رئیس فراکسیون کشاورزی مجلس: حمایت از هنرستان‌های کشاورزی، سرمایه‌گذاری برای آینده امنیت غذایی کشور است

انتخاب شغل برای نسل جوان، بیش از گذشته با عواملی مانند امکان پیشرفت، درآمد پایدار، استفاده از دانش تخصصی و برخورداری از فرصت‌های رشد حرفه‌ای ارتباط دارد. در چنین شرایطی، کشاورزی نیز برای جذب نیروهای جدید باید بتواند ظرفیت‌های خود را متناسب با نیازهای نسل تازه معرفی کند؛ نسلی که می‌تواند علاوه بر فعالیت در تولید محصولات کشاورزی، در حوزه‌هایی مانند فناوری‌های نوین، مدیریت منابع طبیعی، صنایع غذایی و بازاریابی محصولات نیز نقش‌آفرین باشد.

از سوی دیگر، ساختار سنی نیروی انسانی فعال در این بخش، ضرورت توجه به این موضوع را افزایش داده است. بر اساس نتایج سرشماری عمومی کشاورزی ایران که در سال ۱۴۰۴ منتشر شد، میانگین سن بهره‌برداران کشاورزی کشور ۵۳ سال بوده و بیش از ۶۰ درصد آنان بالای ۵۰ سال سن داشته‌اند. این آمار ضرورت برنامه‌ریزی برای ورود نسل جدید به بخش کشاورزی را نشان می‌دهد؛ برنامه‌ای که باید پیش از تبدیل‌شدن مسئله جانشینی نیروی کار به مانعی برای استمرار تولید، مورد توجه قرار گیرد.

تغییر نگاه به کشاورزی؛ از شغل سنتی تا فعالیتی تخصصی

یکی از موضوعات مهم در جذب جوانان به بخش کشاورزی، نحوه معرفی این حرفه و ظرفیت‌های شغلی آن است. کشاورزی در نگاه عمومی ممکن است عمدتاً به فعالیت‌های سنتی در زمین‌های زراعی محدود شود؛ در حالی که زنجیره تولید کشاورزی، مجموعه‌ای از فعالیت‌های تخصصی از مدیریت خاک و آب تا طراحی سامانه‌های آبیاری، بهره‌برداری از تجهیزات، کنترل کیفیت، نگهداری محصولات و عرضه به بازار را در بر می‌گیرد.

گسترش فناوری‌های نوین نیز زمینه فعالیت‌های تازه‌ای را در این حوزه ایجاد کرده است. استفاده از سامانه‌های هوشمند برای مدیریت آبیاری، تجهیزات مکانیزه، روش‌های نوین کشت و ابزارهای تحلیل داده می‌تواند بهره‌گیری از دانش فنی را در فعالیت‌های کشاورزی افزایش دهد و زمینه حضور نیروهای متخصص در این بخش را فراهم کند.

از این منظر، جذب جوانان به کشاورزی صرفاً به معنای افزایش تعداد افرادی نیست که مستقیماً در مزارع کار می‌کنند؛ بلکه هدف، تقویت مجموعه نیروی انسانی مورد نیاز برای اداره زنجیره تولید و عرضه محصولات کشاورزی است. چنین نگاهی می‌تواند دامنه فرصت‌های شغلی این بخش را برای دانش‌آموزان و فارغ‌التحصیلان رشته‌های فنی و تخصصی روشن‌تر کند.

آموزش مهارتی؛ نقطه آغاز ورود نسل جدید به کشاورزی

برای آنکه کشاورزی به یکی از گزینه‌های واقعی انتخاب شغل برای جوانان تبدیل شود، آشنایی با این حوزه باید از دوران تحصیل آغاز شود. آموزش‌های مهارتی می‌توانند دانش‌آموزان را با نیازهای واقعی بازار کار آشنا کنند و امکان تجربه عملی فعالیت‌های مرتبط با تولید را در اختیار آنان قرار دهند.

در این میان، هنرستان‌های کشاورزی ظرفیت آن را دارند که میان آموزش رسمی و نیازهای نیروی انسانی بخش کشاورزی ارتباط برقرار کنند. آموزش عملی در زمینه کشت، گلخانه‌داری، آبیاری، نگهداری تجهیزات و مدیریت تولید می‌تواند به هنرجویان کمک کند تا با الزامات فعالیت حرفه‌ای در این بخش آشنا شوند.

البته اثربخشی این آموزش‌ها به کیفیت تجهیزات، برخورداری از مربیان متخصص و ارتباط مستمر مراکز آموزشی با محیط‌های واقعی کار وابسته است. همکاری هنرستان‌ها با واحدهای تولیدی، مزارع و گلخانه‌ها می‌تواند فرصت آشنایی دانش‌آموزان با فناوری‌های روز و تجربه شرایط واقعی اشتغال را فراهم کند.

همچنین آشنایی با اصول حسابداری، مدیریت هزینه، بازاریابی و اقتصاد تولید باید بخشی از آموزش‌های مرتبط با کشاورزی باشد؛ زیرا فعالیت موفق در این حوزه، علاوه بر مهارت فنی، به توانایی برنامه‌ریزی اقتصادی و شناخت بازار نیز نیاز دارد.

حمایت اقتصادی؛ شرط تبدیل مهارت به اشتغال

آموزش به‌تنهایی نمی‌تواند ورود نسل جوان به کشاورزی را تضمین کند. جوانی که مهارت لازم را فراگرفته است، برای آغاز فعالیت اقتصادی به امکانات و فرصت‌هایی نیاز دارد که امکان استفاده از دانش خود را در محیط واقعی تولید فراهم کند.

دسترسی به زمین، سرمایه اولیه، تجهیزات و نهاده‌های مورد نیاز، بازار فروش و امکان دریافت مشاوره تخصصی، از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر تصمیم جوانان برای ورود به این حوزه اثر بگذارند. از این رو، سیاست‌های حمایتی باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که مسیر تبدیل مهارت به فعالیت اقتصادی را برای نیروهای تازه‌وارد هموار کنند.

حمایت از کسب‌وکارهای نوپای کشاورزی، توسعه تعاونی‌ها، تسهیل دسترسی به تسهیلات متناسب با طرح‌های اقتصادی و تقویت ارتباط تولیدکنندگان با بازار، می‌تواند زمینه فعالیت جوانان را در بخش‌های مختلف زنجیره کشاورزی فراهم کند.

در کنار این موارد، ایجاد فرصت برای فعالیت مشترک جوانان با کشاورزان باتجربه نیز اهمیت دارد. چنین همکاری‌هایی می‌تواند ضمن کاهش دشواری ورود به حرفه، امکان انتقال تجربه و استفاده از دانش تخصصی نسل جدید را افزایش دهد.

کشاورزی و ضرورت تربیت نیروی انسانی آینده

توجه به جوانان در بخش کشاورزی، علاوه بر موضوع اشتغال، با آینده تولید و امنیت غذایی کشور نیز ارتباط دارد. استمرار تولید محصولات کشاورزی به نیروی انسانی توانمند، دانش فنی و امکان سازگاری با شرایط متغیر محیطی وابسته است؛ بنابراین، برنامه‌ریزی برای تأمین نیروی انسانی مورد نیاز این بخش باید در کنار سیاست‌های تولیدی و آموزشی قرار گیرد.

در این مسیر، وزارت جهاد کشاورزی، آموزش‌وپرورش و دستگاه‌های مسئول در حوزه اشتغال می‌توانند با هماهنگی بیشتر، زمینه شناسایی نیازهای نیروی کار، توسعه آموزش‌های تخصصی و فراهم‌کردن فرصت‌های عملی برای جوانان را تقویت کنند. پیوند میان ظرفیت‌های آموزشی و نیازهای واقعی واحدهای تولیدی نیز می‌تواند به تربیت نیروی انسانی متناسب با شرایط بخش کشاورزی کمک کند.

از سوی دیگر، معرفی الگوهای موفق کارآفرینی کشاورزی و آشناکردن دانش‌آموزان با فرصت‌های فعالیت در این حوزه می‌تواند در افزایش شناخت آنان از ظرفیت‌های شغلی این بخش مؤثر باشد. چنین رویکردی زمانی نتیجه‌بخش خواهد بود که در کنار فرهنگ‌سازی، شرایط اقتصادی لازم برای ورود و ماندگاری جوانان در حرفه کشاورزی نیز فراهم شود.

در نهایت، آینده کشاورزی تنها به منابع طبیعی و تجهیزات وابسته نیست؛ نیروی انسانی نیز یکی از پایه‌های اصلی استمرار تولید به شمار می‌رود. اگر قرار است تجربه نسل فعلی به نسل آینده منتقل شود و ظرفیت‌های جدید فناوری در خدمت تولید قرار گیرد، باید از دوران آموزش برای ورود جوانان به این حوزه برنامه‌ریزی کرد.

کشاورزی زمانی می‌تواند سهم بیشتری در اشتغال نسل جوان داشته باشد که از یک سو به‌عنوان حرفه‌ای تخصصی و دارای مسیر رشد شناخته شود و از سوی دیگر، آموزش مهارتی و حمایت اقتصادی، امکان ورود عملی به آن را فراهم کند. در چنین شرایطی، جوان‌گرایی نه صرفاً پاسخی به افزایش سن بهره‌برداران، بلکه فرصتی برای ارتقای توان تولیدی و تقویت آینده امنیت غذایی کشور خواهد بود.

پیمان فلسفی؛ رئیس فراکسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با پانا با اشاره به نقش نسل جوان در آینده کشاورزی کشور اظهار کرد: «برای ساختن و تضمین آینده کشاورزی ایران، باید به جوانان و دانش‌آموزانی که در هنرستان‌ها و دانشکده‌های کشاورزی در نقاط مختلف کشور تحصیل می‌کنند، توجه ویژه‌ای داشته باشیم.»

وی افزود: «این دانش‌آموزان و دانشجویان، کشاورزان آینده کشور هستند و برای کسب دانش و مهارت‌های لازم، به حمایت و فراهم شدن امکانات آموزشی مناسب نیاز دارند.»

رئیس فراکسیون کشاورزی با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مسئول تصریح کرد: «وزارت آموزش‌وپرورش و وزارت جهاد کشاورزی باید بیش از گذشته از هنرستان‌های کشاورزی تحت پوشش خود حمایت کنند و برای ارتقای امکانات، تجهیزات و شرایط آموزشی این مراکز برنامه‌ریزی داشته باشند.»

فلسفی با اشاره به فعالیت حدود ۳۲ هنرستان کشاورزی زیرمجموعه وزارت جهاد کشاورزی گفت: «برای تأمین تجهیزات و امکانات موردنیاز این هنرستان‌ها و فراهم کردن شرایط مناسب تحصیلی، حدود ۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز است. امیدواریم این اعتبار در سال ۱۴۰۶ تصویب شود و مورد توجه مسئولان قرار گیرد.»

وی همچنین بر ضرورت اجرای تکالیف قانونی وزارت آموزش‌وپرورش در ارتباط با هنرستان‌های کشاورزی تأکید کرد و گفت: «پشتیبانی مؤثر از این مراکز آموزشی می‌تواند به تربیت نیروی انسانی ماهر، تقویت توان تولیدی بخش کشاورزی و تضمین آینده امنیت غذایی کشور کمک کند.»