تقویت آموزشهای مهارتی، ایجاد ارتباط میان هنرستانها و فعالان صنعت و فراهم کردن زمینه آشنایی هنرجویان با محیط واقعی کار، میتواند به حفظ چنین مهارتهایی کمک کند؛ مهارتهایی که هم بخشی از میراث تولیدی کشور هستند و هم در صورت آموزش و توسعه درست، ظرفیت تبدیل شدن به یک مسیر شغلی و اقتصادی برای نسل جدید را دارند.
کفش دستدوز در این نگاه، فقط یادگاری از گذشته نیست؛ مهارتی است که میتواند با آموزش نسل جدید، فناوری و بازار جهانی، از یک میراث قدیمی به فرصتی برای آینده تبدیل شود.
احمد شیعه؛ رئیس اتحادیه کفش دستدوز در گفتوگو با پانا با اشاره به مهارتمحور بودن رشتههای هنرستانی مرتبط با صنعت کفش اظهار کرد: «در رشتههایی مانند کفش دستدوز، صرف آموزشهای تئوری نمیتواند هنرجو را برای ورود به بازار کار آماده کند، بلکه لازم است دانشآموزان بهصورت مستمر تمرین کنند و در محیط واقعی کار حضور داشته باشند.»
وی با بیان اینکه کسب مهارت در کارهای دستی نیازمند تکرار و استمرار است، افزود: «کار دست به نوعی شبیه نقاشی است؛ فردی که برای نخستینبار میخواهد یک دایره بکشد، ممکن است شکل کاملی ایجاد نکند، اما با تکرار و تمرین، توانایی او افزایش مییابد. در صنعت کفش دستدوز نیز هنرجو باید بهصورت مداوم کار کند تا بتواند ظرافت و دقت لازم را به دست آورد.»
ضرورت استفاده از استادکاران فعال در هنرستانها
رئیس اتحادیه کفش دستدوز ادامه داد: «در هنرستانها آموزش این رشتهها توسط استادان و مربیان انجام میشود، اما ممکن است برخی از مدرسان از نظر اطلاعات آکادمیک توانمند باشند و در مقابل، تجربه عملی کمتری داشته باشند.»
شیعه با تأکید بر اهمیت پیوند میان آموزش رسمی و تجربه بازار کار تصریح کرد: «اگر در کنار آموزشهای علمی و آکادمیک، از استادانی استفاده شود که خودشان در صنعت کفش مشغول فعالیت هستند و تجربه عملی دارند، نتیجه آموزشها میتواند بهتر باشد.»
وی حضور هنرجویان در محیط واقعی کار را یکی از الزامات آموزش رشتههای مهارتی دانست و گفت: «هنرجو باید از نظر فیزیکی در محیط کار حضور پیدا کند و در کنار آموزشهای هنرستان، با فضای واقعی حرفه نیز آشنا شود؛ چراکه بسیاری از ظرافتهای یک حرفه تنها از طریق تمرین و تجربه عملی به دست میآید.»
هنرستانهای جوار صنعت؛ فرصتی برای اتصال آموزش و اشتغال
شیعه درباره ظرفیت هنرستانهای جوار صنعت نیز اظهار کرد: «این هنرستانها میتوانند نقش قابلتوجهی در افزایش ارتباط میان استادکاران فعال و هنرجویان داشته باشند، اما برای موفقیت این مدل باید برای دانشآموز چشمانداز روشنی از آینده شغلی نیز ترسیم شود.»
وی افزود: «باید به جوانان امید داد و به آنها نشان داد که پس از گذراندن دوره آموزشی، امکان ورود به بازار کار برایشان وجود دارد. اگر دانشآموز نداند پس از پایان تحصیل چه اتفاقی برای او خواهد افتاد، طبیعی است که انگیزه کافی برای ورود به یک رشته مهارتی نداشته باشد.»
رئیس اتحادیه کفش دستدوز با اشاره به مسئله اشتغال برخی فارغالتحصیلان دانشگاهی گفت: «امروز جوانانی با مدارک لیسانس و فوقلیسانس در رشتههای مختلف وجود دارند که به دلیل پیدا نکردن جایگاه شغلی متناسب با تحصیلات خود، به مشاغل دیگری روی آوردهاند. بنابراین نظام آموزشی باید به گونهای طراحی شود که دانشآموز یا دانشجو بداند مهارتی که فرا میگیرد، میتواند مسیر مشخصی برای اشتغال او ایجاد کند.»
آموزش، مهارت و امید به آینده در کنار یکدیگر
شیعه تأکید کرد: «هنرستانها و مراکز دانشگاهی مرتبط با مهارت باید علاوه بر ارائه مدرک تحصیلی، اطلاعات و مهارت مورد نیاز بازار کار را نیز در اختیار دانشآموز قرار دهند و در کنار آن، چشمانداز اشتغال را برای او روشن کنند.»
وی ادامه داد: «بسته به رشته و میزان تحصیلات، ممکن است فردی با مدرک دیپلم، کاردانی، کارشناسی یا کارشناسی ارشد وارد بازار کار شود، اما در همه این سطوح باید میان آموزش و نیاز بازار کار ارتباط وجود داشته باشد.»
رئیس اتحادیه کفش دستدوز درباره آینده شغلی صنعت کفش نیز اظهار کرد: «صنعت کفش در ایران سابقه و ظرفیت بومی قابلتوجهی دارد و دانش و امکانات مورد نیاز این صنعت در کشور وجود دارد؛ بنابراین اگر آموزش نیروی انسانی همگام با نیاز صنعت پیش برود، دانشآموزانی که این رشته را انتخاب میکنند میتوانند چشمانداز شغلی مناسبی داشته باشند.»
ظرفیت صنعت کفش برای توسعه صادرات
شیعه با اشاره به ظرفیت صنعت کفش ایران در بازارهای خارجی گفت: «حتی با وجود شرایط دشوار اقتصادی و محدودیتهای موجود، صنعت کفش ایران از ظرفیتهایی برخوردار است که میتواند در حوزه صادرات نیز مورد توجه قرار گیرد.»
وی با اشاره به تفاوت هزینه نیروی کار در ایران و چین، این موضوع را یکی از ظرفیتهای رقابتی تولید در ایران دانست و افزود: «در صورت برنامهریزی صحیح و حرکت همزمان صنعت کفش به سمت روشهای علمی و صنعتی، امکان تقویت جایگاه این صنعت در بازارهای منطقهای و خارجی وجود دارد.»
رئیس اتحادیه کفش دستدوز البته تأکید کرد: «توسعه این صنعت تنها به تولید صنعتی محدود نمیشود و هنر کفش دستدوز نیز میتواند در کنار تولید صنعتی به فعالیت خود ادامه دهد.»
تجمیع کارگاههای کوچک؛ راهی برای تقویت تولید
شیعه با تشبیه وضعیت کارگاههای کوچک کفش دستدوز به دارهای قالی اظهار کرد: «همانطور که در کنار تولید صنعتی فرش، همچنان تولید فرش دستباف وجود دارد، کفش دستدوز نیز میتواند جایگاه خود را حفظ کند؛ اما برای توسعه این بخش باید کارگاههای کوچک را به یکدیگر نزدیک کرد و زمینه همکاری میان آنها را فراهم ساخت.»
وی گفت: «برخی تولیدکنندگان ممکن است تنها یک کارگاه یا ظرفیت محدودی داشته باشند، اما اگر این کارگاههای کوچک در کنار یکدیگر قرار بگیرند و در حوزههای فنی، اقتصادی و تأمین امکانات با هم همکاری کنند، ظرفیت بزرگتری شکل خواهد گرفت.»
رئیس اتحادیه کفش دستدوز ایجاد شهرکهای صنفی و ارائه حمایتهای زیرساختی را از جمله راهکارهای قابل بررسی برای این منظور دانست و افزود: «تأمین امکاناتی مانند انرژی با هزینه مناسب، آب، تسهیلات کمبهره و بلندمدت و حمایتهای فنی و حرفهای میتواند به توسعه کارگاههای کوچک و تبدیل آنها به مجموعههای توانمندتر کمک کند.»
شیعه تأکید کرد: «اگر نیروی جوان از دوره هنرستان با مهارت واقعی وارد صنعت شود و در کنار آن، زیرساخت لازم برای فعالیت کارگاههای کوچک نیز فراهم شود، میتوان زمینه رشد صنعت کفش و ایجاد فرصتهای شغلی پایدارتر را تقویت کرد.»
آرمیتا رزاقیان
ارسال دیدگاه